1 ARALIK 1955'DE, MONTGOMERY ALABAMA'DA,
TEK BİR MEYDAN OKUMA EYLEMİ BİR TOPLULUĞU BİRLEȘTİRDİ,
BİR HAREKETİ ATEȘLEDİ VE YENİ BİR LİDERE SES VERDİ.
Zamanın kendisinin değișime gebe olduğu bir zaman geliyor.
Ve o zaman Montgomery'de geliyor.
OTOBÜS DURAĞI
MONTGOMERY'E HOȘ GELDİNİZ
Buraya oturma hakkım var. Bırakın beni.
BEYAZLAR ÖNE, RENKLİLER ARKAYA
O koltuğa ihtiyacım var.
Bu koltuk gerekli. Hadi. Renkli bölüme geç.
Hadi.
Hayır.
Sahiplenilmeyen alandayım.
Burası beyazlara değil, renklilere de değil.
- Buraya herkes oturabilir. - Karar benimdir.
Size kalkmanızı söylüyorum.
Ayrımcılık yasalarını uygulamalıyım. Bu benim görevim.
Beyaz biri bu koltuğu istiyor.
Bu o. Bu o.
Durma o zaman.
Yapman gerekeni yap.
Bu o. Bu o. Bu o...
1619'DA İLK SİYAHİ...
Hadi, bebeğim.
Bay Parks, otobüs ayrımı yasasına karșı çıkma fırsatımız var.
Karınız zeki. Eğitimli.
Siz ve Bayan Parks toplumda saygı gören kișilersiniz.
Kendisi son on senedir Montgomery NAACP de sekreterdi.
Beyaz bir jüri için çok etkileyici olurdu.
Bu yoldan daha önce de geçtik ve Rosa mükemmel bir davacı.
Raymond, bizimle onca yıl birlikte çabaladın.
Șimdi, tüm bunların sonucunu almak için bir șans var.
Bu durumdan iyi hiç bir șey çıkmaz.
Sözlerime kulak verin. İzninizle.
Bize biraz izin verin lütfen.
Lütfen, izninizle.
Raymond, senden beni desteklemeni istiyorum.
İstiyor musun yoksa fikrini mi değiștirdin?
İkisi de.
OTOBÜS BOYKOTU PAZARTESİ
Bu broșürleri basmak için
devlet malını kullandığımızı bir bilseler...
Biliyorum. İkimizde cezalandırılırdık.
Bu, bir boykot bașlatmak için en iyi fırsat ve bunu yapacağız.
- Bunu Bay Nixon'la tartıștınız mı? - Çok fazla konușmadık.
O hâlde pazartesi bir otobüs boykotu olacak mı, emin bile değiliz.
Bir boykot olacak, emin olabilirsin.
Coretta, bebeği bana verip bir șeyler ye.
Emin misin?
Bakın, sorun șu ki Peder, siz fazla çalıșıyordunuz.
Sonuçta bir vaaz. Doktora tezi değil.
Size bir sunum yapayım.
Ne yaparsan yap, kürsünün önüne çıkarsın.
Etrafına iyice bir bakar, tüm insanları görürsün.
Sevgini ve havadaki tüm karmașayı hissedersin.
Gökyüzüne döner ve
o ruhun içine dolmasını beklersin ve sonra...
Bakın hele.
Uçup giden her neyse söylediğin șey de o.
Hayır, hayır, kilisemde değil. Dexter Baptist de değil.
Orada olanlar bağırıp çağırmak için gelmiyor.
Dexter Baptist'dekiler süslü șeyler.
- Ralph'ın kilisesi... - Büsbütün gürültülü.
Ve Rufus, o bir telașa neden olmadan vaazının yarısını tamamlayamazsın.
Parlak ayakkabılarıyla berbere gelen de kilisenin üyesi, değil mi, Ralph?
Muhterem peder demiști, ha?
Geçen pazar Peder Abernathy'yi duymalıydınız.
Vaazı 'siz daha iyi bilirsiniz'den ibaretti.
Orada, harikaydı.
Peder Abernathy ne dedi?
Ne dediğini anımsamıyorum ama kardeșim güldük.
Peki ya papazlar?
Kardeș, Ed, papazlarımızı bilirsin.
İyi besleniyorlar, iyi ayakkabıları olan rahat adamlar.
İçlerinden hiçbiri otobüse binmemiștir.
- Boykot, bayım. - Bayan Robinson,
Montgomery'eki tüm siyahilere
otobüslerden uzak durmalarını söylemek için iki günümüz var.
Onlardan biri pazar.
Bunu papazlar olmadan nasıl yaparız bilmiyorum.
Hey, genç adam. Bunu eve götür.
Pazartesi kimse otobüs kullanmıyor, anlașıldı mı?
Otobüs boykotu pazartesi.
Onların desteğini almadan bașarılı olamayız.
Merhaba, E.D.
DUA EVİ KİLİSESİ
Bu çok ilginç.
Boykot yürüyor, Coretta.
Baton Rouge da ișe yaradı,
Rosa Park mahkemesi pazartesi. İnsanlar dikkatleri buna çekmek istiyor.
Neden bulușmayı senin kilisende yapıyorlar?
E.D. istedi. Tarafsız saha olacağını düșündü.
- Tarafsız saha mı? - Toplantı salonumuz daha iyi.
Martin, sen yeni pastör ve yeni rahipsin.
Ve çok fazla sorumluluk almayacağın konusunda anlașmıștık.
Ama pastör olarak ișimin bir parçası bu.
Sadece bir toplantı.
Nerede kalmıștık? Nerede kalmıștık?
Buraya boykotları konușmaya geldik sanıyordum.
- Evet, boykotları konușuyoruz. - Sadece iki günümüz var ve herkes...
Bence yapmamız gereken șey... Bir teklif sunmak istiyorum.
Teklif reddedildi.
- Teklifi henüz yapmadım. - Ama hazırlanıyordun.
- Pekâlâ. - Montgomery'de ne oldu, kardeșim?
Kendimizi kurula seçtirecek bir teklif yapmak istiyorum.
Reddedildi.
Ama șimdi Peder... Yani... Burada gündem konusu.
- Reddedildi. - Yapma ama, Peder.
Kardeș Robinson, bir boykot nasıl yürütülür bilirim.
Elbette bilir. Șu an birini bașlatmak üzere.
- Millet, boykotu boykot edecek. - Bir sorum var.
Halkın ișe nasıl gitmesi gerekiyor?
Bak, șimdi sormanın zamanı değil, dostum, eylem zamanıdır șimdi.
Er ya da geç bir lidere ihtiyacımız olacak.
Buradaki en büyük cemaate ben sahip olduğuma göre...
Șu an öyle bir șeye hazır değiliz.
Bu yüzden söyledim, kilisemi aday gösteriyorum.
Bende gitmek isterdim, kardeșim ama bu benim kilisem.
Sevgili kardeșlerim. Kardeșlerim...
Konuları basitleștirebilir miyiz? Sevgili kardeșlerim! Lütfen!
- Bir dakika beni dinler misiniz? - Dinliyoruz, Peder Abernathy.
Bakın, otobüsler için bir günlük boykotta anlașamaz mıyız?
Olacakları görmek için sadece bir gün.
Tamam mı?
Martin!
Martin, iște geliyor.
Boș görünüyor.
Boș.
Boș. Kimse yok.
Günaydın, Peder King. Bayan King!
- Günaydın. - Günaydın.
- Yürüyüș için iyi bir gün. - Evet, evet.
Tatlım, dușunu alıp, giyinebilirsin.
Bana bunu verdiler,
siyahiler otobüslerden uzak duracakmıș.
Çalıșıyorsan taksiye bin veya yürü ama
Ama lütfen çocuklar ve yetișkinler, pazartesi günü otobüse binmeyin.
Pusu kurduk. Sessiz olun.
Pusuya düșüreceğiz.
Evet!
Bu sabah burada sunulan kanıtlara dayanarak, sizi, Rosa Parks,
eyalet ayrımcılığı yasasını ihlal etmekten suçlu buluyorum.
Ve size on dolar ceza veriyorum.
Mahkeme masrafları için de dört dolar.
Sayın Yargıç, Bayan Parks cezayı ödemeyi reddediyor
ve temyize gideceğiz.
Çok güzel.
Temyiz ücretini 100 dolar olarak belirliyorum.
Görevliye ödeyin.
Halk daha zeki davranıp klana katılmalı.
Sessizlik!
Hepiniz sessiz olun.
Boykotu askıya almak için sahada bir hareket var.
Șimdi, șimdi, bırakmak için çok erken.
Bırakmak için çok erken. Daha yeni bașladık.
Çok doğru.
Size ne yapmamız gerektiğini söyleyeyim.
Halkımıza ve kendimize biraz daha inanmamız gerek.
Doğru! Evet!
Sessizlik! Sessizlik!
Biz...pekâlâ.
Boykotu bitirip bitirmemekten söz ediyoruz.
İși tersinden yapmak demektir bu.
Konușmamız gereken bizi temsil edecek bir lideri seçmektir.
- Sonra devam edebiliriz. - Bir süredir gözlerini o koltuğa dikti.
- Öyle mi? - Yönetimle görüșmeler yapacak
- ve taleplerimizi anlatacak biri. - Yine de sevdim onu.
Eski sendikacı, dostum.
Çünkü Lewis umurumda değil. Söyleyecek șeylerim var.
- Senin zeminin yok. - Hayır.
Rufus Lewis, sınıfların adamı diyebileceğimiz türden biri.
Son yüz yılda geçiminizi çamașırcı kadınlar sayesinde sağladınız
ve onlar için hiçbir șey yapmadınız.
E.D. kitlelerin adamı.
Doğruları söyleyelim! Doğruları söyleyelim!
Meșaleyi tașıyan kadınlarımız oldu.
Bir grup lanet ödlek gibi etekleri ardına saklanırken siz,
kadınlarımızdı tutuklananlar.
Kardeș Nixon! Kardeș Nixon! Kardeș Nixon!
Kardeș Nixon, ben ödlek değilim ve
kimsenin bana ödlek demesini istemiyorum. Ama sana katılıyorum.
Saklanmayı bırakacağımız zaman geldi.
Șimdi, Bayan Parks bu sabah o yargıcın önünde saklanmadı ve
biz de açık davranmalıyız.
Boykotu askıya alıp almayacağımız sorusuna gelince...
bence bu mesele
bu akșamki toplantıya katılan halka bırakılmalı.
Ne de olsa, yürüyüșü yapacak olanlar onlar.
Çok doğru. Doğru.
Bay Nixon'ın yıllarca süren mücadelesine
saygı duysam da
tüm halkı birleștirmek için bir pedere ihtiyacımız olduğunu düșünüyorum.
Bence bu, genç biri olmalı.
Güçlü bir adam.
Çünkü bu ișin çok enerji gerektireceğini biliyoruz.
- Amin. Çok doğru. - Bu yüzden
Montgomery İyileștirme Derneği bașkanlığına adayım.
Peder Martin Luther King Jr.'dır.
Adayım hakkında yorum alabilir miyim?
- Evet, bu adaylığı onaylıyorum. - Teșekkürler, Peder Abernathy.
- Bunun geleceğini göremedin, değil mi? - Evet, Ralph, hiç göremedim.
Sen mükemmel seçimsin.
Montgomery de bulunmuștun, hangi yıldı?
Ama gerçek bir düșman edinecek kadar uzun bir zaman değil.
Yani bu iș için doğru kiși olduğumu mu düșünüyorlar?
Elbette öyle.
Bașarısız olursan onların değil senin bașın tehlikede olacak.
Hem kimsin ki sen?
Sadece kuzeydeki süslü bir üniversiteden ilahiyat diploması olan
Atlantalı genç ve yetenekli bir vaiz.
Güçlü babası olan dıșarıdan birisin, kardeșim.
Seni eve gönderir ișlerine devam ederler.
Böyle düșünüyorsun, demek? Teșekkürler, Ralph.
Rica ederim. Liderlik seni endișelendiriyor mu?
Hayır. Kadınıma söylemek endișelendiriyor.
- Peki sen ne dedin? - Evet, dedim.
- Evet mi dedin? - Evet dedim.
Bunu ben istemedim sadece,
durumu aydınlatmak adına birkaç șey söyledim ve daha anlayamadan...
Sadece küçük bir parça alacaktın ve tüm turtayı sana yedirdiler.
Daha çok böyle oldu galiba.
Hadi yiyelim artık.
Hayır. Zaman yok.
Bir saate konușmam var ve genelde vaazlara hazırlanmam
iki gün sürüyor biliyorsun.
Ve șimdi sadece...Yüce Tanrım.
Bir șeyler düșünürsün.
Hep yaparsın.
Șimdi sevgili kardeșlerim,
bugün tamamen Tanrı'nın zırhını kușanmanızı istiyorum.
- Evet! Evet! - Tamamen Tanrı'nın zırhını.
- Size yapılan yanlıșa karșı! - Evet!
Doktor King,
Montgomery İyileștirme Derneği bașkanı mı?
Bu Doktor King, evet.
İzin verin geçsin.
Doktor King, beklediğimiz gün buydu.
Artık hepsi size bağlı.
- Bizi yüksek yerlerde tutan kötülük. - Evet.
Ve sizi tanıștıracağım kiși,
yeni kurulan Montgomery İyileștirme Derneğinin
bașkanı.
Peder King.
- İyi akșamlar. - İyi akșamlar.
Öncelikle, bu akșam kürsüsünü benimle paylaștığı için
kardeș Fields'a teșekkür ederim.
Ve geldiğiniz için hepinize teșekkür ederim.
Bunu yapmak zorunda değildiniz ama
bu akșam ciddi bir iș için burada olduğumuzu biliyorsunuz.
Evet.
Genel anlamda burada olmamızın sebebi
hepimizin Amerikan vatandașı olması.
Evet.
Ve vatandașlığımızı tam anlamıyla değerlendirmeye kararlıyız.
Evet. Evet. Doğru.
Ama Montgomery'deki otobüs hadisesinden ötürü
- özel bir anlamı da var. - Evet. Doğru.
Daha geçen gün
Montgomery'nin en seçkin vatandașlarından biri...
en iyi siyahilerden biri değil ama
Montgomery'nin en seçkin vatandașlarından biri
bir otobüsten indirilip tutuklandı ve hapse atıldı.
Koltuğundan kalkıp yerini bir beyaza vermediği içindi bu.
Evet. Evet. Doğru.
Ve biliyorsunuz, dostlarım,
insanların baskının demirden ayağı altında ezilmekten
sıkılacakları bir zaman geliyor.
Evet. Evet.
İnsanların așağılanma uçurumuna atılmaktan
bıktığı bir zaman geliyor, dostlarım.
Dırdırcı umutsuzluğun kasvetini deneyimledikleri yer.
İnsanların, hayatın temmuzunu ıșıltılı ıșığından itilmekten
ve kasımda Alplerin keskin soğuğunun ortasında bırakılmaktan
- bıktıkları bir zaman geliyor. - Evet. Evet. Doğru.
Biz buradayız.
Biz buradayız çünkü yorulduk artık.
Evet.
Ve yaptığımız șey de tamamen haklıyız.
Biz yanılıyorsak bu ulusun yüksek mahkemesi de yanılıyor.
Biz yanılıyorsak Birleșik Devletler anayasası yanılıyor.
Evet!
Biz yanılıyorsak Yüce Tanrı yanılıyor.
Evet.
Eğer yanılıyorsak,
Nasıralı İsa sadece ütopik bir hayalperestti ve
- asla yeryüzüne inmedi. - Evet. Evet.
Biz yanılıyorsak adalet bir yalan!
Evet.
Burada, Montgomery'de birlikte çalıșmaya kararlıyız.
Adalet su gibi,
doğruluk da güçlü bir ırmak gibi akıp gidene kadar çalıșacak
ve savașacağız!
Doğru olanı istemenin yanlıș bir tarafı yok.
Buradaki insanlar bașından beri doğru olanı istiyor.
Elimde Avukat Fred Grey tarafından hazırlanmıș bir karar,
arz ederim.
Șöyle yazıyor:
Montgomery İyileștirme Derneği üyelerinin
boykotu sürdürmesine karar verilmiștir.
Süresiz olarak.
Adil bir anlașmaya varılıncaya dek.
Șimdi tüm lehte olanlar lütfen ayağa kalkarak bunu göstersin.
Tanrıya șükürler olsun.
Siyahiler otobüslerden kendi istekleriyle inmediler.
Siyahi haydut mangalarının aksi hâlde araç kullanacak tüm renklileri
korkuttuğuna dair kanıtımız var.
Kanun ve düzenin korunduğundan emin olmak niyetindeyim.
Otobüslerimizi kullanmaya devam etmek isteyen renkliler
dıșarıdaki tahrikçiler veya
yasadıșı unsurlar tarafından kısıtlanamayacak.
- Hadi ama... - Reddedildi!
Burada o kadar insan var,
bu insanlar üç gündür yürüyor ve
bir araya gelip bir talep listesi olușturmayı bașaramadık.
Bak șimdi, Mobile ile yaptıkları anlașmayı sormalıyız.
- Bunun için bir emsal var. - İlk gelen ilk oturur koltuğu.
Șehir meclisi en azından bunu vermeli bize.
Bunu yaz șimdi. Siyahiler arkadan öne.
Beyazlar önden arkaya.
Ayrıca șoförler siyahi yolculara kibar ve saygılı davranmalı.
Cehennem cennete döndüğünde. Bağıșlayın lütfen.
- Anlașabilir miyiz? - Hayır, buna siyahi rotalarında
siyahi otobüs șoförlerini de eklemeliyiz.
Bayan Robinson, bunu asla kabul etmezler.
Ama bunu isteyebiliriz. Sormanın zararı olmaz.
Kendi aramızda anlașamazsak bu fırsatı kaçırabiliriz.
Bașka șehirlerde siyahi otobüs șoförleri var.
Bayan Robinson, burası Montgomery ve
bu talebimizi asla kabul etmezler.
Belki de bu yüzden istemeliyizdir.
- Böylece reddedebilirler. - Peder King...
Bakın, otobüsleri üç gün boyunca doldurmadık.
Tek bir siyahi boykotu çiğnemedi.
Yani bazı değișiklikleri kabul etmeleri gerektiğini biliyorlar.
Ama aynı zamanda itibarlarını da korumak zorundalar.
Bu sebeple onlara mantıksız bir teklif sunuyoruz ki reddedebilsinler.
- Bu mantıksız değil. - Onlar için öyle ama.
Sadece bir șeylerden vazgeçmeye hazırlıklı olmalıyız.
Bir șeylerden vazgeçmek. Esasen onlardan hiçbir șey istemiyoruz.
Bayan Parks'ın mahkumiyetine itiraz edene kadar bir dayanak noktası.
- Martin. - İzninizle.
- Bunu yapmasan olur mu lütfen? - Fred, hadi.
- Lütfen? - Fred.
Bir daha asla bu evi arama.
Kimdi o?
Hiç kimse.
Peki ne dedi?
Konușmaya değmez bence.
Sadece kelimeler, Coretta.
Onları daha önce de duydum, sen de öyle.
Martin, burası Atlanta değil.
Burası Montgomery,
o sözcükleri burada hafife alamazsın.
Yakında hepsi son bulacak.
Bașkan yarın șehir konseyinde özel bir toplantı istedi.
Uzlașacaklar.
Mecburlar.
Taleplerinize cevap vereyim.
Birinci konu.
İlk gelen ilk oturur koltuğu.
Montgomery sınırlarındayız yani
burada Alabama eyaleti yasalarına tabiyiz.
Hepimizin bildiği gibi ırkların ayrılmasını gerektirir.
Ama efendim, izninizle...
Alabama ayrımcılık tüzüğü șunları belirtir:
Șehir yetkilileri ayrımcılık isteyebilir, zorunlu değildir.
İkinci konu. Nezaket, sürücülerden saygı.
Bildiğimiz kadarıyla șoförlerimiz çok çalıșıyor.
- Nazikler. - Șoförler tacizci.
Siyahi bir kadını beyazlara ait bölümde boș yere oturduğundan fırlatıp attılar.
- Bu bir söylenti. - Bunu kendi gözlerimle gördüm.
Otobüsler beyazların semtlerinde her noktada duruyor.
Renklilerin semtlerindeyse neredeyse hiç durmuyorlar.
Ben bazı iyileștirmeler yapılamaz demiyorum.
Üçüncü konu. Siyahi șoförlerle çalıșma.
Otobüs șirketlerine kimlerle çalıșacaklarını söyleyemeyiz.
İlk gelen önce oturur sistemini de destekleyemeyiz.
- Mobile de yaptılar. - İsteseydik bile yapamazdık.
Ayrımcılığın kaldırılmasını gerektirir bu.
Ki bir kanun bu. İstediğiniz șey bu mu?
Ve güney boyunca diğer șehirler de.
Sorumuza cevap vermiyorsunuz, Bay King.
Siz ve halkınız ayrımcılık yasalarının kaldırılmasını mı istiyorsunuz?
Hayır, biz çok daha insancıl bir sistemi tartıșıyoruz.
Söyleyeceğim bir șey var.
Pek çoğunuzun bildiği gibi, hayatımın çoğunluğunu
Jim Crow'u öldürmeye çalıșarak geçirdim.
İster sendika ister NAACP olsun, tek bir șey diyeceğim,
NAACP yaptığımızı asla desteklemeyecektir.
Buna katılmıyorum.
Peder King, NAACP
sadece daha insancıl bir sistem isteyen bir organizasyonu
asla desteklemeyecektir. Asla!
NAACP'ye elbette büyük saygım var
ancak bu Montgomery İyileștirme Derneği.
Ve Montgomery İyileștirme derneği siyahiler için dört günde
NAACP'nin 14 senede yaptığından fazlasını yaptı.
Șimdi, kimseyi gücendirmek istemem, E.D. ama
artık bunun ötesine geçmeliyiz ve bu...
Aynı hedefleri paylașıyoruz. Aynı șeyleri arzuluyoruz.
Sadece bunun için farklı yöntemlerimiz var, hepsi bu.
Tavuk hazır olmak üzere.
Asgari ücret yönetmeliği var.
Taksiler asgari 45 sentlik ücreti almalı.
Saçmalık! Bunu nasıl göreyim?
İnsanlar 45 sentsiz taksiye binmez mi?
İnsanlar bir taksiye 45 sent ödeyemez.
Șoförler 10 sent istiyordu. Otobüsteki gibi.
Neden asgari ücreti yükseltmek istiyorlar?
Șoförler 45 sentten așağısını alırsa
lisanslarını ve geçim kaynaklarını kaybedecekler.
Umarım bu Bayan King'i kıskandırmaz, efendim.
İnsanlar arabalarından vazgeçmeyecek.
- Hayır, vazgeçmezler. - Onlar için çok önemli.
Baton Rouge'da ișe yaradı.
Oradaki taksilerin de ücreti kırmasına izin verilmedi.
- Yolculuk paylașımı boykotu yașatıyor. - Hepsi iyi güzel ama
grubumda çok fazla araç sahibi yok.
Bak ne diyeceğim, Ralph,
sen onları yürüt ben de bize araç bulayım.
Șimdi de hikâyeler dinliyorum.
İlham verici hikayeler.
Burada Anne Pollard var.
70 yașında bir kadın.
Her gün esnemeyen bir bastonla 20 kilometre ișe gidip eve dönüyor.
Artık kendimi durdurulamaz bir kondisyonda hissediyorum.
Senin de hissettiğini biliyorum.
- Yani yürümeye devam edeceğiz. - Evet.
- Yürümeye devam edeceğiz. - Evet.
Her sabah ișe yürüyeceğiz.
Ve her akșam yürüyerek döneceğiz eve.
Șehrimizin kaldırımına bir oluk yapacağız.
Evet.
Bunu mahkumiyetimizin derinliğini görene kadar sürdüreceğiz.
- Bu askeri bir yürüyüș gibi olacak. - Evet.
Ve ona dedi ki, hanginizin dostu olacak?
Gece yarısı yanına gidip ona, dostum,
bana üç somun ödünç ver diyebilir misin?
Yolculuk eden bir arkadașım bana geldi ve önüne koyabileceğim hiçbir șey yok.
Evet.
Bu cemaattaki birçok kiși sahip oldukları maddi imkanlar bakımından çok șanslı.
Evet.
Maddi șeyler çok güzel olabilir.
Pek çoğumuzun lüks araçları,
Cadillac'ları var ki bu sorun değil.
Ancak Tanrı artık bu șeyleri bir pazar öğle vakti otoyolda gezmek
ya da saatte 20 kilometreyle komșuları etkilemek için
șehirde dolașmaktan bașka șeyler için kullanmamızı istiyor.
Biz komitede yükümüzü hafifletecek bir sistem üzerinde karar kıldık.
Günaydın Bay Sands.
Arabası arızalı șimdi.
Sizden varsa araçlarınızı paylașmanızı istiyoruz.
Bunun için dıșarıdan yardım isteyemeyiz, bunu kendimiz halletmeliyiz.
Arabaların bakım, yakıt ve benzer masraflarını paylașmak üzere
tüm kiliselerden gelen paraları bir havuza toplayacağız.
Ve iște iyi haber, bugün ikinci bir koleksiyon alacağız.
Evet! Amin.
Sana bașka bir șey söyleyeyim.
Bir çift ırgat değerli döșemelerine çamur bulaștırırsa,
yașlı doktor Johnson oracıkta kalp krizi geçirecektir.
Orada dikkatli ol.
İnsanların arabalarından vazgeçeceğine gerçekten inanıyor musun?
Belli konularda ikna kabiliyetim olduğunu söylerler.
Bunu kim söyledi?
Güzel karım.
Baton Rouge'da sürmedi.
Ne?
Boykot. Araba paylașımı iki haftada bitti.
Otobüs șirketi her gün siyahilerden gelen 30 bini kaybediyor.
Yürüyenlerin bazılarını çıkaracağız, bazıları sadece evde kalacak.
Bu da yaklașık 20 bin kiși,
günde 20 bin araç eder, ihtiyacımız olan bu.
Șimdi, gönüllü olduğumuz araba sayısıyla...
Bu, her bir araba için günde yaklașık 130 yolculuk anlamına geliyor.
Her araç mı?
Her araç.
Evet!
Hepiniz Madison Caddesi yakınlarında olacaksınız,
Doktor Johnson'la birlikte hareket edeceksiniz.
Hadi, herkes Madison Caddesi civarına gidiyor.
Dinleyin, dinleyin, hepiniz dikkatli olun. Lütfen.
- Gidelim. Herkes. Herkes binsin. - Lütfen.
Doktor Johnson siz gidin, efendim.
Davamıza desteğinizden ötürü minnettarız.
Hayır bayım, buna hepimiz șașırdık.
Bunu aklımdan çıkartmayacağım.
Evet bayım.
İyi geceler.
Arayan Bay Milton'dı.
- Dexter heyetinden mi? - Evet.
Bana hâlâ kilisenin pastörü olduğumu hatırlattı.
Sana son pastörün
radikal fikirleri yüzünden kovulduğunu da söyledi mi?
Çok fazla kelimeyle değil.
Ama fazlasıyla ima etti.
Beș mi buldun? Tanrı seni korusun.
Yakıtı siyahilerin sekiz istasyonundan birinden alın.
Tanrım. Tamam.
Pekâlâ, seni arayacağım.
Day Street'te bazı sorunlar var. Vandallar lastikleri parçalıyor.
Lastikler parçalandıktan sonra
buradaki araçlara göz kulak olmamız istendi.
Hatta istersek, kullanmadığımız sürece
içlerinde uyuyabileceğimiz de söylendi.
Biz de üstümüze düșeni yapıyoruz, anladın mı?
Sonra da taksi ücretini 45 sente yükselttiniz.
Arabalar șehrin her yanında saldırıya uğruyor.
Bağıșlayın geciktim.
Bu da kim?
Luther Ingalls, Beyaz Vatandașlar Konseyi sekreteri.
Cübbesini evde unutmuș galiba.
Bay Bașkan, Bay Ingalls'ın
komitenizin üyesi olduğuna dair bilgilendirilmedik.
İșimiz sizi bilgilendirmek değil, Bay King.
Bazı üyeler önyargılı fikirlerle geldiyse amacımız nedir?
Sayın King,
siyahi otobüs șoförleri lehinde oy kullanmaya hazırlıklı geldim.
Ve biz beyazların da buraya
önyargılı fikirlerle gelmiș olabileceğini söylemeniz
beni gerçekten incitti.
- Bu kesinlikle doğru değil. - Beni de.
Buraya gelen açık fikirli kimselerden özür diliyorum.
Aynı zamanda MIA olarak bizlerin,
Beyaz Vatandașlar Konseyi'nin bu toplantıda bulunmasını
șiddetle protesto ettiğimizi bilmenizi isterim.
Burada siyahileri temsil ediyorsunuz.
Ben de kendi halkımı temsil edebilirim.
- İki örgütü mukayese etmeyin. - Nedenmiș o?
Beyaz Vatandașlar Konseyi açıkça ırkçı.
Bu sizin düșünceniz sayın King.
Aynı anlayıșı farklı fikirlere de göstermenizi öneririm.
Bence konu benim anlayıșım değil.
Anlașılan fikir beyan edenlerle ciddi bir sorununuz var, Bay King.
Bu adam hepiniz adına mı konușuyor?
Pekâlâ, bir șeyi açıklığa kavușturalım.
Peder King sadece buradaki tüm siyahilerin sesi değildir.
Kendisi Montgomery'deki 50 bin siyahinin sesidir.
- Gafil avlandım sanırım. - Amin.
Bak, kurnaz olduklarını sanıyorlar. İyi niyetle görüșmüyorlar.
Ve bu farkı anlayamayacak kadar aptal olduğumuzu sanıyorlar.
Kardeșim, bu bir kușatma.
İlk kimin vazgeçeceğine bakılacak bir savaș.
Seni sadece yoruyorlar.
Galiba haklısın.
Siyahilere tek bir ödün verdiğin anda sel kapılarını açarsın.
Çocuklar gibiler, Bașkan, karșılarında asla gevșememeli.
Onları bekleterek doğru olanı yapıyoruz.
Boykot bugün bitecek.
Siyahiler yürümeye devam edemez, bunu yapacak güçleri yok.
Yağmurun kokusunu alabiliyorum.
Gökyüzünde tek bir bulut yok.
İyi akșamlar.
1619 yılında ilk siyahi köleler
bu kıyılara yaklașan gemilerden indiler.
Yaklașık 400 yıl sonra
Amerika'daki siyahiler hâlâ özgür değil.
Evet.
Bayan Stone ve kızları 45 dakikadır bekliyor.
Jackson Caddesine hemen bir araba göndermelisin.
Aracının az da olsa çamurlanmayacağına garanti veremem.
- Pekâlâ. - Yağmur yağıyor.
Aracını senin için temizleyeceğiz ama șu an ihtiyacımız var.
Yine de Amerika'nın özü șu yüce sözlerle ifade edilir:
"Tüm insanların eșit yaratıldığı gerçeğini apaçık kabul ediyoruz."
Herkes. Bulabileceğimiz herkese ihtiyacımız var.
Yani sana güvenebilir miyiz?
Teșekkürler. Çok teșekkürler.
Merhaba, tatlım.
Evet.
Hayır, boykot askıya alınmadı, biraz yağmur var.
Biraz mı? Bu bir tayfun.
Evet. Pekâlâ.
Nereye gidiyorsun?
Șoföre ihtiyaçları var.
BERBER DÜKKANI
Devam ediyor.
- Yağmura rağmen. - Tanrım.
Kalabalık dünküyle aynı.
Otobüsleri kullanan yok.
Boykot sürüyor.
Alo?
Martin?
Alo?
Kimsiniz?
Beyaz toplumun
siyahi hizmetçi ve
așçılara taksi hizmeti sağlamayı bırakması gerek.
Sadece boykotu uzatıyorlar.
Çamașırlarını yıkamak zorunda kalmamak için yardım ediyorlar.
Onları yașadıkları yerde vurmalısın,
așçı ve hizmetçilerin greve gitmesini sağla.
Martin! Telefon var.
İzninle.
Teșekkürler, Lewis. Merhaba,
merhaba Bay Rowan.
Hayır, elbette, çalıșmanızı biliyorum.
Bunu eğlenceli buluyorlar,
boykot karșıtı olan beyazlar
boykotu sürdüren siyahilerin șoförlüğünü yapıyor.
Hayır, bu yanlıș bir söylenti.
Hayır, çok eminim. Bu kesinlikle bir yalan.
MIA üyesi hiç kimse otoriteyle görüșmedi.
Teșekkürler.
Carl Rowan'dı.
Yarınki gazetenin manșeti boykot bitti olacakmıș.
Dur bir dakika. Hayır, hayır.
Hikâyeye göre,
Montgomery İyileștirme Derneğinden bazı pederler
șehir konseyi ile anlașmaya varmıș.
İnsanların bunu okuması boykotu bitirebilir.
- Öylece bittiğini söyleyemezler. - Müzakere yoluyla çözüm diyecekler.
Kim müzakere etmiș? Yehuda ortamızdaydı bizim.
Bakın șimdi, bakın șimdi, saat beș.
Sözün yayılmasına, pazartesi sabahı ilk otobüse kadar
30 küsur saatimiz var.
Pazar günü kimse kiliseye gitmiyor.
Dikkatli ol.
Ralph, bu yerleri nereden biliyorsun?
Bir șeyler duyarsın. Sözler yayılır, bilirsin.
Hey, Peder! Neredesin, dostum?
Otobüslerden uzak durmayı unutmayın lütfen, tamam mı?
Selam, Peder.
Biraz denemek ister misin?
Yarın kilisede görüșürüz, tamam mı?
Vay, ne oyuncuymușsun, Peder.
- Bir daha oynamayacak mısın? - Önemli değil.
Bence iyi günlerim çok geride kaldı.
Ama beni zorlamadığınız için minnettarım.
Elimden geleni yapmıștım. İlahi yardım alıyorsun galiba.
Belki öyledir.
Bu akșam birileri buradan gitmeye bașladığında
boykotta sona erecek sanırım.
Kilise vakti geldi.
Șu King.
Fikrimi soracak olursanız tam bir baș belası.
Okuduklarına inanma.
Duyduklarının da sadece yarısına.
Sence kimdi o?
Ne yazık ki heyetten biri bizden habersiz șehirdekilerle görüșüyor.
Șaka mı yapıyorsun? Yehuda bizimle.
Bilmiyorduk. Bașkan tarafından çağrıldık.
Sigortayla ilgili olduğunu söylemișlerdi.
O hâlde MIA adına anlașmaya gönüllü olmadınız?
Hayır, efendim.
Bize üstünde anlașmaya varılmıș gibi gösterdiler.
İmzalamamızı istediler.
Șey, Peder... Halka gerçeği anlatmanız önemli.
Bence bunu yapmak sizin de lehinize olacaktır.
Evet, bayım.
Nasıl olacağını anladım sanırım.
- Pekâlâ. Șimdilik iyi akșamlar. - İyi akșamlar.
- Tanrı sizi korusun. Dikkatli olun. - Tabi, bayım.
Bu hikâyeyi ifșa etmek...
Montgomery'deki en güçlü adamlara yalancı diyorsun.
Yarası olan gocunur.
Ama bu beyazlar durumu o șekilde görmüyor.
Yetmezmiș gibi bir grup siyahiyle anlașma yaptılar
sonra her șey suya düștü.
- Bu bizim sorunumuz değil. - Hayır, bizim sorunumuz.
Onları zayıf gösteriyor.
Șimdi yine güçlü görünebilmek için saldırıya geçecekler.
Siyahiler gidecekleri yere otobüsün arkasında varabilirler.
Sam daima benim önümde oturur.
Haksız mıyım, Sam?
Beyaz Vatandașlar Konseyi'nin üç yeni üyesi var. Düșünsene.
Düșünebiliyorum.
Bir anlașma yaptığımıza inandık.
Ancak siyahi liderler bize ihanet etti.
Șimdi siyahi radikaller taleplerini kabul ettirmek için
beyaz toplumu zorlayabileceklerini düșünüyor.
E.D. burada vaiz yok.
İstedikleri halk için daha iyi otobüs hizmetleri değil.
Peșinde oldukları șey sosyal dokuyu, yașam șeklimizi yok etmek.
Yapacağız da. O kaçıklara göstereceğiz.
Buna inanmayacaksınız.
10 trafik cezası.
Yedisi hız yüzünden.
Bayan Robinson gittiği yeri seviyor.
Bu üçü de yavaș gitmek yüzünden ve
sadece son iki günde.
Boykota katılan herkese ceza kesiyorlar
ve inanın bana hiç az değil.
Washington'dakilerin burada olup bitenden haberdar edilmesi gerek.
Bu hepimiz için kötü bir șey.
Hayatımızın merkezini hedef alarak her șeyi yok etmeye çalıșıyorlar.
MIA. Evet.
Evet, hizmet için kaydolabilirsiniz.
Kadınlarımız, çocuklarımız.
Sadece isminizi bırakın, sizi haberdar edeceğim.
Bu sadece ırkların melezleșmesine yol açar.
Biri diğer telefonlara bakabilir mi?
- Alo? - Cezayı kendiniz ödeyin istiyoruz.
Șu anda değil. Yapamayız.
Geri ödeme için bir sistem geliștirmeye çalıșıyoruz.
Bu cezalar sigorta primlerinin tavan yapmasını sağladı.
Yasada, devletin tehlikeli sayılan sürücülere karșı
önlem almasına izin veren bir hüküm var.
- Çok fazla trafik cezası ve... - Araçlara el koyacaklar.
Kendi araçlarına el koyabilirler.
Tüm dostlarıma Peder Martin Luther King Jr.'ın
șahsi șoförüm olduğunu söyleyin.
Söyle onlara kardeșim.
- Șimdi dikkatli ol. - Onu gördüm.
Kahretsin!
Affedersiniz, Peder.
Sorun yok, kardeșim, hassasiyetini paylașıyorum.
Yardımcı olabilir miyim, Memur Bey?
Çık arabadan. Sadece o.
Martin King.
Yanlıș bir șey mi yaptım?
30 kilometre hız sınır alanında saatte 45 kilometreyle gidiyordun.
- O hâlde bana ceza yazın. - Kapa çeneni. Dönüp arabaya yaslan.
- O hiçbir șey yapmadı. - Ne yapıyorsun?
Seni tutukluyorum. Sen arabaya geri dön!
Ellerini ver.
Hayır, hayır, onu incitmeyin.
Bakın, ben de sizinle geleyim. O hiçbir șey yapmadı.
Sen geri çekil! Arabamdan uzak dur!
Coretta'yı bul. Karımı bul ve olanlardan haberdar et.
Tamam, Peder.
O ilk köle gemisinin ambarı içinde,
uygun bölümde oturup oturmadığınız konusunda
endișelenmenize gerek olmadığını görüyorsunuz.
Koltuğunuzu beyaz birine vermek için
kalkmak üzere endișelenmenize gerek yoktu.
O geminin ambarına ilk gelen ilk oturur esasına göre yüklendin.
Acı çektiği koșulları reddetmeye cesaret eden ilk siyahi...
İște o siyahi bir sorundu.
Onu arabasından çıkarttılar ve yanlıș hiçbir șey yapmadı.
Bu bir ilk, ha?
Daha önce hiç gelmemiștin.
Evet, hiç gelmemiștim.
- Șuradaki kancayı görüyor musun? - Nerede?
O ne için biliyorsun.
40 gün. 40 gün.
Yukarı çıktı ve oradan baktı.
Kaçınılmaz olanın olasılığına teslim olmadın.
Senin için değil.
Henüz senin için değil.
Bu bir mülk senedi.
Kefaleti ancak nakit ödeyebilirsiniz.
Bu tüm Alabama eyaletinde geçerli bir kefalet ödeme șekli, bayım.
Gecenin bu saatinde değil.
- Bakın, bu geçerli bir yöntem... - Gelip șuna baksan iyi olur.
Kardeș Martin, bu Harry Phillips.
- İyi akșamlar, kardeș Phillip. - İyi akșamlar.
Șoförün o olacak.
Șoföre neden ihtiyacım var?
Bak, sana artık kullandıramayız.
Bu riski almaya değmez.
Eve gidelim.
Mutlu yıllar, sevgili babacık.
Mutlu yıllar sana.
ONLARIN İRADESİNE KARȘI
Evet?
Evet.
Ailemi tehdit etmeyin.
Tanrım...
burada doğru olduğunu düșündüğüm șeyi savunuyorum.
Ama șimdi korkuyorum.
İnsanlar benden liderlik bekliyor.
Ama gücümün sonuna geldim.
Yalnız yapabileceğimi sanmıyorum.
Yardım et bize.
Biz yanılıyorsak adalet bir yalan!
Burada, Montgomery'de birlikte çalıșmaya kararlıyız.
Adalet su gibi, doğruluk da güçlü bir ırmak gibi
akıp gidene kadar çalıșacak ve savașacağız!
Tarih kitapları yazıldığında, birileri bunu söylemek zorunda kalacak.
Bir insan ırkı yașadı.
Yün gibi lüleleri, kara teniyle
haklarını savunacak ahlaki cesarete sahip siyahi bir insan.
Böylece tarihin ve uygarlığın damarlarına yeni bir anlam zerk edilecek.
Ve bunu burada, Montgomery'de yapacağız.
Tanrı, çok geç olmadan bașarmaya imkan versin.
Bugün polis merkezine
beyaz yerleșimlerin olduğu ilçelerde dolașan siyahi cemaatlerini
dağıtmaları talimatını verdim.
İncil ırkların ayrımı konusunda oldukça açıktır.
Ormandaki hayvanlar birbirine karıșmaz.
Nehirde balıklar...
İncil'in ne söylediği ya da ne söylemediği umurumda değil.
Bu sadece ırkların melezleșmesine yol açar.
Pek çok yerel iș adamı
NAACP'nin bu boykotta
dıșarıdan tahrikçi mașalar olarak kullandıkları siyahilerin
ișten çıkartılacağına söz verdiler.
Bundan iyi bir șey çıkmayacak.
İnsanlar sinirlenmeye bașlıyor.
Bu olduğu için üzgünüm ama hâlâ arabanıza acil ihtiyacımız var.
Hayır, bunun için ödeme yapılmayacak.
Ama telafi edecek bir fonumuz var.
Bakım masraflarını veznedarımız Bay E.D. Nixon'a gönderin.
Bakım masrafları? İyiymiș.
Cüzdanınızda ne kadar paranız var, Bayan Robinson?
Peder? O polis aracı ne süredir orada?
Bilmiyorum, yeterince uzun sanırım.
Söyler misin, ev sahibin bir beyaz mı?
Dinleyin beni. Buradan çıkıyoruz. Hemen șimdi.
- Ne? - Alabileceğiniz her șeyi alın.
- Her șeyi çıkarıyoruz buradan. - Neler oluyor, Peder?
Polis dıșarıda ve bizi çıkartırlarsa buradaki her șeye el koyarlar.
- Bunun için sebep yok. - Bir sebep bulurlar.
Daima sebep bulurlar.
Nereye tașınıyoruz?
Sahibi siyahi olduğu sürece her yer olur.
Hadi! Hadi! Hadi!
Gidelim, hadi. Çabuk, çabuk, çabuk!
İyi günler, memurlar.
Yasadıșı bir boykotu destekliyorsunuz.
Benden ne yapmamı bekliyorsunuz?
Zavallı șey aksıyor. Sakat biri, ișe yürüyemez.
Bu sorun onu ilgilendirir.
Șimdi. Onu her yanında görüșümde
sana ceza keseceğim.
Beyaz hanımım sürekli boykotu soruyor.
Ama ona hiçbir șey söylemiyorum.
Bilmese daha iyi. Ama sana șunu söyleyeceğim...
- Joanna. Yapacak ișlerimiz var. - Evet.
Șehir, aynı ayrımcılığı artan otobüs ücretleriyle sunuyor artık.
Aylarca yürüdük ve meclis üyeleri bize istediğimizi verinceye kadar
yürümeye devam edelim derim.
Șehrin son teklifi șimdi sadece gülünç.
Hanımlar, hanımlar.
Cidden, hanımlar ve beyler.
Burada 56. güne gelmiș bulunuyoruz.
- Doğru. Çok doğru. - Ve bence bu boykot
hayal edemeyeceğimiz kadar bașarılı oldu.
Bence bizim için makul davranma zamanı geldi.
- Makul mu nasıl? - Evet!
Peder Banyon'ın sözünü bitirmesine izin verelim lütfen.
Size neyin makul olduğunu söyleyeyim.
Eğer üç talebimizden ikisini yerine getirirlerse
bence bunu kabul etmeliyiz.
Bir dakika. Bir dakika.
Bakın, bana öyle geliyor ki
bu akșam insanlara
otobüslere binme vaktinin geldiğini söylesek dıșlanırdık.
Gülünç hâle düșerdik.
Bakın. Yürümeye devam edecek cesaretleri vardı.
Bizim de bunu destekleyecek cesaretimiz olmalı.
Destekleyelim.
Devam. Devam. Devam.
Burada hiç bașaramayacağımızı düșündüğümüz bir hareketi
yönetmeye çalıșıyoruz.
Eyalet mahkemelerini atlatmanın bir yolu var mı?
Rosa davasında yok ama
federal düzeyde ayrı bir dava açıp,
anayasal bir zeminde ayrımcılığın peșine düșebiliriz.
Böyle bir fırsat bekliyordum.
Bu așırı boykot, bunu bașarmak için ihtiyacımız olan kaldıracı sunabilir.
Federal yolunu denersek onların hıșmını daha fazla üstümüze çekeceğiz.
Bunu inkâr edemeyiz.
Federal mahkemeden ayrımcılığı geçersiz kılmasını istemek
davamızı güçlendirmek için bazı ek davacılara ihtiyacımız olacak
ve bazıları kendilerini riske atmak zorunda kalacaklar.
Yani avukat Gray șehir ayrımcılığı yasalarının geçersiz ve
hükümsüz sayılmasını talep eden bir dava hazırlıyor.
14. yasayı ihlal ettiği gerekçesiyle.
O hangisiydi, kardeșim?
Yasa altında eșit korunma hakkı.
Dava bu öğleden sonra açılacak.
Yüksek Mahkemeye falan mı gideceğimizi söylüyorsun?
- Hayır, hayır, hayır, hayır. - Federal mahkeme?
Hayır, bu ayrı bir mesele.
Șimdi șehirle olan görüșmelerimizi sabote edeceksin.
Șehir müzakere etmeyi istemeyerek zaten sabote etti görüșmeleri.
Yani masaya iyi niyetle oturmadılar.
Pekâlâ. Bu bir savaș ilanıdır.
Onlara bizi öldürmeleri için sebep vereceksin.
Bakın, Peder Banyon, bașından beri istediğimiz tek șey
ayrımcılık sisteminin değiștirilmesiydi.
Ve zaten bizi öldürmek istiyorlar.
Bu da bence bize iki seçenek bırakıyor.
Ya boyun eğeceğiz
ya da onları așarak ayrımcılığı tamamen ortadan kaldıracağız.
Peder King, çok tehlikeli bir zeminde yürüyorsunuz.
Ve sizinle gelmemizi istiyorsunuz.
Bu așamada davacıların hepsi kadın.
Yine de erkeklerden bazılarını dahil etmek isteriz.
Davanın parçası olarak ve en azından bir pederi.
Bir pederin toplumdaki sembolik değeri çok önemlidir.
Peder King ve Abernathy iyi seçenekler olmazdı
çünkü çok fazla göz önündeler.
- Șikayetlerim șahsi değil. - Doğru.
Sadece cemaatimin çıkarı için.
Katılıyorum. Katılıyorum.
Gönüllü olmak istemiyor musunuz?
Bunu elimizdeki davacılarla halletmek zorundayız.
Boykotu yürüteceğiz, mahkeme bizden kolayca kaçınamayacak.
Umarım.
Siyahiler bunu federal davaya dönüștürmek istiyor
ama bunun olmasına izin vermeyeceğiz.
Washington'daki politikacıların bize ișimizi ve
hayatımızı nasıl yöneteceğimizi söylemelerini istemiyoruz.
Bizim de haklarımız var.
Bu boykot yasa dıșıdır.
Siyahiler yani nihai teklifimizi kabul eder
ya da sonuçlarına katlanırlar.
O köle gemilerinin ambarlarında doğru
yere oturup oturmadığınızın önemi yoktu.
Yerinizi beyaz adama vermeniz gerektiği için
endișelenmenize gerek yoktu.
O köle gemisinin ambarına ilk gelen ilk oturur düșüncesiyle yüklendiniz.
Ve acı veren koșulları sorgulamaya cesaret eden her siyahi,
iște o siyahi tam da bir sorundu.
Zamanın kendisinin değișime gebe olduğu bir zaman geliyor.
Ve o zaman Montgomery'de geliyor.
Ve rakiplerimiz, devletimizin memurlarını rakip olarak görmek
hoșuma gitmiyor ama öyleler.
Evet.
Bizi kırmak için her türden șeyi denediler.
- Ama hâlâ kararlıyız. - Evet.
Azimliyiz.
Șiddeti hâlâ savunmuyoruz.
- Buna gerek yok. - Evet.
- Tanrı bizimle birlikte. - Amin.
Biz bir zinciriz.
Birbirimize bağlıyız.
- Bölünmeyiz. - Evet.
Siz olmanız gereken kiși olmadıkça
ben olmam gereken kiși olamam.
Evet.
Biz bir zinciriz.
Hemen șimdi Montgomery'ye tașınmalıyız.
Evet.
Ayaklarımızı nasıl koruyacağız?
Her çeșit insandan gelen her çeșit ayakkabımız var.
- Ülkenin dört bir yanından. - Evet! Evet!
Yürürken yıpranan ayakkabıların yerini alacak ayakkabılar.
Yürümemize yardımcı olacak ayakkabılar.
Evet.
Ama bașka bir șeyimiz de var.
Evet.
Burada, Mobile, Alabama'daki kız ve erkek kardeșlerimizden gelen bir çek var.
500 dolar 43 sentlik bir çek.
Bununla bir mektup göndermișler.
Galiba bize moral vermek için. Șöyle demișler:
Bu 500 dolar 43 sentlik çeki
davanız ve davamız için kabul edin lütfen.
Biz buradan, Mobile Alabama'dan mücadelenizi destekliyoruz.
Not:
43 sent daha fazlasının yolda olduğunu göstermek için.
- Șu yeni sertleșme politikası? - Evet?
- Bizi durduramayacak. - Evet!
Alabama eyaletinin sloganını hepimiz biliyoruz.
- Dixie'nin kalbi. - Dixie'nin kalbi mi?
Ben yürümeye devam edelim diyorum.
- Dixie'nin bir kalbi olana dek. - Evet.
Sevgili kardeșlerim, ne yapıyoruz?
- Mücadeleye devam! - Mücadeleye devam.
Diğer taraf ne yaparsa yapsın.
Yapamayacakları bir șey varsa
o da bizi zorla otobüslere bindirmektir.
Amin.
- Ne oldu? - Eviniz bombalandı, Martin.
- Coretta? Yolanda? - Henüz bilmiyoruz.
Evlerimize geri dönelim. Artık hepsi bitti.
Hayır, hiçbir șey bitmedi, yeni bașlıyor.
Hiçbir yere gitmiyoruz.
Çok doğru.
Peder King, sizi temin ederim
bu tür bir șeye asla müsamaha gösterilmeyecektir.
Adamlarım bunu araștıracak.
Coretta?
İyi misin?
Ben gayet iyiyim.
- Yoki? - O iyi, arka tarafta.
İkimizde iyiyiz.
Gitmiyorlar.
Șu an bir ayaklanmayla karșı karșıyayız.
Size kapsamlı sorușturma sözü veriyorum.
Tutuklanmayla sonuçlanacak bilgi için 500 dolar ödül veriyoruz.
Kaygılarınızı anlıyoruz ama yapabileceğimiz bașka bir șey yok.
Artık hepiniz için evlerinize dönme vakti geldi.
Hayır!
Bizim evimiz burası.
Siz evinize gidin.
Mücadelemizde haklı olduğumuzu herkes biliyor.
Ve kazanacağız.
Çünkü siz beyaz halk, siz bizi korkutamazsınız.
Artık olmaz ve hepimizi öldüremezsiniz.
Evet!
Destek verdiğiniz için hepinize teșekkür etmek istiyorum.
Herkes iyi.
Silahlarınız varsa lütfen onları evlerinize götürün.
Șiddete asla șiddetle karșılık veremeyiz.
Beyaz kardeșlerimizi sevmeliyiz, beyaz...
- Hayır! Hayır! - Düșmanımızı sevmeliyiz.
Biz bu șekilde yașamalıyız.
Nefretlerine sevgimizle karșılık vermeliyiz.
Ve Tanrı bizimledir.
- Bize Coretta'yı göster. - Evet!
Bu akșamdan sonra hepimiz öleceğiz, Jack.
Ne yapıyorsunuz? Bırakın onu!
Bir erkeğin ailesine saldırmak kesinlikle doğru değil.
Öfkeli olduklarını biliyorum.
Yapacak ișlerim var.
Pekâlâ, șu aracın götürülmesini istiyorum.
O iyi.
- Amin. - Amin.
Amin.
Pekâlâ, șimdi evinize gidin.
Ne zaman karșılık vereceğiz?
Kardeș King?
Kardeș King, orada insanlar var, meseleyi kendi ellerine almak istiyorlar.
Cevap verecekler. Korkmadığımızı gösterecekler.
Beyazlar silah getiriyorsa bizde getiririz.
Bu savașı silahlarla kazanamayız, onların daha fazla silahı var.
Kıramadıklarını gördüklerinde bizi dövmekten de vazgeçecekler.
Ama hiç yorulacak gibi durmuyorlar.
Sanki hiç olmadıkları kadar güçlüler.
Sanki bu hoșlarına gidiyor gibi.
Kardeș Phillips, biz onların seviyesine inmeyeceğiz.
Biz İncil'e inanıyoruz.
Göze göze, patron.
Orada bu da var.
Bir șey gerekirse koridorun sonunda olacağız.
Teșekkürler, Huanita.
Anne.
Martin, neden seçildiğini anlıyormuș gibi yapmıyorum.
Gerçekten öyle.
Ama seçildin ve en doğru kișisin.
Ama oradaki kalabalık...
o nefret baskılanamaz.
Acaba bu nefret çok mu derinde diye...
sorgulamaya bașladım.
Sen ya da bebek incinseydi kan dökülebilirdi.
Yolanda'yı da alıp Montgomery'den ayrılmanı istiyorum.
Martin.
- Atlanta'ya gidip ebeveynlerimle kal. - Martin!
- Bu iș çözülene dek. - Biz bir aileyiz.
Ellerimi kendi ailemin kanına bulaștıramam.
Seni korkutmalarına izin verme.
Evi bombaladıklarında,
bunu bașardılar zaten.
- Baba King. - Merhaba Coretta.
Anlașılan küçük bir yenileme çalıșması var.
Öyle de denebilir.
- Seni görmek güzel. - Seni de görmek güzel. Güvende.
Burada önemli bir iș yaptın, oğlum.
Burada yaptıkların için benden daha fazla gurur duyan biri olamaz.
Ama bu boykotu Atlanta'dan yürütememen için bir sebep yok.
Montgomery'de çok fazla zorluyorsun.
Her șeyi kaybedeceksin. Pozisyonunu, itibarını.
Baba, terk etmeyeceğim.
Martin! Evini bombaladılar!
Tehlikedesin. Ailen tehlikede.
Bu șehir patlamaya hazır.
Dikkatli olmazsan bir ırk savașı çıkacak.
Öylece çekip gidemem. Yapmayacağım.
Burada bir șey bașlattım ve bitirmeye niyetliyim.
Coretta.
Lütfen oğluma mantıklı șeyler söyle.
Bebeğim, ne yapmak istiyorsun?
Burada kalıyorum.
O hâlde ben de.
Adım Bayard Rustin.
R-U-S-T-I-N Benim için ayrılmıș bir odanız olmalı.
John Hancock'unu indir ve bana üç gecelik peșin öde.
O zaman anlașırız.
Söylesene, Peder King'in evi yürüyerek ne kadar mesafede?
Bu kadar insan New York City'de ne yapıyorsunuz bilmiyorum ama
gece vakti orada yalnız yürümek istemezsin.
Özellikle de șu otobüs șeysi devam ederken.
Montgomery'deki tüm siyahilerin yürüdüğünü sanıyordum.
Akșamları değil.
Șansımı deneyeyim.
Peki kimsin sen?
Bayard Rustin.
Burada ne arıyorsun?
Neden New York City'den buraya onca yolu geldin?
İș seyahati.
Siyahi boykotunu karıștırmak için mi buradasın?
Otobüslerden uzak durmaya niyetliyim.
Gece vakti ne tür bir iș yapıyorsun?
Ben muhabirim.
Le Figaro ve Manchester Guardian için çalıșıyorum.
Bunlar Avrupa gazeteleri.
Gazete iște.
Bașka bir șey var mı?
- Ne istiyorsun? - Doktor King'i görmeye geldim.
Evine gitmen gerekiyor.
Evim buradan çok uzakta ve
șu an dönmeyi de hiç düșünmüyorum.
Montgomery'ye Doktor King'i görmek üzere geldim.
Peder King ziyaretçilerle görüșmüyor. Șimdi git hadi.
- Nelson, kim o? - Hiç kimse, bayan.
Giden biri. Sabah yeniden gelebilir.
İyi akșamlar, Bayan King. Bayard Rustin.
Bayard Rustin.
Affedersiniz.
Nasılsınız?
Antioch Koleji'nde öğrenciyken
șiddet karșıtı konușmanızı dinlemiștim.
Bunu hiç unutmayacağım çünkü
tarihle ilgili söylediğiniz bir șey aklımdan hiç çıkmadı.
Öyle mi? Ne demiștim?
Tarih bir kaza değildir.
Tarih bir seçimdir.
Peki neden böyle bir etki bıraktı?
Çünkü bu hayatlarımız için bir șeyler yapabiliriz demek.
Hayata olduğu șekliyle mahkum değiliz.
Ee, șimdi güneydesiniz. Evden çok uzak değil mi?
Hayır. Hayır. Ben Marionlıyım, buradan çok uzak değil.
Kuzey geleneklerini sevmedin mi?
Aslında sevdim. Biraz sevdim.
Bayard Rustin buradaysa bașardık galiba.
İzninizle.
Doktor King,
ülkemizi ebediyen değiștirecek bir șeyin tek anını kaçırmak istemem.
Evet, evet.
Sonra polis ona șöyle diyor:
șu tosbağaları tarif edebilir misin?
Ve salyangoz da, 'Hayır, bayım, yapamam, çok hızlı gerçeklești' diyor.
Biz iște bu șekilde hissediyoruz.
Burada bir günlük boykotta 77 güne ulaștık.
Güneyin toprağına Gandi'nin tohumlarını ekmeyi bașardın.
Bu sadece Gandi değil, İsa Mesihin öğretileriyle de ilgili.
Kitle hareketi. Siyahi sosyal hakikat.
Yeni bir protesto formu.
Yani tamamen siyahi bu.
Caz gibi.
Her neyse bu, bizi gafil avladı.
Bütün ülkeyi gafil avladı diyelim.
Bu yüzden buradayım.
Peder King.
Aydınlat beni.
Șiddetsizlik ilkelerinden uzaklașıyorsunuz.
- Ne șekilde? - Șiddetsiz bir hareketin liderisin.
Yine de evinde silah ve dıșarıda silahlı muhafızlar var.
Size bir șey sorayım, Bay Rustin.
Ailenizi bir taktik için riske atar mıydınız?
Șiddetsizlik taktik değildir.
- Ailenizi riske atar mıydınız? - Șiddetsizlik bir ideolojidir.
Ailemi korumak ve evimi savunmak benim yükümlülüğüm.
Bu bir yașam șekli. Bir din.
Silahlar bana daha güvende hissettirmiyor.
Bakın, hareket çok erken safhalarında.
Ve tüm kalbimle barıșçıl kalmasını diliyorum.
Barıșçıl değișim șifadır.
Çok kesin bir șiddet olasılığı var.
RUHANİ BİR HAREKET.
- Merhaba, Peder, sizin burada... - Bu akșamdan sonra,
onu koyacak güvenli bir yer bulmanı istiyorum.
Ama Patron.
Okul yetkilileri, kendisi ve NAACP eskortları
kızgın beyaz öğrencilerle kușatıldıktan sonra güvenliği için
Autherine Lucy'yi uzaklaștırdı.
Demokratik bașkan adayı Adlai Stevenson'ın
siyahi dinleyicilere hitaben yaptığı konușmada,
okul krizi ve tüm Amerikalılar için eșit hakları etkileyen diğer sorunları
sadece kademeli yollarla tatmin edici biçimde
çözebileceğini öne sürdü. Ayrıntıları daha sonra.
Șimdi hava durumu.
Bir siyahi kız bir üniversiteye kabul edildi.
İște bu kademeli.
Ona yumurta attıkları kısmı unuttular.
Șimdi göreceksin.
Sadece Montgomery'yle ilgili değil artık.
Ve kesinlikle otobüsteki koltuklarla da ilgili değil.
Bayard Rustin, bayanlar ve baylar.
Ezilen bir grup ne zaman ses bulsa olur.
Beyaz adam.
Bazı beyazlar, dehșete kapıldı.
Siyahi iktidara gelirse,
geçmișin intikamını almak için acımasızca hareket eder diye.
Çok doğru.
Onlara korkacak bir șey olmadığını göstermeliyiz.
Otobüs șirketi zorda. İflasın eșiğine geldiler ve
taleplerimizi karșılamak istiyorlar ama șehir izin vermiyor.
Her șeyi affedeceğiz.
Șiddetsiz direniș mesajını güneyin kalan kısmına yaymalıyız.
Burada öğrendiğiniz her șeyi tüm ulusa öğretmeliyiz.
Bu sizin sorumluluğunuz.
Șehrin dava açacağı söylentileri var.
Hangi suçlamayla?
Alabama'da eski bir boykot karșıtı yasayı ortaya çıkardılar.
Buradaki insanları tanıyoruz.
Mecbur kalırlarsa ebediyen yürüyeceklerini biliyoruz.
Bunu sadece bir otobüs boykotu olarak düșünmeyi bırakmalısınız.
Değil.
Tüm güneyde benzer protestolar olmadığı sürece
bu mücadeleyi kazanamazsınız.
Ve tüm ülkede benzer protestolar.
Bu sizin kendi çıkarınıza. Sizin çıkarınıza.
Daha önce bir otobüs boykotu yürüttünüz mü?
Otobüslerle hayır.
Peki neden bu insanlara akıl veriyorsunuz?
Aynı ilkeler burada da geçerli.
Dıșarıdan tavsiyeye ihtiyaç duyduklarını nereden çıkarttınız?
Siz kimsiniz, bayım?
Emory Jackson, Birmingham World'ün editörü.
Hoș geldin, kardeșim.
Bağlantılarınız hakkında konușmak istiyorum.
Bu uzun zaman önceydi.
Bay Jackson.
İyi misin, E.D.?
Bunu yapanı cezalandırmak istiyorum.
- Hergelelere ödetmek istiyorum. - Bunu anlıyorum.
Peder King.
Sizin gibi değilim. Size benzemiyorum ben.
Yaradılıșımda șiddet var benim.
Șimdi evime saldırdılar ve ben de cevap vermek istiyorum!
Bunu yapabilir miyim bilmiyorum.
Evlerimizi yaksınlar diye mi yürüyor, șarkı söylüyor ve plan yapıyoruz?
Sizin evinizi de patlattılar!
Öylece oturun burada.
Bakın ne yapıyorlar.
Kardeș Nixon. İbraniler bölümü, 10. Ayet.
Ama biz o yıkıma heveslenenlerden olmayacağız.
Biz ruhun saflığına inancı olanlardanız.
Ben buna inanıyorum.
Üzgünüm.
Biliyor musun?
Bu adamın liderliğinden șüphem yok.
Sadece bizi nereye götürdüğünü bilmiyorum.
Onları tașlayacaksanız eğer, affedicilikle tașlayın.
Onları tașlayacaksanız eğer, sevgiyle tașlayın.
Bu güçlerle dik bașlı kardeșlerimizin yöntemlerindeki yanlıșlığı göreceğiz.
Bu, șiddet içermeyen bir hareket olarak kalacaktır.
Evet, doğru.
Dikkatli ol, Ed.
Fisk'teki halk oraya gidip konușmamı istiyor.
- Șașırmadım. - Ama ben bunu...
Buradan ayrılıp Nashville'e gitmek.
Martin zaman geldi. Mesajı uzaklara yaymalısın.
Ulusal çapta olmazsa yerel de kaybedeceksin.
Coretta, ben Nashville'deyken Yoki ile burada kalman
tamamen farklı bir șey olacak.
Atlanta'ya gideceğiz, sonra ne olacak?
Protestoya katılan siyahilerin çoğu bu kadar sürmesini beklemiyordu.
Neden dediğimde genelde üç cevaptan birini veriyorlar.
Siyahilerin sürdüreceğini sanmıyorum.
Siyahilerin cesur olduğunu hiç düșünmedim.
Ya da beyazların yapacakları baskıyla bașlamadan biteceğini düșünüyorum.
Montgomery'deki șiddetsiz protestomuz
siyahilere kendileri ve diğer siyahiler hakkında klișelerin
büyük oranda geçersizliğini gösteriyor.
Siyahiye bir șeyler oluyor.
Biri olduğunu hissetmeye bașladı.
İp var. Ağaç var.
Büyük Jüri tarafından sunulan bu iddialar sürpriz olmamalı.
Hem geleneklere hem de yasalara göre ayrımcılığı taahhüt ediyoruz.
Bunu sürdürmeyi ve yașam tarzımızı korumayı amaçlıyoruz.
Komitedeki herkes için tutuklama emri çıkartmıșlar.
Tüm organizatörler,
bu odadaki herkes, 115 kiși.
Alabama tarihindeki en büyük toplu iddianame.
Boykotun kafasını koparmaya çalıșıyorlar.
Cevabımız ne olacak?
Henüz bir cevabımız yok.
Peder King șimdi Nashville'de.
Peki bizi ne zaman tutuklamaya bașlarlar?
İzinler kolluğun eline geçer geçmez. Belki yarın.
Muhtemelen. Beklediğim bu.
Pekâlâ. Okulda tutuklanmayı tercih etmem.
Öğrencilerimin bunu görmesini istemiyorum.
Pekâlâ, bak ne diyeceğim, kardeșim.
Bizi hapisten uzak tutmanın bir yolunu düșün.
Biz de seni kurtaracak bir yol bulalım.
Amin.
Evet, șimdi yoldayım. Atlanta da duracağım.
Merhaba, Peder King.
Coretta ve bebeği öp. Yarın öğlen orada olacağım.
Bana bir korkutma taktiği gibi geldi, Ralph.
Evet, hep aynı eski yöntem.
Sen böyle yap.
Böyle yap. Bir arada tut. Yarın görüșürüz, tamam.
Bunu doğru okumalıyız, bunu yapmalarının tek sebebi
bizi Martin'den koparmaya çalıșmak.
Bu konu tamamen bununla ilgili.
Peder Abernathy'nin söyledikleri mantıklı.
Ama burada daha büyük bir mesele var.
Hapis nedir?
Sadece bir yapı.
Tuğla ve çelikten.
Hepsi bu.
Ona güç veren sizsiniz.
Hapis korkunuzdan sıyrılmanız gerek.
Montgomery'ye dönmenin sonuçlarını düșünmeni istiyorum.
Polis orada seni hedef alıyor.
Artık bundan hiç șüphem yok.
Ve bir boykotu cezaevinden yürütemezsin.
Boykotu bașka bir eyalette saklanarak da yürütemezsin.
Genç bayan, büyük resmi görmeniz gerekiyor.
Evet, öyle ve görememene gerçekten șașırdım.
- Yarın gidiyorum. - Seni tutuklayacaklar.
Herkesi tutuklayacaklar!
Ne yapmamız gerekiyor, öylece teslim mi olacağız?
Boykot ne olacak?
Teslim olursak bu durumu adi suçlular gibi kabullenmiș olacağız.
Bunu tersinden anladınız, Peder.
Saklananlar suçlular.
Benim saklayacak bir șeyim yok.
Suçlu değilim ben.
Hapisten falan da korkmuyorum.
Bir karın ve bir kızın var. Onları düșünmek zorundasın.
Düșündüğüm de kesinlikle onlar.
En azından karına burada, bizimle kalmasını söyle.
Hayır, hayır bunu yapamam.
Ona ihtiyacım var.
Dinle Martin, bu iș ciddi.
Bayard Rustin'i yanlıș beyandan ötürü tutuklayacakları söylentisi var.
Bunu Emory Jackson'dan duydum,
o da gazetedeki bir beyazdan duymuș.
Dıșarıdan kıșkırtacak birini arıyorlar.
- Ve artık biri var. - Kardeșim, bu bizi mahvedebilir.
Tüm hareketi komünist bir komploya dönüștürebilirler.
Tartıșmamız gereken bazı gelișmeler var.
Biliyorum.
Hıristiyan sevgi etiğinin
sadece bireysel ilișkilerle sınırlı olduğunu düșünürdüm.
Biz buyuz.
Soluduğumuz șey bu.
Affedersiniz. Gitmemiz gerekiyor.
Hakkında söyledikleri șeyler.
Hakkımda söyleyebilecekleri hiçbir yalan yok.
Eski bir komünist, eski bir mahkumum,
siyahiyim, hergeleyim.
Homoseksüelim.
Düzgün bir ișim de yok.
Ben zamanımın adamıyım.
Ama zamanım bunu henüz bilmiyor.
Bu bir hediye, Martin, açık ve net.
Ne? Gecenin bir yarısı aklını kaçırman mı?
Hayır. Șiddete șiddetsizlikle karșılık veriyorlar.
Sözlerime kulak ver.
Yarın bir spot ıșığı Montgomery'yi aydınlatacak.
Bu ülkeyi harekete geçirecek biri.
Burada daha güvenli olacaksın.
Hâlâ seni arıyorlar.
Belki bir otobüsün arkasında olmam daha iyidir.
Teșekkürler, Bayard.
Peder, benim için zevkti.
Dediğin gibi, bu artık sadece otobüslerle ilgili değil.
Baktığımda üç günah ișlediğimi düșünüyorum.
İlk günahım, bir siyahi olarak doğmayı taahhüt etmem.
Herkesle birlikte ișlediğim ikinci günah,
o ikize karșı durmak,
ayrımcılık ve toplum üstündeki baskı.
Üçüncü ve en temel günahımsa,
hepimizin taahhüt ettiği șey,
ayağa kalkıp bu baskı karșısında derin yorgunluğumuzu
ifade edecek ahlaki cesarete sahip olmak.
Beni mi arıyordunuz?
Protesto hakkımızın olması Amerika'nın en büyük șanından biridir.
Sanırım beni arıyordunuz.
Bu siyahiyle beyaz arasındaki bir savaș değil.
Bu hak ve haksızlık arasındaki bir çatıșma.
Çoğu insan șiddetsizliği korkaklık ya da zayıflık olarak görüyor.
Ne korkaklık ne de zayıflık.
Belki de insanın bildiği en cesurca yüzleșme yöntemi bu.
Ahlak ve ruhsal güçten besleniyoruz.
Sahip olduklarımız sadece bunlar.
Biz așkın silahını kullanıyoruz.
13 KASIM 1956'DA YÜKSEK MAHKEME,
MONTGOMERY İYİLEȘTİRME DERNEĞİ'NİN YANINDA YER ALDI VE
ALABAMA OTOBÜS AYRIMI YASASINI ANAYASAYA AYKIRI BULARAK İPTAL ETTİ.
Yüksek Mahkeme kararı.
Ayrıșma konusunda artık kanun var.
Montgomery'de 13 aylık toplu tașıma boykotuna
son verilmesi için zeminde bir hareketlilik var.
Tüm lehte olanlar, bunu bilsinler.
Ayakları üstünde durarak.
MONTGOMERY OTOBÜS BOYKOTU 381 GÜN SONRA SONA ERDİ.
BU, YAYGIN OLARAK
MODERN SİVİL HAKLAR HAREKETİ'NİN DOĞUȘU OLARAK KABUL EDİLİR.
Geliyor musun kardeșim?
Hayır, siz devam edin.
STEWART BURNS'ÜN ÖZGÜRLÜK GÜNÜ KİTABINA DAYANDIRILMIȘTIR.