KUZEY KIYISI, O'AHU HAWAII, 2007
Şunu söylemek istiyorum. Başta sırf onlarla suda kalabilmek için
hayatta kalmayı öğrenmem gerekti.
Köpek balığı saldırısına uğrayan çoğu insan hemen sudan çıkardı.
Sırtına takılıyor.
Ben saldırıdan sonra suda kaldığım için
doğal davranışlarını gözlemleyebildim.
İşte o zaman köpek balığı dilini
öğrenmeye başladım.
Ocean Ramsey'yi tanımayan yoktur.
-Ocean Ramsey. -Ocean Ramsey.
Ocean Ramsey.
Korkusuz. Gözü pek.
Dünyanın dört bir yanında haberlere çıktı.
-Adı Ocean mı? -Adı Ocean.
Ama hikâyesini bilen yok.
Keşfetmek istiyorum.
Sınırları zorlamak istiyorum.
Sanki bu iş için yaratıldım.
Hissettiğim duygular ve bağlantı
o kadar yoğundu ki.
Bunun için yaşıyorum.
Deli değilim ben.
Neler yapabileceklerini çok iyi biliyorum.
Ama köpek balıkları benim hayattaki amacım.
Bariyerleri yıkıyor. Terslikler olabilir.
Dünyada kaydedilmiş en iri büyük beyaz köpek balığı
olduğu düşünülüyor.
Suya girip bir soru soruyor.
"Neden korkayım ki?"
KÖPEK BALIKLARINA FISILDAYAN KADIN
YÜZÜLMEZ DALGA UYARISI
KUVVETLİ AKINTI
Hawaii'de büyümek
kişiliğime büyük ölçüde şekil verdi.
Okyanusa ve farklı renklere bakmak,
dalgalardaki gücü hissetmek.
Aslında çocukken biraz utangaçtım.
Çok sessizdim.
Açıkçası, diğer insanlarla sosyalleşmektense
doğada hayvanlarla etkileşime girmek kesinlikle çok daha çekici geliyordu.
Biraz yabani bir çocuktum.
Doğada olunca…
…kendimden daha yüksek, daha büyük bir şeyle
bağlantı kurduğumu hissediyorum.
İlk kez kendi gözlerimle köpek balığı gördüğümde
yedi sekiz yaşlarındaydım.
Hemen altımdaydı.
O anda bir seçeneğim olduğunu fark ettim.
Onu takip mi etmeliydim?
Yoksa o korkmam gereken bir şey miydi?
Bir süre peşinden yüzdüm.
Müthiş bir deneyimdi. Ona duyduğum doğal merak muazzamdı.
O merak hiç dinmedi.
En canlı hissettiğim anlar onlarla olduğum anlar.
Sebep adrenalin patlaması değil. Bir bağlantı hissi.
Kendim olabildiğim bir durum.
Köpek balıkları nedense bana çok çekici geliyor.
Bence sebep kaderimin hayatımı onlara adamak olması.
Varlığımın amacı bu.
Fotoğrafa sörf yaparken merak sardım.
Hayatımın başlarında, sörf fotoğrafçısı olmayı düşünüyordum.
Ne yazık ki bir noktada fark ettim ki, sörf fotoğrafçısı olmak istiyorsam
sörf yapmak için en ideal günleri, para kazanmak için
fotoğraf çekerek ziyan etmem gerekecekti.
"Hayda" oldum. Bunu tahmin etmiyordum.
Ama Hawaii'de büyüyen bir sörfçü olarak köpek balıklarından ödüm kopuyordu.
Sanırım yedi sekiz yaşlarındaydım.
Birçok köpek balığı saldırısı olmuştu.
Oahu'da yine köpek balığı saldırısı.
Köpek balığı alttan gelmiş.
Ona iki kez saldırıp kolunu kaptı.
Rahat rahat sörf yapamıyoruz.
O korku bütün bölge halkına, bütün çocukluğuma yayıldı.
Hawaii, gergin turizm endüstrisinden gelen baskıyla
saldırılarla baş etmek üzere köpek balığı görev timi kurdu.
Köpek balıklarının öldürülmesi kararı infial yarattı.
"En iyi köpek balığı, ölü köpek balığıdır" diyordum.
Hale'iwa Limanı'ndaydım.
Kaplan köpek balıkları rampalara serilmişti.
20-30 tane vardı. İnsanlar balıkçıları alkışlıyordu.
Bense korkmuş bir çocuktum.
Duruma aklım ermiyordu.
Ne yazık ki bu düşünceler ancak,
bir köpek balığıyla dalınca
ve düşündüğümün tam tersi olduğunu görünce değişti.
Bir arkadaşımla dalış gezileri düzenlemeye başladık.
Köpek balıklarıyla ilgili bilgi veriyorduk.
Burada kafes turizminin başlamasına yardım ettik.
Zamanında bunu yapmak çok zordu
çünkü halka hâlâ korku hâkimdi.
Köpek balıklarını seviyorum diye bana küsen dostlarım oldu.
"Canavarları memleketimize getiriyorsun."
"Canavar değiller" diyordum. "Bizden önce buradalardı.
Birlikte yaşamayı öğrenmeliyiz."
Ocean'la tanışmama da
bu durum vesile oldu diyebiliriz.
Onunla 2006'da tanıştım.
Tüplü dalış eğitmeniydi.
Ben de köpek balığı teknesinde kaptandım.
İlk gün dedi ki, "Benden sertifika almak istiyorsanız
benimle gelip köpek balıklarını vahşi doğada görmeniz lazım.
Çünkü gerçekte nasıl olduklarını görün istiyorum."
Hemen "Tanrım, müthiş biri" diye düşündüm.
Tanıştığımız dönemde
iki yıllık ilişkim yeni bitmişti
ve yalnız olmak istiyordum.
"Benden hoşlanmıyor. Çok sessiz" diyordum. "Benimle konuşmak istemiyor."
Köpek balıklarına odaklanmam lazım.
Hayattaki amacım köpek balıkları.
Memleketim Hawaii'de 30'dan fazla köpek balığı türü var.
Çoğu yüzüp sizden uzaklaşır.
Ama insan, kaplan köpek balıklarında farklı bir şey seziyor.
Üst kısımları daha koyu renk. Çok güzel çizgileri var.
Uzunlukları genelde en fazla 5,5 metreye ulaşıyor.
Çok meraklı, sezgili ve farkındalar.
Hemen her şeyi yiyebiliyorlar.
Kaplumbağa kabuğunu ve kemikleri parçalayabiliyorlar.
60 yaşındaki bir kadının cesedi…
Gafil avlandı.
Kısa, müthiş hız patlamalarıyla hareket edebiliyorlar.
Köpek balığı!
İnsanlar onlardan çok korkuyor.
Bu korku onları anlamamaktan ileri geliyor.
Köpek balıkları en az 400 milyon yıldır var.
Sylvia okyanusların en büyük savunucularından.
Bu azim, onu su altında kraliyet seviyesine taşıdı.
Lakabı Derinlerin Kraliçesi.
Bunu su altında yapamaz mıyız?
Onlar olmasa okyanuslar işlev göremez.
Adım Kim Holland.
Hawaii Deniz Biyolojisi Enstitüsü'nde araştırmacıyım.
Köpek balığı araştırma grubunu 40 yıl önce burada kurdum.
Köpek balıkları evrimleşip üst düzey yırtıcı oldular.
Köpek balıklarının yok olması
besin zincirinin geri kalanında dalga etkisi yaratır.
Sağlıklı, canlı okyanuslara ihtiyacımız var.
Bütün parçalar, insanlar gelmeden önce çalıştığı gibi çalışmaya devam etmeli.
Ekosistemi bozmanın etkilerinin ne olacağını tam bilmesek de
iyi olmayacağı kesin.
DR. MAURICIO HOYOS KÖPEK BALIĞI ARAŞTIRMACISI
Cehalet, köpek balıklarının en büyük düşmanlarından.
Çünkü insanlar işin sadece o kısmını biliyor.
Karşı denge eksikliği var.
Hayatlarını hiç bilmiyoruz.
Günlük hayatlarında ne gibi zorluklar yaşadıklarını
hiç anlamıyoruz.
Anlasak işler değişirdi.
Juan'da dikkatimi çeken şey köpek balıklarından bahsediş şekliydi.
Onlara karşı ne kadar tutkulu olduğu belliydi.
O noktaya kadar
benim dışımda öyle şeyler diyen biriyle
hiç tanışmamıştım.
Yüreğime dokundu.
Evet, hazırım.
Sonra her gün birlikte dalmaya başladık.
O, insan hayatı yaşamaya çalışan…
…çok güzel bir vahşi hayvan gibi.
Ona yetişmeye çalışıyorum.
Ama Juan'la dalmak çok hoştu. Sürekli dalmak istiyorduk.
Bence o da benim kadar takıntılıydı.
O zamanlar "Köpek balığı görmek istiyorum" diyordu.
Durmadan.
Neredeyse takıntıya dönüşmüştü.
Ama Hawaii'de
kaplan köpek balıkları insanların en büyük endişelerinden.
Çünkü çok güçlüler ve çok hızlı can alabiliyorlar.
Bence insanlar
onları kesin göreceğimiz bölgeleri tespit etmek için
ne kadar zaman harcandığının farkında değil.
Resmen binlerce sürüklenme dalışı.
Mevsim ayırt etmeden dalıp
ne zaman köpek balığı görsek GPS'e işaret koyuyorduk.
Türünü belirtiyorduk.
Kaç tane olduğunu da.
Gitgide daha çok köpek balığı buluyorduk.
Sonunda neredeyse kusursuz denebilecek bölgeyi bulduk.
Birbiriyle çakışan güçlü akıntılar
muhtemelen köpek balıklarının orada olmasının en büyük sebebi.
Hem okyanus tabanının
hem karanın şeklinden ötürü
akıntı belli bir noktaya odaklanıyor.
KUZEY KIYISI, O'AHU HAWAII, 2007
İnsanlar, köpek balıkları tehlikeli diye kafes gerektiğini düşünüyordu.
Ama değişim yaratanlar biraz farklı şeyler deneyenlerdir.
Onlar canavar değil. Dünyaya kanıtlamak istediğim şey bu.
Dürüst olacağım.
Gergindim. Dışa vurmuyordum
ama elbette huzursuz olduğum oluyordu.
Ama Ocean kesinlikle ilişkimizde alfa konumunda.
Bana göre de hava hoş.
Lider oydu.
Benim işim video çekmekti.
Derileri daha kalın, dişleri daha sivri ve benden hızlı yüzüyorlar.
Gafil avlanmamayı nasıl başaracağım?
Her şey çok hızlı oluyor.
Köpek balığının ağzının dibindeydim.
"Sağ kalmam gerek" diye düşünüp duruyordum.
"Tamam, onu aşağı iteyim."
Bana kontrolden çıkmış gibi gelse de durum hep Ocean'ın kontrolündeydi.
Suda ne kadar uzun kalırsam
bana o kadar köpek balığıymışım gibi davrandıklarını fark ettim.
Ama birkaç dakikada bir nefes almak için kafamı çıkarıyordum.
Onlarla daha çok vakit geçirmek için
nefesimi daha uzun tutmaya çalıştım.
Köpek balıklarıyla zaman geçirince serbest dalış çok daha güzeldir
çünkü kendinizi daha çok deniz hayvanı gibi,
daha çevik hissedersiniz.
Serbest dalışa doğal yeteneğim vardı.
Ama gelişmek istiyordum.
Nefes alma dürtüsü gelip de
ilk düşünceniz "Tanrım, nefes almam lazım" olunca
kendinizi aksi yönde eğitebilirsiniz.
"Hayır, aslında vücudum daha uzun dayanabilir."
Bu resmen beynimin acıyı yorumlama şeklini değiştirdi.
Sürekli kendimi zorluyordum.
Beni bunu yapmaya iten de köpek balıklarıydı.
Artık nefesimi 6,5 dakikadan fazla tutabiliyorum.
Sonra birbirleriyle etkileşimlerini izleyebilmeye başladım.
İşte o zaman lisanlarını, iletişimlerini görebildim.
Küçükken okuduğum bir şey var.
Bir kovandaki arıların davranışlarını inceleyen biri
birbirleriyle âdeta dans ederek iletişim kurduklarını fark etmiş.
Sanırım bu, aklımda dallanıp budaklandı.
Köpek balıkları rastgele yüzmez.
Aslında birçok örüntü var.
Sosyal hiyerarşi örüntüleri.
Takip etme ya da sırta binme.
Yol kesme ya da engelleme.
Bana en bariz gelenlerden biri paralel yüzüştü.
İki köpek balığı yan yana duruyor,
birbirini ölçüp biçiyor.
Büyük olan köpek balığı
genelde daha üst konuma geçiyor.
Bazen yana dönüp
onlarla boy ölçüşen hayvana bakarlar.
"Yapma" der gibi.
Göğüs yüzgeçlerini indirirler.
Ufak bir tehdit gösterisi.
Gergin ya da stres içinde olduğumda
bütün bu duyguların ufak kas hareketleriyle
vücuduma yansıdığını fark ettim.
Köpek balıkları o kadar gelişmiş ki bunu seziyorlar.
Sanki aklınızı okuyorlar.
Niyetinizi zihninizde iyice netleştirirseniz
vücudunuzdaki kaslar bunu yansıtır.
O zaman da dünyaya köpek balığı gibi bakarsınız.
Bu kapıyı açmak gözlerimi çok açtı.
Ama köpek balıklarını tek tek tanımaya alışmaya başlamam
biraz daha zaman aldı.
Henüz "Bu Nikki" diyemiyordum.
Henüz resmiyeti elden bırakmasak da onu tanıyordum.
Yara izlerinden birini hatırlıyorum.
"Beni hatırlıyor musun?" der gibiydi.
"Sen misin?"
Sanki bir arkadaşıma el sallıyor, "Selam" diyordum.
Köpek balıklarının niktitant zarı vardır. Göz kapağı işlevi görür.
Yukarı doğru kapanır, aşağı değil.
Koruma amaçlıdır.
Onunla savaşmaları çok hoş.
Yaklaşırken açık tutmak isterler. Bakmak isterler.
Nikki gelip gözlerini açar,
bana bakardı.
"Seni görüyorum" der gibi.
Gözünü açması size güvendiğini gösterir.
Elimi uzatsam ne olur?
Nasıl karşılık verirse versin ona uyum sağlayacağım.
Nikki buna karşılık verdi.
Burada açıklayamadığım bir şey oluyor.
İletişim kuruyorlar.
O temas anında çok şey söyleniyor.
Köpek balıkları, duyu sistemleriyle
canlı organizmalardan gelen elektrik sinyallerini hisseder.
Yani resmen benim ben olduğumu hissediyor.
Bizim dünyayı hissetmediğimiz bir seviyede.
Niceliği ölçülemeyen şeyler vardır.
Bu gerçek olmadıkları anlamına gelmez.
Artık çok iyi görüntüler alıyordum.
İnsanlara ulaşıp
mesajı iletmeye çalışıyordum.
YORUMLARI GÖRÜNTÜLE
ANLAMIYORUM
Ama hâlâ "canavar" deyip duruyorlardı.
#CANAVAR
Ama bu izlenimi,
köpek balıklarına bakışımızı değiştirmeliyiz.
Algıyı değiştirmeliyiz.
Ocean'ın fotoğraflarda olması
olayı değiştiren şey oldu.
"Niye onu yemiyorlar?"
NASIL BAŞARIYOR?
İşte o zaman fark ettim ki
bir insanın köpek balıklarıyla etkileşime girmesi
onlarla bağ kurulmasını, farklı görülmelerini sağlıyor.
TEŞEKKÜRLER
Tanrım, belki Jaws gibi değiller.
O andan beri yakalayabildiğim her etkileşimi filme alıyorum.
Bunu her gün yapmam gerekiyordu.
Kendini ortaya atmak
eleştiriye de açık olmak demek.
Ocean Ramsey olayı beni çok geriyor.
Hawaii kültüründe
bir şeye zorla yaklaşmayız.
Onun bize gelmesini bekleriz.
Adı çıktı.
Köpek balığı endüstrisinde onu ve ne yaptığını bilmeyen yok.
Her şey Instagram ve fotoğraflar için.
İnsanlara çekici geliyor. Katılmak istiyorlar.
Hiç tavsiye etmiyorum.
Zaten bizi dinleyen yok. İşimiz parçaları toplamak.
Kitlelere ulaşmak, yaptıklarını herkese göstermek
yanlış izlenim çiziyor.
"Ben de yaparım" diyorlar.
Bağlantı kuranın köpek balığı olması tamamen farklı bir şey.
Seni tanımak, hissetmek istiyorum. Anlamak istiyorum.
Bu hayvana dokunmaya ihtiyaç duyma sebebiniz her neyse
ne olduğunu, neye bulaştığınızı anlasanız iyi olur.
Ocean'la Juan'a bakın.
Köpek balığını anlıyorlar.
Onlar gibi çok insan yok.
Zihinleriyle, yürekleriyle anlayıp ahenk sağlıyorlar.
Sırf köpek balığıyla değil, okyanusla da.
Bu dev hayvanlarla barış içinde olan genç kadını görünce
insan onlara farklı bir açıdan, onun gözleriyle bakıyor.
Bence bu, insanların algılarını değiştirmek için çok iyi bir yöntem.
Bu hayvanlardan korkmamız gerekmediğini göstermeye çalışıyorlar.
Bütün çabaları insanların bunu anlaması için.
Suya giriyor…
…ve bir soru soruyor. "Niye korkayım ki?"
Çoğu zaman paçayı yırtarsınız ama bazen yırtamazsınız.
İlginç bir çizgide yürüyoruz.
Köpek balıklarını insanlaştırır, kişiliklerini, ne müthiş olduklarını,
öcü olmadıklarını gösterirken nasıl denge kurulur?
Ama onlar apeks yırtıcılar. Köpek yavruları değiller.
İşler yolunda gitmezse
sorumluluk bizde. Kıyıdan uzağız.
Kimsenin bilmesine gerek yok.
Çocuğumuz yok.
Kendi hayatlarımız dışında riske attığımız bir şey yok.
Ben hep hazırım. Nasıl derler?
Önemli olan kaç yıl yaşadığın değil, nasıl yaşadığın.
Ben… Oha, Shark.
-Sharkey bombayı attı! -Burnumuzun direği kırıldı.
"Beni hatırlıyor musunuz? Hatırlayın beni" diyor.
Umarım bunu huy edinmez.
"Ben bunu yapınca camı açıyor" demez.
-Aloha Saati'yle tam vaktinde geldik. -Evet millet!
Pardon, geç kaldık.
Evet. Her seferinde daha da büyümüş oluyorsunuz.
Bakın size ne getirdim. Köpek balığı dövmeleri.
-Teşekkürler! -Evet.
Babanızınki gibi dövmeniz olsun diye.
Şirin köpek balığı bileklikleri yapalım diyorum.
Dur, köpek balığının dişleri nasıl düştü?
Köpek balıkları şanslı. Dişçiye gitmeleri gerekmiyor.
Ocean ve Juan'la tanışmış, onlarla ufak bir proje yapmıştım.
Dalışa gittik ve onlarla hemen iletişime geçtim.
"Yine yapmak istiyorum" dedim.
Büyük bir köpek balığıyla yüzerken
insan onda tarif edilmesi zor bir enerji,
bir güç hissediyor.
Ağaçlardan bile önce farklı biçimlerde var olan bir şeyle
yüzdüğünüzün farkına varıyorsunuz.
Bir dinozorla yüzüyorsunuz.
Ocean ve Juan'ın kondisyonu da, yetenekleri de
yaptıkları işe çok uygun.
Bu iş onların hayatı.
Bence bu hayatı yaşamayan biri çok daha büyük bir tehlikeye girer.
Açıkçası ben hâlâ her seferinde korkuyorum.
Köpek balıklarıyla beraberken
sakin olmak, becerikli bir yırtıcı olmak çok önemli.
Onların dünyasında zayıflığa yer yok.
Ama karşılaştığım köpek balıklarının geçmişini bilemem.
İnsanlarla olan geçmişini bilemem.
Bu benimle etkileşim şeklini belirleyen bir faktördür.
Tanrım. Mesela…
Tamam. Kalihi…
Selam Kalihi!
Kalihi, Hawaii dilinde "uç" demek.
Geldiğinde ergendi. Çok güçlü bir ergen.
Hızla sağa sola seğirtişini izlerdim.
Çarpar, ısırırdı.
Diğerlerinden çok daha aktifti.
Çok zekiydi.
Kalihi işe daha önce görmediğim bir şey kattı.
Yüzeye çıkıp suyu ısırıyor…
…baloncuk çıkarıyordu.
Yüzeyi bulandırıyordu yani.
Çok beklenmedik şeyler yapıyordu.
Vücudunu döndürmeye çalışması…
Sanki benim yöntemlerimi öğrenmişti.
Nasıl, bilmiyorum.
Ocean'ın, ne yaptığını bildiği belliydi. Onu sorgulamayacaktım.
İçine kurt düşürmeyecektim.
Video oyunu değil bu.
Durdurmak yok.
Ocean'a meydan okuyordu.
Riskleri kabul et. Kabullen ve yola devam et.
Okyanustayken köpek balıkları bana çok şey öğretti.
Diğer hayvanları şekillendirdikleri gibi
sudaki hareketlerimi şekillendirdiler.
Bana farklı açılardan yaklaşıyorlardı.
Bana aşağıdan karşıt gölgeleme kullandıklarını gösteriyorlardı.
O deneyimler bana onları yönlendirmeyi öğretti.
Aşağı itmeyi.
Dirseği kilitlemeyi.
Çok güzel bir dans gibi.
Köpek balıklarının yaklaşmasını isteyince başını eğiyor,
tortop oluyordu.
Mesafe koymak isterseniz dik durmanız yeter.
Daha doğrudan göz teması kurmanız.
"Eşit bir yırtıcıyım, farkındayım" demek için.
Geri adım atmamanız gerekiyorsa atmayın.
Farkındalığı çok yüksek. Bu hayvanlar konusunda çok bilgili.
Ben kamera arkasında bazen kayıtsızlığa kapılıyorum.
Mercekten bakınca bakış açınız daralıyor.
Onu kollamam gerek.
Bana çok şey öğretti.
Bütün davranışları.
Güvende olmak için böyle stratejik davranmak gerekiyor.
Ocean bu işi bilime dönüştürdü.
Tahtanız uzun olunca size pek yaklaşmazlar.
Biriyle birlikte yüzüyorsanız pek yaklaşmazlar.
Su sıçratmamak, dikkat çekici bir şey yapmamak gerek.
İnsanları köpek balıklarından uzak tutmak mümkün değil.
Yüzmek, sörf yapmak, dalmak isterler ve köpek balıklarıyla karşılaşırlar.
İnsanlar güvende olsun istiyorum çünkü kaza olması işime gelmez.
Köpek balıklarını korumam, itibarlarını düzeltmem zorlaşır.
O yüzden insanların güvende olması, kendini korumayı öğrenmesi
benim açımdan ahlaki bir yükümlülük.
Konu köpek balığı saldırısı olunca, hemen her vakada
saldırıya uğrayan kişi gafil avlanır.
Kaçma girişiminde bulunma fırsatı olmaz.
Bana göre o kadının yaptığı şey bilimden çok gösteri amaçlı.
Bilim insanı olun, olmayın. Pek fark etmez.
Bana göre önemli olan
bu hayvanlarla ne kadar zaman geçirdiğiniz.
Köpek balıklarıyla çok zaman geçirdiği için
bu hayvanların davranışlarını çok iyi anlıyor.
Ama gerçek araştırma camiasında
kimseden saygı görmüyor.
Bazı insanlar
köpek balıklarıyla fotoğraf çektirdiği,
hikâyelerini anlattığı için
Ocean'ın bilim insanı olmadığını düşünüyor.
Ama bilim insanlarının işi
dikkatli gözlemler yapıp bunları paylaşmak değil mi?
YARIM AY ŞEKLİNDE ÇENTİK HAFİF OYUK
BU KISIM EKSİK
15 yıldır saha veri setleri yapıyoruz.
BU KISIM EKSİK
GÖRÜNMÜYOR KALAMAR VANTUZ YARALARI
NIKKI/KRALİÇE NIKKI
KOD ADI KOA ERKEK
300'den fazla köpek balığı türü tespit ettik.
KUYRUK YARASI İYİLEŞİYOR
KOD ADI PUA ("ÇİÇEK") DİŞİ
UTANGAÇ VE TEMKİNLİ HEMEN YAKLAŞMIYOR
MERAK SEVİYESİ DÜŞÜK
KOD ADI KU'IPO ("TATLIM") DİŞİ
KIVRIMLI SIRT YÜZGECİ
PEŞİME DÜŞME EĞİLİMİ VAR
Bana göre…
KOD ADI POPOKI
…herhangi bir insan kadar
YÜZÜ AÇIK RENK
…eşsiz, şahsına münhasır ve önemliler.
KUYRUĞUN ÜST KISMINDA HASAR
TANK, KOD ADI ALI'L ("KRAL") DİŞİ
Ocean'la çalışmaya 2006'da başladım.
Roxy de hayatımıza beş yıl kadar sonra girdi.
ROXY, KOD ADI NANI ("GÜZEL") DİŞİ
Onu ilk gördüğümüzde
çenesi yeni kırılmıştı ve feci görünüyordu.
DİŞLERİ MEYDANDA KANCA?
Ne bileyim, acısını hissettim sanki.
Bana göre yüzüşünden belli oluyordu.
Onu filme aldığımı hatırlıyorum.
Herkes "Canavar bu. İğrenç ve korkunç" diyordu.
O canavar değil.
Asıl canavar, ona bunu yapanlar.
Çenenizin kırılıp açıldığını hayal edin.
Yemek yemeye çalışmanın nasıl olacağını hayal edin.
Beslenme konusundaki en iyi fırsatı
yakalanmış ya da ölmüş balıklardı,
ki bunlar genelde kancada ya da ağda bulunur.
Çok dezavantajlıydı.
Üstüne bir de uydu künyesi vardı.
O künye yüzünden diğer bütün hayvanlardan çok
mahsur kalıyordu.
Köpek balıklarını olta iplerinden falan kurtarınca
genelde kaçıp giderler.
Ama Roxy'yi yıllar boyu defalarca kurtardıktan sonra
bizi tanıdığından eminim.
Şahsen ona karşı hislerim çok güçlü.
1999'da kaya tırmanışı kazasında belimi kırdım.
İp koptu ve 15 metreden düştüm.
Size bir daha yürüyemeyeceğiniz söylenince hayatınız değişir, değil mi?
Devam etmeye değer mi?
Juan'la çok zaman geçirdim.
Belinin sürekli çok ağrıdığının farkındayım.
Bence ikisinin birbirini anlama, bağ kurma seviyesi farklı
çünkü ikisi de durmadan acıyla boğuşuyor.
Etkileşimlerini görmek çok güzel.
Dirseği kilitli tutmamız gerek ama…
Bazen o kadar gevşiyorum ki bükülmesine izin veriyorum.
Bazen hayvanlara yapılan muamele beni afallatıyor.
O anda ne kadar savunmasız oldukları
kafanıza dank ediyor.
Burada köpek balığı öldürmenin yasal yaptırımı yok.
Hawaii'de yaklaşık 100 yavru çekiç başlı köpek balığı ölüsü bulundu.
Bu yavrular muhtemelen balıkçı ağına yakalanarak öldü.
Boşuna öldürülmeye karşı savunmasızlar.
Mesela köpek balığı avı.
Roxy gibi köpek balıklarını öldürüyorlar.
Çenelerini kırıyor, onları sürükleyip sudan çıkarıyorlar.
Sırf fotoğraf çektirmek için.
Ben…
Duyguları kelimelere dökme konusunda pek iyi değilim.
Tabii insan kahroluyor. Sonuçta acı çekiyorlar.
O sırada
çoğu büyük köpek balığı türünün nüfusu %10'dan aşağıya düşmüştü.
50 YILLIK DÜŞÜŞ
SOYU TÜKENİYOR
Çoğunun soyu tükenmenin eşiğindeydi.
Tamam, neredeyiz?
Buradayız.
Şeye gideceğiz… Nasıl…
Balık pazarına.
Köpek balığı yüzgeci piyasası olduğunu…
…ve bu hayvanların bir kâse gereksiz çorba için
dünya çapında yok edildiğini fark edince içimde bir ateş yandı.
Köpek balığı…
Onları öldüren o kadar çok ülke var ki.
Gözden uzak yapıldığı için kimse umursamıyor.
Türü ne, biliyor musun? Balina köpek balığı mı?
Deniz ekosistemleri için çok önemli, hayati olmasaydı bile
bir hayvanı vücudunun %2'den azı için öldürmek…
İnsan bir kâse çorba için bunu niye yapar?
En büyük sorun ne?
Bana göre burnumuzun dibindeki en büyük sorun
köpek balıklarının yok edilmesi.
Evet, sorun bu.
Bu bilgiyi nasıl yayarız? Görsel imgeler yoluyla.
Görünüşümü kullanacağım.
Bir dava için kendimi ortaya atacağım.
İnsanlar önce bakar, sonra dinler.
Dikkat çekmek gerek.
Sonra o güzel mesajı yaymak…
100 MİLYON ÖLÜM
Amacım kesinlikle bu.
Az az da olsa her gün oluyor.
O görüntüler sayesinde, daha önce ulaşabildiğimizden
çok daha fazla insana ulaşabildik.
Dünya halkının tamamına ulaşma fırsatımız oldu.
GÜNDE 280.000 KÖPEK BALIĞI ÖLDÜRÜLÜYOR
KÖPEK BALIKLARINDAN KORKMA, ONLAR İÇİN KORK
İMDAT! KÖPEK BALIKLARINI KURTAR!
BİR DAHA ASLA
ŞUNU BİR ISIRSALAR
Bir kadın olarak farklı seviyede dikkat çekeceğim
ve daha çok eleştirileceğim.
GÜNÜN APTALI ÖDÜLÜ BU KADININ
Herkes benimle hemfikir olmayacak.
TEK DERDİN SELFIE ÇEKMEK ONLARI RAHAT BIRAK ARTIK
Dünyanın öbür ucundaki klavye savaşçıları.
BİR GÜN ŞANSIN YAVER GİTMEYECEK
İnsanlar "Öleceksin" diyordu.
"Size de iyi günler ve uzun ömürler."
APEKS YIRTICILAR INSTAGRAM'DA MODA
İnsanlar görünüşüme ya da korumaya yaklaşımıma yorum yapıyor.
Ben onlara meydan okuyorum.
ATEŞLE OYNUYOR
Sonuçta durum bu.
Kabullenip işimize bakmalıyız.
Nihayetinde dikkat çekmek için
daha aşırı bir şey yapmamız gerektiğini anladık.
Jaws.
Herkesin köpek balıklarından korkma sebebi.
O büyük beyaz imgesi.
Biz de o resmi kullanarak
insanlarla büyük beyaz köpek balıkları arasındaki bağlantıyı göstermek istedik.
Buna "Anti-Jaws" dedik.
Hawaii'den her yıl gelip geçerler
ama çok nadiren görülürler.
Okyanusun tek boynuzlu atı gibiler.
Ender görülürler,
hele sudayken yanınıza hiç yaklaşmazlar.
Büyük beyaz bulabileceğimizi bildiğimiz, onlarla dalınabilen çok az yer var.
Biri, Guadalupe.
GUADALUPE MEKSİKA
İlk kez büyük beyazlarla dalacağım.
Yemler ve balıklar akıntıyla birlikte o yöne gidiyor.
Köpek balıkları da o yönden gelmeli.
Pruva tarafından geldi.
Gözleri açıktı. Tek tek herkesle göz teması kuruyordu.
Sonra dibe daldı.
Sonra büyük bir hızla dipten yüzeye fırladı.
Beyaz bir girdap gibiydi. Güm!
Şunu fark ettim.
İnsanları yemek isteseler kurtulma şansımız olmazdı.
İnsanlar sadece ısırılmaz, ortadan kaybolurdu.
O yüzden ömrümde ilk kez
belli bir köpek balığı türünün davranışlarını
bir kafesin içinden gözlemlemeye
karar verdim.
Köpek balıklarının birbirleriyle etkileşimlerini,
konuşmalarını izledim,
dillerini öğrendim.
İnsan gerilmesine geriliyor ama heyecan daha baskın.
"Tamam, şu an buna hazırım." Hissettiğiniz şey bu.
Öğrenmek, gözlemlemek,
kafese kapatılırken
dibimde olduğunu, onu kaçırdığımı fark etmek.
Kafesin dışındayken ne olacağını kesin olarak biliyor muyum?
Hayır.
Sonra çok güzel bir köpek balığı gördüm.
Bölgedeki en dominant dişi.
Bana duyduğu merak hayli derindi.
Bana bakıyordu.
Doğru tabir bu olmayabilir ama sanki beni davet ediyordu.
O güne kadar hiç kimse
bir beyaz köpek balığıyla öyle etkileşime girmemişti.
Aradığımız anti-Jaws anı buydu.
GoPro'ya yolladık, onlar da koruma amacıyla yayımladı.
GOPRO: OCEAN RAMSEY VE BÜYÜK BEYAZ KÖPEK BALIĞI
GOPRO, 11,2 MİLYON ABONE İZLENME SAYISI
İşte o zaman her şey değişti.
-Ocean Ramsey. -Ocean Ramsey.
-Adı Ocean mı? -Adı Ocean.
Büyük beyazlarla yüzen korkusuz bir deli fişek.
Büyük beyaz köpek balığıyla yüzüyor gerçekten.
Hayır!
Devasa bir köpek balığı.
Hayvanın hoşuna gitti mi bilmem.
Büyük beyaz köpek balıkları yanlış anlaşılıyor.
O da her mantıklı insan gibi onlarla yüzüyor.
Şu an To Tell the Truth'ta olsak,
yanına kimleri koyarsam koyayım
kimse köpek balığıyla senin yüzdüğünü tahmin edemez.
Destekçiler artmaya başladı.
TAKİPÇİLER
Pasif olarak farkındalık yaratmak için
iş fırsatları da çıktı.
Bu, köpek balıkları için iyiydi.
Köpek balığı davranışlarını öğrenmek isteyen insanların sayısı
arttıkça artıyor.
Bizim işimiz de iki tarafı tanıştırmak.
Girebilirsiniz ama tekneye çok yakın durun.
Ve insanları tehlikeden korumak.
Birine birinci elden, kişisel deneyimle güç vermek gibisi yoktur.
"Köpek balığıyla yüzdüm.
Çok güzel bir deneyimdi" diyebilmeleri müthiş.
Köpek balıklarını gerçekten anlayıp takdir etmeleri de.
Onları korumak istemelerine vesile olur.
Çetrefil kısım, her şeyi dengede tutmak. Anlatabildim mi?
Bir defa, bu hayvanları korumamız gerek.
Ama o hayvanın bir insana neler yapabildiğini gördüm.
KUZEY KIYISI, O'AHU
Bu sabah Oahu'daki popüler sörf noktasında insanlar alarma geçti.
Bu kez 25 yaşındaki bir sörfçü köpek balığı saldırısına uğradı
ve durumu kritik.
Colin Cook, Oahu Kuzey Kıyısı'nda sörf yaparken
aniden bir köpek balığıyla karşılaştı.
Hava çok güzeldi.
Su çok berrak ve davetkârdı.
Birkaç saattir oradaydım.
O sırada "Dalga gelir artık" diye düşündüğümü hatırlıyorum.
Sonra birdenbire bana bir şey çarptı ve aşağı çekildim.
Su altında gözlerimi açtım
ve iri bir köpek balığının bacağıma yapıştığını fark ettim.
Kurtulup yüzeye çıkmayı başardım.
Bu parmak… Parmağımın ucu yoktu.
Bu üç parmak da yana sarkmıştı.
"Tamam, bir şey yok" diye düşündüm.
Sonra bacağıma baktım. Yok olmuştu.
O anda işimin bittiğini, öleceğimi fark ettim.
İçimden bir ses orada olmam gerektiğini söyledi.
Ne kadar ayrıntıya girebiliriz bilmiyorum ama köpek balığı burasını ısırmıştı.
Sörf tahtasının ipi ayak bileğine dolanmıştı.
Isırığın yerinden ötürü
ve Colin tahtaya tekrar çıktığı için,
yanına vardığımda köpek balığı onu kayışın ucunda sağa sola savuruyordu.
Ona doğru baktım. "Dayan dostum, seni kurtaracağım" dedi.
Keoni kürek sörfü tahtasına çıkmış, ayakta kürek çekiyordu.
Ocean'la Juan
"Kaplan köpek balığı ileri giderken çok hızlıdır" demişti.
"Ama ıskalamasını sağlarsan geri dönmesi 10-12 saniye sürer."
Ona vurabildiğim kadar sertçe vurdum. Onu su sütununda aşağı itmeye çalıştım.
Ona vurup da ağzının bizi ıska geçtiğini anlar anlamaz
küreği fırlatıp Colin'i sırtıma aldım.
Kıyıya yüzmeye başladık.
Resmen canım çekilmişti.
Nefes almakta zorlanıyordum.
Keoni'ye son arzularımı söylediğimi hatırlıyorum.
"Anneme onu sevdiğimi söyle" dedi.
O olaydan beri samimiyiz.
Aramızda eşsiz bir bağ var.
O benim için kahraman gibi.
Cook bir arkadaşın yardımıyla karaya ulaştı.
Sol bacağının kesilmesi gerekti ve iki parmağının bir kısmını kaybetti
ama yaşıyor.
Keoni Bowthorpe'a Carnegie Madalyası verildi.
Bu madalya birini kurtarmak için canını olağanüstü seviyede
tehlikeye atanlara verilir.
Müthiş bir kahramanlık hikâyesi.
Kalbim ezilmiş gibi oldu resmen.
Tam bir trajedi.
Yapabileceğim tek şey her durumun olumlu yanını aramak.
Mesela bunun çok nadir bir olay olması.
Köpek balıkları her gün sörfçülerin, yüzücülerin, dalgıçların yanından geçiyor.
Bize doğal av olarak baksalar…
…sürekli böyle olaylar yaşanırdı.
Ama çok ender oluyor.
Bana göre görevim sadece insanları köpek balıklarından korumak değil.
Köpek balıklarını da insanlardan korumak.
Tanıdığım, alıştığım köpek balıklarını birkaç yıl görmediğim dönemler oluyor.
"Kancaya takıldı da çenesi mi kırıldı? Ağa mı takılıp kaldı?
Oltaya mı takıldı?
Öldü mü?"
Roxy'yi görmeyeli çok olmuştu.
Midesine inen kancalı bir ip vardı.
İpi kesememiştim
çünkü ip gerildiği an çok acı çektiği belli oluyordu.
Tanrım, bunu görünce kahroluyordum.
Çok takatsiz olduğu belliydi.
"Muhtemelen yaşamaz" diye düşünüyordum.
En azından veda etmem lazımdı.
Köpek balıklarının kişiliklerine âşık oldukça
onlar için daha çok korkmaya başlıyordum.
O yüzden onları kurtarmalıydık.
HAWAII'DE KÖPEK BALIĞI AVI YASAKLANSIN
Biz de kanun çıkarılması için çabaladık.
Politika değişsin de
Hawaii'de boşuna öldürülmekten tamamen korunsunlar diye.
Bir sonraki yasa teklifi HB1734.
Konu deniz canlılarının korunması.
Uzunmuş.
HAWAII EYALET KONGRE BİNASI HONOLULU 2016
-Mikrofona konuşur musunuz? -Pardon. Beni duyabiliyor musunuz?
Hayatımızda başka ne varsa bir kenara bıraktık.
Sosyal medya stratejisini devam ettireceğiz.
Uyumasam da olurdu. Bu işi bitirmeliydik.
Olabildiğince çok paylaşım yapmalıydık.
Aloha, ben Ocean Ramsey.
Köpek balığı korumacısı ve bilim insanıyım.
Deniz ekosistemlerinin sağlığı ve dengesi açısından elzemler.
Korunmaları lazım ve buna layıklar.
Bence köpek balığı gibi düşünüyor. İltifat olarak söylüyorum.
Köpek balığı avına karşı çıkın.
Onları koruyacak liderleri seçin.
Herkese merhaba.
Politikacılar bombardımana tutulsun diye halktan destek topladık.
Acı gerçek şu.
Her yıl 100 milyonu aşkın köpek balığı öldürülüyor.
Onları niye koruyalım? Bize niye lazımlar?
Okyanusta olmazlarsa düzen tamamen bozulur.
Soluduğunuz havanın %70'i denizden gelir.
Köpek balıkları da sağlıklı deniz ekosistemi için elzem.
Gerektiği kadar kısa sürede
değişim yaratmak için
gerçekten el ele vermeliyiz bence.
Ekip çalışması yapmalıyız.
Güney Maui'deki bölgemde birçok saldırı oldu.
Böyle vakalar yaşanmasının sebebi
denize giren insan sayısının artması olabilir.
Ben Juan Oliphant. Korumacıyım…
Sadece Juan ve ben değildik.
Halktan birçok kişi destek veriyordu.
Hawaii Eyalet Kongre Binası. 312 numaralı oda. Umarım gelebilirsiniz.
Köpek balıklarını korumazsak bazı türlerin soyları tükenecek.
Köpek balıklarının yakalanıp sokak lambalarına asıldığını gördük.
Boyunlarından.
İnsanlar internetten destek veriyordu.
HB1734'Ü DESTEKLİYORUM
Birlikte çalıştığımız birçok farklı kuruluş da.
FARK YARATABİLİRİZ ONLARI KORUYUN
Çok kararlı. Birçok platformda aktif.
Onun hızına yetişmek zor.
Herkes bizimle hemfikir olmaz.
Köpek balıklarıyla balıkçılar arasında büyük bir rekabet var.
Bazı balıkçılar buna çok karşı.
Bence Hawaii'de köpek balıklarının avlanıp öldürülmesi
önemli bir sorun değil.
Yanılıyorsunuz.
Büyük kaos yaratıyor.
Kötü niyetle, kasten öldürülüyorlar.
-Nefsi müdafaa amaçlı olmasın? -Orası tartışılır.
Hayır. Doğadan ders alacağız.
Ne gibi akademik yayınlarınız var?
Web siteniz bana çok ticari geldi de.
Ocean'ın metanetini ve azmini azımsıyorlar.
HAWAII EYALETİ 1959
Bu yasaya karşıyız.
Ben tamamen destekliyorum.
Ben bu yasaya karşıyım.
Manō'ya tam koruma sağlamak için buradayım.
O kadar çaba sarf ettik ki.
Ama olmadı.
Yıllarca uğraştık.
O dönemler ruhsal açıdan kesinlikle en karanlık günleriydi.
Farklı birine dönüşüyordu.
Düşünce şekli kesinlikle çok daha olumsuz bir hâl alıyordu.
Nasıl duracağını bilmiyor.
Ölümü çalışmaktan olacak.
Zorlu bir şeyle savaştığını biliyorum.
Ama bana bile açılmıyor, çünkü…
Neden, bilmiyorum.
Derin bir depresyona girdiğim kesin.
Komik, depresyona girdiğim için utanıyorum
çünkü önümde birçok fırsat, hayatımda iyi giden birçok şey vardı.
Herkesin zorlandığı dönemler olur sonuçta.
O anlarda yanında olduğumu hissetmek istedim.
Onsuz yapamazdım.
Bence beni anlayan tek kişi o.
Birlikte atlattığımız her şey bizi daha da güçlendirdi.
Sene 2019'du. Dört yıldır yasayı geçirmeye çalışıyorduk.
O haftanın sonunda yasa teklifi tekrar görüşülecekti.
Yine politikacılardan yeterince destek alamadığımızı biliyorduk.
Sonra birden oldu.
WAIKIKI, O'AHU, HAWAII 18 OCAK 2019
Waikiki mercan kayalıklarına balina vurduğunu duyduk.
Ölmüştü.
Hemen heyecanlandım
çünkü balina leşi köpek balıklarını kendine çeker.
Denizdeydik. Kaplan köpek balıklarını gözlemliyorduk.
Bir ara ortadan kayboldular.
Sonra bir sükûnet oldu.
Ama cılız yunus seslerini duyabiliyordum.
Derinlerde pırıltılar gördüm.
Sonra derinliklerden…
…dev bir büyük beyaz köpek balığı geldi.
Tanrım!
Kocamandı. Boyu altı metreden uzundu.
Juan ona iyice yaklaşmayı başardı.
Yutabildiği kadar balina eti yutmaya çalıştığını görebiliyorduk.
Ağzındaki balina eti
yan solungaçlarından parça parça çıkıyordu.
Çok gerçeküstüydü.
Bu deneyimi başka bir kelimeyle tarif edemem.
Sonra direkt tekneye yüzdü.
Sanki metal, metale sürtünüyordu.
Derisinin ne kadar kalın olduğu belliydi.
Hayal ettiğimden çok daha güzeldi.
İnsana farklı bir his veriyordu.
Nefes alma ihtiyacı hissetmiyordum.
Hissettiğim duygular ve bağlantı
o kadar yoğundu ki.
Yapmam gereken şey bu.
Bunun için yaşıyorum.
Film değil bu. Gerçek.
Altı metrelik büyük beyaz.
Dünyada kaydedilmiş en iri büyük beyaz köpek balığı.
Ayrıca en yaşlısı. 50 yaşında.
Dev dişi köpek balığı bu hafta O'ahu açıklarında aniden belirdi.
Dalgıç Ocean Ramsey onunla birlikte yüzdü.
Ramsey dünyayı dolaşıp köpek balıkları…
Büyük beyaz köpek balıkları olduğu için Hawaii'ye yöneltilen dikkat
çok büyüktü.
Amacı bütün köpek balıklarının
insanlar için ölümcül olmadığını kanıtlamak.
Bu hayvanları düşman görmek yerine korumamız gerekiyor.
-Sizce haklı mı? -Hayır.
Tartışmalı bir konuydu. "Köpek balıklarına dokunulmaz."
Tehlikeli olmadıklarını göstermek için vahşi hayvanları taciz etmene gerek yok.
Bak ama dokunma.
Tartışmalar iyiydi çünkü gündemde kalmasını sağlıyordu.
Üstelik haberlerde bir köpek balığından olumlu bahsediliyordu.
İnsanlar "Onlara dokunmayın" diyordu.
Umursuyorlardı.
İçten içe "Tanrım, insanlar bir köpek balığını umursuyor" diyordum.
Beyaz köpek balıklarına ne kadar yaklaşılacağı çok tartışmalı.
Bence köpek balıklarının umurunda değil.
Taciz değil bu.
Hemfikir değilim
ama köpek balıklarının korunması konusunda
bulunabilecekleri katkılar…
Çok faydalı şeyler de yapılabilir.
İnsanlar her yıl 70 ila 100 milyon köpek balığı öldürüyor.
Ocean'ın söylediği ölüm sayısı ürkütücü.
Endişe verici.
Köpek balığı ziyaretinin zamanlaması
Ramsey'nin koruma yasası çıkarma çabaları için faydalı oldu.
Hemen o hafta
köpek balığı yasa teklifi için tarih almamız gerekiyordu.
"Tamam, son düzlükteyim" diye düşündüm. "Hodri meydan."
KONGRE BİNASI HONOLULU 2019
Bu Roxy.
Şu an boğazında tel kılavuzla dolaşıyor.
Onu görmeye gelen, ona âşık olan birçok insan
sosyal medyada hep "Yaşıyor mu?" diye soruyor.
Açıkçası bilmiyorum.
Bu hayvanlar dünyadan kovulacak ve bunun geri dönüşü yok.
Kader anı geldi.
Elimize bundan daha iyi fırsat geçmez.
Köpek balıklarını öldürmeyi bırakın ki okyanuslar iyileşmeye başlasın.
Geldiğiniz için teşekkürler.
Gördüğünüz gibi pek muhalif yok…
Kazara olmadı.
Uzun süredir organize olduğunuz, bu konuda ısrarcı olduğunuz için oldu.
Açık fikirli olup
duruma farklı açılardan bakmayı başarabilirsek
dünyada bizimle birlikte yaşayan yaratıklarla aramızda
denge ve bağlantı kurma şansımız artar.
İnsanoğlu her zaman, korktuğu şeyleri yok etmeyi seçmiştir.
Onların ortamına giriyoruz.
Bu ortam bize de ait
ama nasıl birlikte yaşarız? Öğrenmemiz gereken şey bu.
Müjde!
Temsilciler Meclisi Yasa Tasarısı 553,
köpek balıklarının korunmasıyla ilgili.
Eyalet deniz sularında, köpek balıklarının kasten ve bilerek
yakalanmasını, tuzağa düşürülmesini ya da öldürülmesini
suç sayıyor.
Bu yasa tasarısı Hawaii'de 51 Numaralı Kanun olarak yasaya geçmiştir.
Artık Hawaii'de köpek balığı öldürmek yasa dışı.
Daha da önemlisi, bu yasa artık yürürlüğe girdiği için
başka eyaletlere de uygulanabilir.
Birkaç kişinin sesini çıkarması yeter. Her şey değişebilir.
Bu Roxy.
Tanrım. Yaşasın!
Roxy geri dönünce
o kadar heyecanlandım ve mutlu oldum ki.
"Yaşıyor. Burada. Sapasağlam."
İnanamıyorum. Evet ya! Ne haber canım?
Bu hayvana bayılıyorum.
Roxy'ciğim benim.
Onu sağlıklı görmek bizi çok mutlu etti.
Bir şey olmuştu. Biri ona yardım etmişti.
Roxy o kadar dinçti ki. Müthişti.
Onu bu kadar iyi görmek içimi rahatlattı.
Roxy'nin, Nikki'nin, Kalihi'nin,
beraber büyüdüğümüz, ailemiz gibi olan bütün köpek balıklarının
artık resmen korunduğunu bilmek beni çok mutlu ediyor.
Annem benim de koruma işine girmeme yardım etti.
Davası neydi?
Dünyadaki zamanımız kısıtlı.
Onu bulduğumuzdakinden daha iyi hâle getirelim.
Hep bunu söylerdi. Aklımdan hiç çıkmıyor.
"Ben de dünyayı bulduğumdakinden daha iyi hâle getirmek için
ne yapmalıyım?" diye düşündüm.
Bu da benim için okyanus ve köpek balıkları demek.
Orası kesin. Evet.
Evet. Bundan bahsedince gözlerim doldu.
Bugün çok duygusalım ya.
Sıcaktan… Burayı çok ısıtıyorsunuz.
Bence yaptıkları şeyin önemini ne kadar vurgulasak yetmez.
Çocuklarının kahramanı kim olsun deseniz
onları söylerim.
İnsanlar bazen benden imza istiyor.
Bence sebep öleceğimi, kitabın değerleneceğini düşünmeleri.
Juan'ın müthiş yeteneği, mahareti ve filmciliği olmasa
başardığım şeylerden kimsenin haberi olmazdı.
Colin Cook köpek balığı saldırısından sağ çıktı.
Cook için önemli bir hafta sonu. Yine sörf yaptı.
Burada olmak için güzel bir gün. Herkesi görmek ilham verici.
Yeni köpek balıklarıyla tanışmak, bu güzel gezegeni keşfetmek istiyorum.
Bunu sürdürmeyi ne kadar istesem de
insanın ne zaman öleceği belli olmaz.
Ama sebep bir köpek balığı olursa şunu herkes bilsin.
Kendimi bu sıra dışı durumlara isteyerek sokuyorum.
Köpek balığını suçlamayın yani.
Hawaii, köpek balığı öldürmeyi yasa dışı sayan ilk ABD eyaleti
Dünyada hâlâ her yıl 100 milyon köpek balığı öldürülüyor
Bu film Juan'ın, çekimler sırasında vefat etmiş olan anne babasına,
Marlu ve Richard Oliphant'a ithaf edilmiştir.
Alt yazı çevirmeni: Bilge Gündüz