1993'te, on yıllar süren iç savaş sonrası Birleşmiş Milletler, Kamboçya'nın
ilk demokratik seçimini düzenledi ve serbest piyasa ekonomisini getirdi.
Bu da Başbakan Hun Sen'in Kamboçya üzerindeki hükmünün ve ülkeyi
bugün bile şekillendirmeye devam eden bir imar dalgasının başlangıcı oldu.
Komünü ve Boeung Kak halkını ailemden çok sevdim.
Birbirimizi koruduk, mutlulukları ve zorlukları paylaştık.
Bence komünümüz güzeldi.
Burada Demokrasi Parkı'ndayız.
Vanny ile Demokrasi Parkı'nda bir hafta protesto etmiştik.
Burada Vanny'nin Om Leng'teki evine gitmiştik.
Bazen arkadaşlarımdan oraya dönmelerini istiyorum.
Burada Vanny ile birlikteyim.
Yaptıklarımdan pişman değilim.
Birliğimiz, tutkumuz ve güvenimiz olursa güçlü oluruz. Kimse bizi yıkamaz.
Ama birbirimize güvenmezsek nasıl birlikte çalışacağız?
Her şey sona erecek. Başarılı olamayacağız.
Phnom Penh yetkililerinden rica ediyoruz,
lütfen evini su basan bu insanlar için bir şeyler yapın!
Kanunu biliyorsunuz ama yine de çiğniyorsunuz!
Shukaku Inc, çok zalimsiniz!
BOEUNG KAK SAKİNİ
BİRİNCİ KISIM
Ne düşündüklerini ve bunu nasıl çözeceklerini sormak istiyoruz.
Ayrıca gazetecilerin, durumumuzu yakından takip etmesini talep ediyoruz.
Peki, toplantıya başlayalım.
Herkes beşer dakika konuşacak.
Ben Toul Srey Pov, Boeung Kak komününü temsil ediyorum.
İmardan önce evlerimiz büyük veya küçük, suya yakın veya sudan uzak olsa da
Boeung Kak bölgesinde yaşıyorduk...
Karşılaştığımız şeyler...
Üzerinden bir daha geç.
- Korkma, sadece yavaş konuş. - Tamam.
Boeung Kak'taki imardan önce orada yaşayan bizler
bütün kamu hizmetlerine erişim sağlayabiliyorduk.
4 Nisan 2006 tarihinde yetkililer,
arazilerimizin bize arsa tapuları
verilmesi amacıyla
ölçüleceğini söylediler.
Ama tapu almadık. Onun yerine hükûmet,
arazilerimizi Shukaku Inc'e kiraladı.
Şirket, gölü kumla doldurmaya başlayınca
caddelerimizi su bastı ve elektriğe kapılan üç kişi can verdi.
Söyleyeceklerim bu kadar.
Teşekkür ederiz. Gergin duruyorsun.
Gerginim çünkü bunu daha önce yapmamıştım.
Boeung Kak sakinleri, Dünya Bankası Arazi Yönetimi Programı'nın
bir parçası olarak tapularını alacaktı.
Ancak bütün bölge, Başbakan Hun Sen'in yakın bir
müttefikinin sahibi olduğu özel bir imarcıya kiralandı.
Ailem pek zengin değil ve bakmam gereken üç çocuğum var.
Yaşlı anne ve babama da bakmak zorundayım.
Şirketin evimiz için ödediği tazminat kabul edilecek gibi değil.
Teklifleri çok az,
eğer kabul edip Boeung Kak'tan ayrılırsam yaşayacak yeni bir yer bulamam.
Bugün suyun kenarında oynayabilirsiniz, eğlenin bakalım.
Şimdi taş fırlatmanın keyfini çıkarın, yakında yapamayacaksınız.
Buralar bayındırlaştığında, şuraya taş fırlatamayacaksınız.
Kum pompaladıklarını görmüyor musun?
Kum orada! Kum pompalıyorlar!
Bence şirket buraya imara değil, arazilerimizi çalmaya geldi.
Anne, gölü doldurduklarında üzerinde yürüyebilir miyim?
Hayır, yürüyemeyeceksin!
Yakında buradan tahliye edileceğiz, şapşal kızım benim!
- Evini kaybetmek istiyor musun? - İstemiyorum.
Başka yara beren yok mu?
Burana mı vurdular büyükanne?
- Kanaması durdu mu? - Yeni durdu.
Bakabilir miyim?
Bana vurduklarında kanamaya başladı.
Yaşlı bir insanı övmek şeytani bir davranış.
- Acıyor mu? - Acıyor!
Yetkililer, polisten bize saldırmalarını istiyor.
Yetkililer onaylamasaydı şirket bunları yapamazdı.
Ama bu yetkililer için çalışanlar ne olacak?
Yolsuz devlet görevlilerini ve devamlı kanun çiğneyen
zengin insanları güçlendiren şey işte bu.
Emirlerine uyacak işçileri var diye bunları yapabiliyorlar.
Bu sahte bir demokrasi.
Sahte bir demokrasi ve...
seslerimiz susturuluyor.
Ağızlarımız bantlanıyor, iplikle dikiliyor.
Fotoğrafımızı çektikten sonra basmalısın.
Komün için tutalım.
- Bacağını bükebiliyor musun? - Hayır.
Daha fazla kan akıyor!
Yeter. Kaydı durdur Muhterem.
Sorun yok, buradan çekiyorum.
Önünüze geçmiyorum.
Birleşmiş Milletler bu videoyu izlemeyi de isteyecek.
BUDİST KEŞİŞİ
VİDEO AKTİVİSTİ
Köpeğim mi havlıyor?
Romdule?
Beni özlüyor!
Romdule! Romdule! Romdule!
Yemeğe.
Bu yıl, geçen yıllardan kötü mü?
Daha kötü!
Halk fakirse keşişler de fakir olur.
Biz halka bağlıyız.
Onların yeterince yiyeceği yoksa bizim de olmaz.
1993 yılında keşiş oldum.
O zamanlar ülkemizde iç savaş vardı.
Babam, bütün çocukları savaşıyor diye mutsuzdu.
Beni bu pagodaya keşişlerle kalmam için gönderdi.
Yeterli, gidelim!
Şu taraftan.
Keşişlerin, köylülerin problemlerini umursamaması gerektiğini,
pagoda içinde kalmam gerektiğini
ve her şeye burnumu sokmamamı söylediler.
Ama ben buna katılmıyorum.
Köylülerin problemleri benim de problemimdir
çünkü keşişler, Budist insanlara bağlıdır.
Çiftçilik yapmaya çalışıyoruz ama arazimiz elimizden alındı.
Araziniz ve pirinçleriniz elinizden alındı, fakirleştirildiniz
ve fakirler kaçınılmaz şekilde hep fakir kalırlar.
Nesiller boyu burada çiftçilik yapmışız ama şimdi yapacak bir şey yok. Bittik.
Dünya çapındaki ülkelerden yardım bulmaya çalışacağım
ama bize yardım ederler mi etmezler mi bilmiyorum.
Komün temsilcisi olarak komünümüze yardım etmeye çalışacağım.
22 Mart 2009 Pazar günü,
çiftçilerimiz silahla vuruldu.
Bazı çiftçiler hapishaneye atıldı, bazıları da hastaneye kaldırıldı.
Hastaneye giden ilk insan bendim.
Oradayken telefonumla video çektim.
Vurulduklarına dair çürütülemez bir kanıt gerekiyordu.
Olayın ve hastanedeki durumun fotoğraflarını ve videolarını kullanıp
bir belgesel oluşturdum.
Sonra komünümüz adaletsizlikleri görebilsin diye onlara dağıtmak için
yüzden fazla CD'ye kopyaladım.
Ayakta durup onları korkutmaya çalışmazsak evlerimizi toprağa gömecekler!
Yaptığın şeyi kes!
Bizi daha ne kadar yok etmek istiyorsunuz?
Bakın! Hindistan cevizi ağaçlarını yıkan adam orada!
Patronun hayvan mı yoksa insan mı? Ne?
Kum pompalayabilirsin ama ağaçlarımı veya evimi yerle bir edemezsin!
Pompalamaya devam et ama ağaçlarımızı yıkma!
Annen mi büyüttü onları? Senin ailen büyütmedi!
Silahı getir!
Silahı getir! Getir de öldür onu!
Öldür onu!
Siktir git! Öldüreceğim seni!
Öleceksin ulan! İn aşağı!
Hemen in!
Hemen in aşağı!
Evlerimiz raflara kadar su doldu! Ne yapacağız biz?
Anlaşma yapılmadığı hâlde böyle davranıyorlar!
Senin evini su bassa, ne yapardın?
İmarın her zaman bir etkisi olur. Eğer etkilendiyseniz, pazarlık yapmak
ve prensiplerini anlamak için şirkete gidin.
Ta Chorn'un eşine ne diyebilirler?
Doun Penh Bölge Müdürlüğü'nde bir polis memuruydu,
evinde elektriğe kapıldı. Onunla neyin pazarlığını yapacaklar?
Dünya Bankası Arazi Yönetim Programı, 2009'da
Başbakan Hun Sen tarafından iptal edildi.
Boeung Kak sakinleri ise bankaya şikayet formu doldurup,
başarısız olan bu program için bir soruşturma talep etti.
Hükûmet her sene milyonlarca dolar değerinde yardım alıyor.
Ama paranın nereye gittiğini bilmiyorum.
Fakirler fakir kalıyor, aç olanlar aç kalıyor.
Gelen bu yardım yüzünden insanlar evsiz bırakılıyor.
Sahip olduğum tek şey bu barınak.
Altı yedi senedir huzur içinde yaşıyordum,
şimdiyse bizi çıkarmak istiyorlar.
Kirayı ödemekte zorlanırdık. Sefil bir hayatımız vardı.
Bu evi karşılayabilmek için çok büyük miktarda para biriktirdik.
İlk çocuğum doğduğunda
Elimdeki para 100 riel bile değildi.
Komşum, hastaneye gitmem için bana para vermişti.
Çok fakirdik.
Yeniden o şekilde
bir yaşam sürmek istemiyorum.
O sefil hayatı yaşarken bir tek ben ve kocam vardık
ama artık çocuklarımız var ve buna müsaade edemem.
Çocuklarımın, bizim gibi sefil bir hayat yaşamasına göz yumamam.
Arazi anlaşmazlıklarının sonucu olarak Muhterem Sovath'ın
köyünden 20 erkek tutuklu yargılanıyor.
Mahkemeye gidip
ifade vermesi gereken tanıklar biziz.
Gerçeği söylemeliyiz.
Yaşanan şey, yetkililer ile pirinç hasadı yapan
çiftçiler arasında meydana gelen kaotik bir olaydı.
Bizim taraf ağır yaralanmaya sebep olmakla suçlandı,
bıçak kullanarak polise saldırıp polisle çatışmakla yani.
Olay sırasında neler olduğunu kim gördü?
Şunu sormak istiyorum,
bu arada bu sadece bir örnek,
ayın 22'sinde, olay yaşandığında Khim Savoeun ne yapıyordu?
Khim Savoeun pirinç hasadı yapıyordu.
Pirinç hasadındaydı. Bir suç işledi mi peki?
Polise vurdu mu, saldırdı mı?
- Hayır, saldırmadı. - Demek saldırmadı.
- Olan biteni bizzat gördün mü? - Evet.
- Yemin ediyor musun? - Evet.
Mahkemede soruları yanıtlarken gülemezsin.
Dürüst insanlar olduğunuz için ciddi birer ifade takının.
Umursamaz görünür veya ciddiye almazsak bize güvenmezler.
Bize inanmazlar.
Söylediklerimize güvenmezler.
Biraz mola vereceğim, sonra yeniden konuşabiliriz.
DURUŞMA GÜNÜ
Şu an bütün köylüler mahkemeye doğru
yedi kilometrelik yolu
birlikte yürüyor.
Çünkü polisler yolumuzu kapatmaya,
köyden çıkışımızı engellemeye çalıştı.
Ancak biz yine de deneyeceğiz.
- Ne? Ne istiyorsunuz? - Nereye gidiyorsunuz?
Akrabalarımı ziyaret edeceğim.
- Nereye? - Akrabalarıma.
Mahkemeye gidiyorum, mahkemeye!
- Duruşmayı dinlemeye. - Dur!
- Ne? - Dur! Orada dur!
- Ne istiyorsunuz? - Neden fotoğraf çekiyorsun?
- Hakkım var!
Fotoğraf çekmeni istemiyorum!
- Beni neden durdurmaya çalışıyorsunuz? - Sadece sebebini sormaya geldim.
Araçla gitmemizi engellediler ama memnuniyetle yürüyoruz.
On kilometre yürürsek
karayoluna çıkacağız ama hiçbir taksinin cesaret edip bizi alacağını sanmıyorum.
Hiçbiriniz bizi almak istemiyor musunuz?
Peki, teşekkürler.
Yürümek zorundayız. Bütün taksi şoförleri bizi almaya korkuyor.
Siem Reap'e doğru yürüyoruz.
Bizi alması için araç gönderebilir misiniz?
Tamam.
- Alo? - Şu an neredesiniz?
Siem Reap'teyim Muhterem.
Oraya gitme amacın ne?
Akrabalarımı ziyarete geldim.
Mahkeme bugün kararı açıklayacak.
Askerler seni takip ediyorlar, tutuklayacaklar.
Evet, biliyorum tabii. Zaten arabada duracağım...
Köylülerin hiçbiri yanımda değil.
- Ne? - Kimse gitmiyor?
Söylediğim şeyi anlıyor musun?
Evet.
- Tamam mı? - Evet.
Hoşça kalın Muhterem.
MAHKEME, KARARI ERTELİYOR
Muhterem Sovath'ın ise pagodasına dönmesi emrediliyor.
İKİNCİ KISIM
Birleşmiş Milletler Sekreteri General Ban Ki-Moon'un planlı ziyaretinde
Boeung Kak sakinleri, BM'nin yardımını talep ettikleri bir mektup sunuyor.
Burada kalabilirsiniz ama oraya gidemezsiniz.
MUHALEFET PARTİSİ GENÇLİK KOLLARI LİDERİ
Buraya haklarımı kullanmaya geldim!
Zafer Kmer halkınındır!
Geçmeme neden izin vermiyorsunuz?
Grubumuz Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri
Ban Ki-Moon'a mektup vermek istiyor.
Suçlu değiliz biz. Kmerleriz!
Sorun yok. Sizinle geleceğim.
Yardım edin!
Tutuklayın şunu!
Adama vurmayın!
Hayır! Yalvarıyorum size!
Araca bin!
Kamboçya'da demokrasi denen şey bu mu?
Bizimle pazarlık yapmaya niyetleri yok!
Bir probleminiz varsa düzgünce organize olmalısınız.
Benim adım Tep Vanny. Boeung Kak'tan bir temsilciyim.
Dünya Bankası'ndan, bizler hayallerimize
ulaşabilelim diye hükûmetimizi
desteklemesini talep ediyoruz.
Shukaku Inc ile komünüm arasındaki anlaşmazlığı
çözebilmek için kendi gelişim planımızı oluşturdum.
İmar fikrine karşı değiliz
ama hükûmet bizimle konuşmalı
ve Boeung Kak halkının yaşadığı sorunların çözümüne yardım etmeli.
Adalet ve şeffaflığı elde edersek
iki taraf da kazanacaktır.
- Şimdi teşekkür ederim de. - Teşekkür ederim.
Ben de Boeung Kak komününün üyesiyim.
İsmim Toul Srey Pov ve taleplerimizde ısrarcı olacağımızı eklemek istiyorum
çünkü arazilerimizde oturmamız için yasal haklarımız mevcut.
Hükûmetin araziyi hiçbir koşul olmaksızın bize vermesini talep ediyoruz.
Araziyi bize verin ki kendi gelişim planımızı uygulayabilelim.
2006'da Başbakan Hun Sen, Tep Vong'u Kamboçya'nın
Budizm dinine Yüce Keşiş olarak atadı.
Bu unvan, 150 sene içinde ilk kez verilmiş oldu.
Dinimizi etkilemediği sürece
normal insanlar gibi davranabilirsiniz.
Ama başkalarına önderlik etmek için önce kaftanınızı çıkarmalısınız.
Adalet istediğini iddia eden o insanlarla birlikte olunca dine zarar veriyorsunuz.
Keşişlerin statüsü, normal insanlardan farklıdır.
Gidip o insanlarla yaşayın. Gidin!
Dinimizdeki hiçbir şey bunu yasaklamaz.
Ama keşişin statüsünü suistimal ederek yasaları çiğniyorsunuz.
Destekçileriniz de öyle yapıyor.
Muhterem Sovath ve köylüler, duruşmaya katılmak üzere Siem Reap'e dönüyor.
Sovath, dini yetkililer tarafından mahkemeden
uzak durması yönünde uyarılmıştı.
Eskiden sıradan bir keşiştim.
Vaaz veriyor, Buda'nın peşinden giden insanlara tavsiye veriyordum.
Ama artık Yüce Keşiş beni lanetledi.
Timsaha ve yılana benzer bir keşiş olduğumu söyledi.
Beni sahte keşiş olmakla suçladı.
Bu, en yüksek rütbeli dini yetkililerin birinden gelen ciddi bir tehdit.
Keşişlerin sosyal meselelere dahil olmasını istemiyorlar.
Keşişlerin tapınaklarında öylece oturmasını istiyorlar.
Buda heykeline gidip onlarla birlikte dua edeceğim.
Bence problem yok.
Sanırım mahkeme önünde dua etmemi yasaklayacaklar.
Ama şimdi pagoda içinde dua edeceğiz.
O manyak dini yetkililer bu defa ciddiler.
Şaka yapmıyorlardı.
Beni tutuklamaya bir tek dini yetkililerin gücü yeter.
Polis beni tutuklamaya kalkarsa problem çıkar.
Bir tek keşişlerin beni meslekten men etme yetkisi var.
Beni men ederlerse her şey biter, hiçbir hakkım kalmaz.
Bu turuncu kaftan üzerimdeyken polis beni tutuklayamaz.
Oraya gidip çekim yapmalısınız.
Halkımın önerisini dinlemeye karar verdim.
Daha az önce giderim diyordum
ama insanlar, oradaki durumdan bahsedince oraya gidip daha büyük sıkıntı çıkarmak
iyi olmaz diye düşündüm.
Artık ufaktan korkuyorum
çünkü davranışlarımı değiştirmeye başladım.
Gelecekte de beni tehdit edeceklerinden korkuyorum.
O kadar korkmuyorum aslında.
Ama bugün tehdit edebiliyorlarsa yarın da edebilirler.
Korkularımızla yüzleşirsek
cesur olabiliriz.
Ama problemlerimizden kaçmaya çalışırsak
problemlerimiz bizi kovalar.
İlk defa bir problemden kaçıyorum.
Bunu asla yapmam.
İlk kez yapıyorum.
Arkadaşlar! Evleriniz önemli.
Karşı koymalısınız!
Uyanmalısınız!
Yoksa sekiz bin dolarlık ve iki milyon riellik
bu komik tazminatı kabul etmek mi istiyorsunuz?
Bu yüzden mi karşı koymuyorsunuz?
Neyi bekliyorsunuz?
Evlerinizin yerle bir olmasını mı bekleyeceksiniz?
Yoksa tazminatı çoktan kabul mü ettiniz?
Er ya da geç bütün fakirler gidecek, bir tek zenginler kalacak.
Güzel şehirlerinde yaşamamızı istemiyorlar.
DURUŞMANIN KARAR GÜNÜ
Bugün etrafta çok fazla keşiş polisi arabası var.
Yolda gördük. Beş araç vardı.
Yani bugün biz protesto etmeyeceğiz, onlar protesto edecek.
Sabit durmalısın. Çektiğin fotoğraflar çok iyiydi. Kıpırdamamalısın.
İyi bir şey görürsen çekmelisin.
Duruşma hâlâ devam ettiği için mahkeme bir karara varmış değil.
Yani daha duyurmadılar.
Sadece keşişle konuşmak istiyoruz çünkü başka keşişleri etkileyebilir.
Ülkede 40 bin civarında keşiş var.
Bu keşiş tek başına onların itibarını yıkabilir.
Artık din, hükûmete ait.
Buraya seninle görüşmeye geldim
çünkü köylülerin yanında olmamalısın.
Manastır yetkilisiyle görüşmeni istiyorum.
Kendisinin temsilcisiyim, bizimle gelip bu konuları konuşmanı istiyorum.
Köylüleri böyle protesto etmeye teşvik etmen bizi kötü gösteriyor.
Amacın ne? Söyleyebilir misin?
Keşişten, bir çözüm bulabilmemiz için
bizimle gelmesini istiyorum.
Hayır efendim. İsterseniz onunla burada konuşabilirsiniz.
Şapkanı çıkar.
Kanun burada, keşişlerin protestolara, eylemlere, grevlere
veya sosyal rahatsızlık ya da düzensizlik
meydana getiren toplanmalara katılmasının yasak olduğunu söylüyor.
Sence bir keşiş böyle mi davranmalı?
Ülkedeki bütün keşişlerin itibarını yok edebileceğimi düşünüyorsanız
Buda'dan daha fazla etkiye sahip
çok güçlü bir insan olmam gerekiyor herhâlde.
Ama Kamboçya'daki güncel duruma bakınca
Budizm'in sendeleyen itibarından kim sorumlu?
Keşişin topluma karşı çok fazla görevi vardır.
"Köylülerin sıkıntısı ne?" "Neden vuruldular?" diye sormak
benim görevim. Sadece soru sorarım, yargılayan ben olmam.
Kanun, insanları protesto için toplamana izin vermiyor.
Köylüleri ziyaret edebilirsin ama onları protestoya yönlendiremezsin.
Köylülere sormak istiyorum. Sizi protestoya yönlendirdim mi?
Hayır, yönlendirmedi!
Sizi protestoya yönlendirdim mi?
Hayır, yönlendirmedi!
Onları buraya protesto için yönlendirmediğimi görüyorsunuz.
Keşişin yaptıkları Buda'nın kanunlarına aykırı değil. Köylülere yardıma geldi.
Şimdi gitmem gerekiyor, sanırım bu görüşme sona erdi.
Herkes dinlesin. Keşişi bırakamayız. Onu korumalıyız.
Üç mahkûma üç yıl ertelemeli cezalar verildi.
Ama başka şeylerden suçlu bulunurlarsa aldıkları ceza artacak.
Diğer dokuz tutuklu ne oldu?
Diğer dokuz tutukluya 17'şer ay verildi.
Tutuklandıkları günden mi başlıyor?
Evet, onların da cezası ertelendi.
Lütfen yavaş sür.
Hoşlarına gitmedi, onu takip ediyorlar.
- Dikkatli olun Muhterem. - Olurum.
Sayıları dört ile on arasında olan polisler, aracımızı takip ediyor.
Bu da demek oluyor ki yolun aşağısında keşiş polisi bekliyor.
Sorun ne kardeşim?
Araçtan inip başkeşişle görüşmeni istiyorum.
Kimi arıyorsun?
Telefonumu kullanma hakkım var.
- Kadında kalabilir. - Bende kalsın.
O senin yerine tutabilir.
Ayrıca kimseyle iletişim kurmaya hakkın yok.
Kimi arayacağım?
Diğer keşişler nerede?
Köylüler yolda.
Evet Muhterem, biliyorum.
Araçtan insen daha iyiydi!
Lütfen sakin olun Muhterem.
Doğru değil bu, adil değil!
Önce akrabalarımı vurdular, şimdi de keşişi tutuklamak istiyorlar.
Keşişin tutuklanmasına müsaade etmeyeceğim.
Uyanın millet! Çok öfkeliyim!
Adam köylülere yardım etmek için burada!
Köylüleri öldürmek istiyorlar!
Bu defa keşiş polisi seni kesinlikle meslekten men edecek.
Yetkililerden bizimkileri tutuklamalarını isteyecekler.
Kardeşim, gelip onlarla konuşursan seni men etmezler.
Gelip başkeşişle görüş, her şey bitsin.
Evine dönmene izin verirler.
İnsanlara fikirlerini sorabilirsin. Ama katılmayabilirler.
Şimdi sorarım Muhterem ama siz kabul ediyor musunuz?
İnsanlar da sizinle pagodaya gidebilir.
Buradaki herkese yardım etmeye çalışıyorum.
Duruma bir bakayım.
Muhterem, sizi neden tutuklamaya çalıştılar?
Keşiş polisinin beni
mahkemeye yasadışı şekilde gitmekle
suçlamasından dolayı beni meslekten men etmek istediklerini duydum.
Ama nasıl ki Buda'nın görevi hayat kurtarmaksa, keşişlerin görevi de bu.
Burada yaptığım tek şey Budist öğretisini takip etmek.
Çok yaşayın Muhterem.
Muhterem, araçtan inmeyin!
Sizi ölümüne savunacağız!
Millet, kimsenin keşişi almasına izin vermeyin!
Hazır olun Muhterem!
ÜÇÜNCÜ KISIM
Herkes lütfen ayağa kalksın
ve Vali Kep Chutema'yı karşılasın.
Lütfen onu karşılayın.
Bugün burada, Phnom Penh'in
merkezinde yer alan
yeni bir uydu kenti
açmak için toplanmış bulunuyoruz.
Hiçbir yanlışta bulunmadığımızı
buradan belirtmek istiyorum.
Fakat bazı problemlerin meydan geldiğini
kabul ediyoruz,
bunları çözmekteyiz.
Phnom Penh'in daha güzel,
daha iyi ve daha düzenli bir şehir olması için
gerekli çalışmaları sürdüreceğiz.
Lord Başbakan ve Başkomutan Hun Sen'in idaresi altında
Kamboçya güzel bir ülke olacak.
Bütün dünyayı çeken bir şehre sahip olacak.
Herkes şirketin planlarına baktı mı?
Onların planlarında bizim evler yok.
İnsanların gözyaşıyla kutlama yapıyorlar.
Bu imarın amacı ne ki?
Boeung Kak halkı çok fazla acı çekti
ve hükûmet hiçbir sorumluluk almıyor.
İnsanları sömürmeyi bırakıp
kabul edilebilir bir çözüm için çaba göstermeliler.
Durun! Durun!
Gitseniz iyi olur Muhterem,
sizi tutuklamak için birilerini gönderecekler.
Güvenliğiniz için endişeleniyorum.
Buraya özellikle içinde bulunduğunuz problemden kaynaklanan
yaşam koşullarınızı görmek için geldim.
Siz beni dert etmeyin.
Bir insan hakları savunucusu olarak
herkesi eşit derecede seviyorum.
Saygı içinde, birbirimize saygı duyduğumuz bir ülkede yaşamak istiyorum.
Buradaki Tep Vanny gibi insanların
ve özellikle Boeung Kak'tan gelenlerin, mesela Srey Pov'un
savunucu olacak yürekleri ve iradeleri mevcut.
Yaptıkları şey herkesin çıkarı
ve herkesin hakları için.
Yani şahsi düşünceme göre
hepimizin yüreği aynı,
idarelerimiz de aynı.
Muhterem, lütfen oturun.
Pol Pot rejimi sırasında
çok fazla insan kanunsuzca öldürüldü.
Kimsenin haberi olmadan insanları öldürdüler.
Kaç kişinin öldüğünü bilmiyorduk
ama daha sonra mahkemeler tarafından araştırılınca
Tuol Sleng Hapishanesi'nde ve diğer yerlerde kaç kişinin öldüğünü öğrendik.
Şimdi de insanlar acı çekiyor,
neden başkalarının bunu öğrenmesini istemiyorlar?
Dünyanın her yerinden insanlar Boeung Kak'ı biliyor
ama anlaşılan o ki bizim hükûmet hiçbir şey bilmiyor.
Bilmediklerine inanmıyorum.
Bilmiyormuş gibi yapıyorlar,
biz buna inanıyoruz.
Uyuyan birini uyandırmak kolay
ama uyuyor numarası yapan birini uyandıramazsınız.
Gerçekten uyuyorlarsa onları bağırarak uyandırabilirsiniz
ama bizler zaten dört yıldan uzun süredir bağırıyoruz.
Herkese veda etmem gerekiyor.
Sizlere başarı ve refah diliyorum.
Erdem kazanacak!
Erdem kazanacak ve nerede zorluk çıkarsa
Tanrı bize yardım edecek.
Bol şans arkadaşlar.
Muhterem Sovath, Amerika'da konuşmaya davetli.
Herkese merhaba ve teşekkür ederim.
Herkese merhaba ve teşekkürler.
Bizler komün olarak yıllar boyu toprağımızı işledik.
Ancak 2005 yılında yüzden fazla aile
zorla tahliye edildi.
Bir protesto sırasında kardeşim ve yeğenim vuruldu.
Artık komünler, mücadeleleri içinde
kameralar kullanıyor.
Tehdit edildik ama durmayacağız
çünkü görüntüler doğruyu söyler.
TEMYİZ MAHKEMESİ
Bu, adalet mücadelesinin bir sonucu.
Komündeki insanlar, eşleri ve babaları için
adaletin tecelli edilmesi ve aileleriyle yeniden
bir araya gelebilecek olmaları sebebiyle
son derece mutlular.
Tebrikler! Alkış lütfen!
Umarım bütün iyiler çıkar!
Yaşasın özgürlük, yaşasın adalet!
Biraz uzakta kaldım, herkes yaşlanmış!
Herkes yaşlı!
Kazandık!
Zafer! Zafer Chi Kreng halkının!
İki seneden fazla süreyi hapishanede geçirdikten sonra köylüler
arazilerini vermeleri karşılığında tahliye ediliyor.
Dünya Bankası yönetimi, sizin adınıza Boeung Kak halkı tarafından tespit edilen
müfettiş heyetinin Dünya Bankası politikalarının ihlal edilmesi sonucunda
bu Dünya Bankası projesinden
etkilendiğinize dair raporunu görüşmek üzere
yönetim kuruluyla bir araya geldi.
Bunlar çok hassas müzakereler ve Dünya Bankası, Kamboçya'ya yardımı
kestiğine dair sert bir açıklama yapmadı.
Ancak banka yönetimi tarafından özellikle hükûmete iletilen mesajların
çok sert olduğu hususunda bilgilendirildim.
Gelecekteki mali, teknik bütün destekler
yani hükûmetin Dünya Bankası'ndan talep ettiği şeyler
Boeung Kak sorunu çözülene dek engellendi, donduruldu.
Dünya Bankası'nın Kamboçya'ya kredileri dondurma
kararının basına sızmasından bir hafta sonra
Başbakan Hun Sen, hâlâ göl çevresinde
yaşayan ailelere arazi imtiyazı veriyor.
Siz Boeung Kak halkına hep söylerim...
Eskiden göl kenarına otururdum, Phnom Penh'deki en güzel yerdi.
O zamanlar etrafı çimlerle kaplıydı.
Kızımı oraya pikniğe götürürdüm, ızgara et ve ceninli ördek yumurtası yerdik.
Harikaydı.
Artık bunların hepsi sona erdi.
Hükûmet, arazinin iki bölgeye ayrılması
kararını onayladı.
144 hektar, imar için Shukaku Inc'e verilecek,
12.44 hektar ise vergisiz şekilde Boeung Kak halkına
teslim edilecek.
Biz buna demokrasi deriz.
Sokaklarda çatışmayız.
Başbakan Hun Sen'in tekrar tekrar söylediği üzere,
problemlerimizi şiddetle çözmek artık revaçta olan bir şey değil.
Ama açık konuşayım. Dünya Bankası'nın size yardım edeceğini düşünmeyin.
Etmeyecekler!
Şimdi Boeung Kak sakinlerinin
temsilcisi olan Bayan Ly Mom'u
Başbakan'a minnet mektubu okumak üzere kürsüye davet ediyorum.
Hayır! Ayağa kalkalım! Ly Mom artık temsilcimiz değil!
Ly Mom bizim temsilcimiz değil! Ly Mom temsilcimiz olamaz!
Artık temsilciniz değil mi?
Değil! Kesinlikle değil!
Bayan Ly Mom'dan mektubu okumasını rica ediyorum.
Artık temsilcimiz değil!
Temsilcim değil. Sahnede olmaması lâzım.
Saygıdeğer eşiyle birlikte Kamboçya halkının çektiği
zorlukların çözülmesi için kendini adayan
Başbakan Hun Sen'in bilge liderliği altında
Başbakan Yardımcısı Sayın H.E. Kep Chuktema...
Ekselansları bizi mutlu etmeli! Kadın artık temsilcimiz değil!
Dinleyin arkadaşlar! Tep Vanny'nin temsilciniz olduğunu kabul ediyor musunuz?
Evet, kesinlikle!
Bu anlaşmazlığa bir son verelim Vanny, olur mu?
Tamam.
Ekselansları, ben ve bütün komün
Boeung Kak'ın gelişimiyle ilgili söylemlerinizle mutlu olduk.
Ama konut tartışmasından bahsedeyim.
Halkımız uzun zamandır protesto ediyor, paramız yok.
Hükûmet sorumlusu siz Ekselanslarından imarcıya
evlerimizin inşasını yaptırmanızı talep ediyorum.
Teşekkür ederim Ekselansları.
Katkınız için teşekkürler.
Daha önce dediğim gibi, birleşmiş olsanız muhatabımızın kim olduğunu bilirdik.
Ama sizler birleşmemişseniz, kiminle konuşacağız?
Birini kabul edip, diğerini reddetmeyi nasıl yapacağım?
Bugün böyle diyorsunuz, yarın başka bir şey.
Şunu bugünden açıklığa kavuşturayım.
Tapularınız verildi. Kendi işlerinize bakın.
Ly Mom'un ne yaptığını bilmiyorum
ama belediyeyle arasının iyi olduğunu biliyoruz.
Daha ileri gidecek olsam
satılmış olduğunu ve o insanlara hizmet ettiğini söylerdim.
Önde gelen aktivist Heng Mom'un evi, arazi imtiyazı bölgesinin dışında kalıyor.
Bu yüzden yıkılacağı belirlendi.
Şiddete başvurmayın!
Gelip yolu kapatın, keşişi dinlemeyin.
İleri!
Dur!
Şiddete başvurmayın!
Bu nesil, Pol Pot'un neslinden farksız.
Milyonlarca insanı tahliye etmişti.
Pol Pot rejiminde cahillerdi.
Bu yüzden kendi halklarına acı çektirdiler.
Sizin nesliniz, anlayışlı olsun diye okullara gönderildi.
İnsanların evini yok etmeyin!
Orospu çocukları!
Çok gaddarsınız!
Neden evlerini yok ediyorsunuz?
Hepimiz Kmeriz, neden merhamet etmiyorsunuz?
Çok caniler... Zenginler, fakirlere şiddet uyguluyor!
Kardeşim Mom'un evi yerle bir edildi.
İnsanların ağladığını görmüyor musunuz?
Bu araziler bize verildi! Neden insanların evlerini de yıkıyorsunuz?
Khea Amca! Senin yeni evini de yıkacaklar gibi duruyor!
Adaletsizlik bu!
Taş fırlatmayın, tutuklarım.
Yardım edin, eşyaları çıkaralım!
Adama yardım edin!
Her şeyi yok etmeye çalışıyorlar!
Herkes gelip insanların arazilerini çalan hırsızlara baksın!
Lütfen yardım edin!
Hemen çıkın!
Her şeyimi kaybettim.
Tepkim, evimin yok edilmesine değil.
Evimi size veriyorum çünkü çok ihtiyacınız var.
Ama bunu yapmadan önce en azından benimle konuşabilirdiniz.
Karşılığında ne istediğimi sorabilirdiniz. Ama sormadınız.
Şimdi de evim yerle bir ediliyor.
Tanrım, yardım et!
Özellikle de benim Tanrım olan Samdech Hun Sen ve Bun Rany!
Lütfen yardım edin!
Onları durdurmalıyız! Gönüllü müsünüz?
Evet!
- Onları durdurmak istiyor musunuz? - Evet!
- Onları durduracak mıyız? - Hemen durduracağız!
Hadi o zaman!
Onları durdurmazsak evinizi kaybedeceksiniz.
Orospu çocukları!
Herkes buraya gelsin lütfen!
Karşı çıkmalısınız!
Durdurun onları!
Vur şuna! Vur!
Başka kim taş fırlatıyor? Sonunuz bu adam gibi mi olsun?
Ailesi nerede?
Çünkü komünümüz çok nazik.
Evlerimizi alıyorlar ve biz pek bir şey yapmıyoruz.
Arkadaşlarımızı tutukluyorlar, yine aynı.
Speu sakinlerine bakın. Tarlaları ellerinden alınınca ölümüne savaştılar.
Bir de bize bakın! Evlerimizi alıyorlar
ama hiçbirimiz bir şey yapmıyor!
Herkese söyleyin, varsa pala getirsinler.
Sopaları varsa onları getirsinler.
DÖRDÜNCÜ KISIM
Boeung Kak yeni bir protesto yapacak.
Ordu burada, ellerinde silahlar var
ve insanları tehdit edip yenmek için elinde baltaları, bıçakları olan
insanları kiralayıp buraya getirmişler.
Nasılsınız Muhterem?
Hırsız mısınız?
Hırsızsınız!
Elektrikli copları var!
Gitmeyeceğim!
Sayabiliyor musun? Altı kişi zaten vardı.
Yeniden geliyorlar.
Vanny, geri geliyorlar!
Sorun yok, sizinle gelmeyi kabul ediyor!
Şimdi de beni polis aracına bindiriyorlar!
Binemem!
Para için kafayı yemişsiniz, kendi halkınıza vuruyorsunuz!
Kamboçya'nın hâline bakın!
Protestoyu izleyeceğim.
- Girmek yasak. - İzin aldım.
Amirime sorayım.
Gerek yok. Sadece bakacağım.
Tutuklanmalarından iki gün sonra Boeung Kak
aktivistleri mahkemeye getirildi.
Üç saat süren duruşmada, savunma tarafının delillere
erişimi ve tanık çağırma hakkı engellendi.
Annemi serbest bırakın!
Hepsi iki yıl hapis cezasına çarptırıldı.
Şimdi keşiş yetkilileri, yanlış hiçbir şey yapmadığım hâlde beni bu gösteride
tutuklamaya çalışacaklar.
Suçlu değilim.
Bizimle gelmenizi istiyorum.
Sorun yok. Burada kalamıyorsam başka yere giderim.
Sorun ne?
Neden gitmem gerekiyor? Hiçbir kusurda bulunmadım.
Sadece davet ediyorlar.
- Endişe etme. - Gidin şuradan!
Burada çözülmesi gereken büyük bir problem var.
Neden çözmeye çalışmıyorsunuz?
Neden benim problem olduğumu düşünüyorsunuz?
Sizi ilgilendirmiyor.
Burada olmaya hakkım yoksa başka bir yere gidebilirim.
Yanlış bir şey yapmadım.
Lütfen araca binin Muhterem.
Hiçbir yere gitmiyorum.
Beni neden itiyorsunuz?
Araca doğru itin!
Bacaklarını çekin! Çekin!
Ortaya geçirin.
Kenara otur.
Kaftanıma neden asılıyorsun?
Geç!
Efendim, kendisi araçta.
Evet, genel merkeze getiriyoruz.
Sompov Meas Pagodası'nı geçiyoruz.
Muhterem...
kalp problemleri yaşatıyorsun bana.
Sizi neden rahatsız ediyorum?
Sıkıntı çıkaracak hiçbir şey yapmadım.
Ah canım ülkem...
Bütün medya mensuplarından kısa süre için eve gelmelerini rica ediyorum.
Töreni başlatmak istiyoruz.
Biz onların çocuklarıyız. Annelerimizin tahliyesini istiyoruz.
Annelerimiz olmadan hayatta kalamayız.
Herkes annesine muhtaçtır!
Hükûmetin annemizi ve 15 mahkûmu derhal salması gerekiyor.
Köylülerimi hemen tahliye edin!
Tahliye! Tahliye! Tahliye!
İmara ihtiyacımız var ama adil ve şeffaf olmalı.
Tahliye! Tahliye! Tahliye!
Mücadele! Mücadele!
Zafere kadar mücadeleye devam! Mücadeleye devam arkadaşlar!
Anne, sen misin?
Ne yapıyorsun anne? Çok gürültü var.
Annen dışarıda.
- Dışarıda mısın? - Evet.
İyi misin anne?
- Ne dedin canım? - Orada iyi misin?
Seni duyamıyorum.
Boğazım çok ağrıyor.
Fazla bağırmamaya çalış canım,
boğazında polip var.
Bağırmazsam beni duymazlar anne.
Biliyorum ama bırak yetişkinler bağırsın.
Sen daha küçük bir kızsın. Fazla bağırma.
O polip yüzünden boğazına zarar verebilirsin.
Merak etme anne.
Onlara sesimizi duyurmanın en iyi yolu, kulaklarının dibinde bağırmak.
Tahliye edilir miyim bilmiyorum,
lütfen küçük kardeşlerine iyi bak.
Ümitli olmalıyız çünkü bu defa iyi şahitlerimiz var.
Seni tahliye etmezlerse hakimin kafasını keseceğim.
Sen iyi misin hayatım?
Bu kadarı yeter anne.
Kendine iyi bak anne.
Görüşürüz.
Muhterem, buraya girmene izin yok.
Niye kardeşim?
Yasak. Emir tepeden geldi.
Nedenmiş?
Bilmiyorum.
İçeri giremeyeceğimi kim söyledi?
Söyledim zaten muhterem.
Kimsenin bu duruşmaya katılmaya izni yok mu yani?
Geçen günkü keşiş yine geldi.
Dışarıda tutun!
Mücadele! Mücadele!
Tahliye edin! Tahliye edin!
Özgürlüğümüzü talep ediyoruz!
Yaşasın Kamboçya demokrasisi!
Tahliye! Tahliye!
Annemi görmeme neden izin vermiyorsunuz?
Bu adaletsizlik!
Kararı duymak istiyoruz!
Tek istediğimiz annelerimizi görmek. Yetkililer bizi neden engelliyor?
Bırakın da girip dinleyelim!
Adil değil bu! Bırakın girelim!
Bu adaletsizlik! Girmemize izin verin!
Az önce aldığım bilgiye göre
iki saat içinde tahliye edilecekler.
Çocuklarımı görebileceğim.
Annen seni bu akşam görecek canım. Lütfen çocuklarıma söyleyin.
Çocuklarıma, kardeşlerime söyleyin. Onları bu akşam göreceğim!
Zafer! Zafer!
Beni özledin mi anne?
Annen seni çok özledi.
Bravo!
Zafer Boeung Kak'ın!
Yaşasın Boeung Kak!
Vattanac "Gelişim" Capital Kulesi
Yaşasın dayanışmanın gücü!
Çok mutluyum, ne diyeceğimi bilemiyorum. Çünkü desteklemeye çok fazla kişi gelmiş.
Sadece fiziken hapsedildim. Ruhum hep komünün içindeydi.
Merhaba, adım Tep Vanny. Belki beni tanımayanlar vardır
çünkü bir aydır buradan uzaktayım.
Resmî bir ziyaretteydim.
Tutuklandığımı ve hapsedildiğimi sakın söylemeyin!
Sizlerin iyiliği için hapishaneyi ziyaret edip
koşulları gördüm diyelim!
Bütün kardeşlerimiz sayesinde yuvamıza döndük.
Ve şu küçük çocuklar sayesinde!
Anne kaplansa, çocukları da kaplandır.
Ama bu kaplanların yüreği var.
Henüz kaplan değiller belki...
Anne kaplansa, çocuğu kediciktir.
Bütün gazetecileri selamlamak istiyorum.
Yüce Keşiş Noun Nget, beni buradan tahliye ettiği
ve diğer bütün pagodalardan yasakladığı bir bildirge yayınladı.
Yüce Keşiş, arazi hırsızlığının
ve zoraki tahliyelerin kurbanı olan, yaralanan,
engelli kalan veya hapse atılan bu insanların
acısına ortak olmamdan pek memnun olmamış.
Eğer bir pagoda, Budizm öğretilerine uymuyorsa
Yüce Keşiş veya dinî yetkililer de Budizm öğretilerine uymuyordur.
O zaman ne burası gerçek bir pagoda olur
ne de o insanlar, dine veya refaha yönlendiren liderler olur.
Burada yaşayan diğer keşişler nerede?
Buradalar ama korkuyorlar.
Normalde ben buraya geldiğimde odalarına kaçarlar.
Keşişler, bir şeye müdahil olurlarsa tutuklanacaklarından korkuyorlar
çünkü polis etrafımızı sarmış durumda.
Sabah erken saatten itibaren dışarıdalar.
Biz keşişlerin hiçbiri senin gitmeni istemiyor.
Adam yanlış bir şey yapmadı.
Kendisi daima halkına yardım eder.
Budist keşişlerinin, halkı koruma görevleri vardır.
Bizi kutsarlar.
Bence o hiçbir suç işlemedi.
Muhterem keşişi görmek istiyorum.
Keşişlerin bölündüğünü ve bir keşiş hiçbir yanlış
yapmadığı hâlde boğulurken, diğerlerinin kafalarını öte yana
çevirdiğini görmek beni üzüyor.
Yetkililer onu cezalandırmak, iş dünyasını mutlu etmek için
işbirliği yapıyor.
Lütfen kardeşim, burası bir pagoda ve Yüce Keşiş burada değil.
Böyle davranmanızın bir faydası yok.
Yerinizde olsam
ve bir keşişin haksız yere dışarı atıldığını görsem
onunla birlikte giderdim.
Ama lütfen pagodanın protesto yapılacak bir yer olmadığını kabullenin.
Gitmenizi istirham ediyorum.
Eğer Budist liderler böyle devam ederse, kimse bu dine inanmayacak.
Boeung Kak halkı size nasıl yardım edebilir muhterem?
Bizim yüzümüzden kovuluyorsunuz.
Bütün dinî yetkililer, özellikle Yüce Keşiş
ve hatta Budizm, iktidar partisinin ve güçlü şahısların himayesinde.
Siyasi partiler ve yetkililer, her şeyi kontrol ediyor.
Budizm'i yok eden ben değilim, o güçlü şahıslar ve hükûmet.
Telefonda, bunu yapmayı bırakmazsam
beni öldüreceklerini söyleyip tehdit ettiler.
Beni ya öldürecekler ya da tutuklayıp hapse gönderecekler.
Başka seçenek kalmadı.
Amerika'ya gideceğim.
Sürekli hâle gelen ölüm tehditleri sonrasında Muhterem Sovath,
Kamboçya'dan ayrılıp Amerika'ya iltica etmeye karar veriyor.
BEŞİNCİ KISIM
Eskiden, protesto yaparken
ailemin mutsuz olduğunu görebiliyordum.
Evde sıcaklık yoktu,
çocuklarımın yüzü asıktı.
Bir anne olarak çocuklarıma bakma görevimi yerine getiremiyordum.
İyi uyuyamıyordum. Gözlerimi kapadığımda
onlar için çabalarımı, mücadelemi ve sevgimi görüyordum.
Ama karşılığında aldığım şey, istemediğim bir şeydi.
Protestoyu bıraktıktan sonra çocuklarıma bakmaya vaktim oldu.
Yeniden tam bir aile olmuşuz gibi hissettim.
2013'te muhalefet partisi lideri Sam Rainsy,
sürgündeki dört yılın ardından Kamboçya'ya dönüyor.
Amacı, ulusal seçimlere katılmak.
Nasılsınız sevgili halkım?
Seçimden önce Kamboçya'ya döneceğimi hep söylemiştim.
Önümüzde seçim var ve ben buradayım!
Bu ülkede değişim istiyoruz...
Yolsuzluktan adalete doğru bir değişim!
Değişim! Değişim! Değişim!
Ödüllü insan hakları savunucuları
Bayan Tep Vanny ve Muhterem Luon Sovath,
Washington DC'de birden fazla insan hakları
organizasyonu ve ABD Dışişleri Bakanı ile
görüşmeler gerçekleştirdiler.
Kamboçya'da evleri üzerinde mülk sahibi olma hakkını
talep ettiği için hapse atılan ve serbest bırakılmasını
Dışişleri Bakanı olarak defalarca kez talep ettiğim
genç bir kadına, kendilerinin de gelecekte
eşit fırsata sahip olması için arazi haklarını
canhıraş savunan bu mücadeleci insana ödül takdim ettiğiniz için
Vital Voices'a teşekkür ederim.
Herkese iyi akşamlar.
Hükûmetimiz, Kızıl Kmerler rejimine benziyor.
Ama silahla öldürmüyorlar.
Yolsuzlukla öldürüyorlar.
Bu ödülü Kamboçya'daki bütün kadınlar için alıyorum.
Teşekkür ederim.
Şu Japon adam, Dünya Bankası Başkanı.
- Başkan mı? - Evet.
Dünya Bankası Denetleme Paneli'ne saygılarımı sunuyorum...
Ayrıca Dünya Bankası'nın niçin
Kamboçya hükûmetine bağış ve kredi
verdiğini de sormak istiyorum.
Çünkü Dünya Bankası, 2011 yılında
kamuoyuna şunu duyurmuştu,
Boeung Kak komününün sorunları çözülmediği sürece
hükûmete yapılan bağışlar ve verilen krediler kesilecekti.
Boeung Kak'ın problemleri hâlâ çözülmedi.
Arazilerimizi, evlerimizi, işlerimizi ve geleceğimizi kaybettik.
Söyleyeceklerim bu kadar. Teşekkür ederim.
SEÇİM GÜNÜ
CPP'nin Kandal merkezdeki adaylarından ilki Hun Sen oldu.
O da bu sabah oy kullanmaya geldi.
Ancak parti lideri ve beşinci manda adayı
basına karşı hiçbir açıklamada bulunmadı.
Kazanmayı bekliyor musunuz?
Kusura bakmayın, yorum yapmayacağım.
Muhterem Sovath, oy kulanmak ve tarihi seçimleri
kayıt altına almak için dönüyor.
Lütfen mührü gösterin.
Şimdi mühür bana bakacak şekilde sandığa atın.
Oy kullanımı hakkında ne düşünüyorsunuz?
Bence seçimler, insan haklarına saygı duyan
demokratik bir ülke için tek yol.
İnsanlar adalet istiyor.
Ama seçim ve oy kullanma aşaması
şeffaf ve adil olmazsa kimse mutlu olmayacak.
Az önce Stung Menchey Pagodası'na geldim, yanan araçları gördüm.
Yaralılar var mı?
Hayır muhterem. Fakat bir keşiş tutuklandı.
- Bir keşişi mi tutukladılar? - Evet.
Neden tutukladılar?
Çünkü birkaç Vietnamlının oy kullanmasına izin verildiği hâlde
keşişe izin verilmedi, o da "Ben niye oy kullanamıyorum?" dedi.
İsmi listedeydi ama oy kullanmasına izin verilmedi,
Vietnamlılar ise oy kullanabildi.
Sonra keşişe saldırdılar.
- Keşişe vurdular mı? - Evet.
Sonra insanlar ayaklandı.
Oy suistimali ve seçim hileleri suçlamaları arasında
iktidar partisi, sandıklarda galibiyet ilan ediyor.
Muhalefet partisi, parlamento koltuklarını reddedip sokaklara iniyor.
Görevdaşım Kem Sokha ve ben, partimizin kazandığını duyurmaya geldik.
Herkes devasa bir gösteriye hazırlansın!
Değişim! Değişim! Değişim!
Bizim ülkede...
siyasi problemler hakkında konuşma cüreti gösteren herkes sıkıntıyla karşılaşır.
Tehdit edilirler, bir şeyle suçlanırlar, hapse atılır veya öldürülürler.
Kamboçya toplumunun hâli işte bu.
Olay siyaset değil, hayat.
Seçim sonucuyla ilgili
gösteriler ve protestolardan dolayı
bazı problemlerle karşılaştık.
Bu gibi eylemler, hayatları tehlikeye atıp
siyasi ve sosyal istikrarla birlikte kamu düzenini tehdit ediyor.
İstifa! İstifa! İstifa!
Adalete susadık.
Oyum hakkımdır!
Oylarımız, hayatımızdır!
Yardım edin!
Yetkililerden ve silahlı kuvvetlerden bir talebim var,
üniformayı giyme ve silah taşıma sebebiniz
bu ülkeyi ve bu ülkenin halkını korumak.
Silahlarınızı, kendi halkınızı vurmak için kullanmayın!
Vanny çatlayan, büyüyen ve tarafımca beslenen bir timsah yumurtası gibiydi.
Bu komünden ayrılmak istemedim
ama çaresiz hissettim.
Komün için çalışmak, ailem için çalışmak gibi.
Birbirimize güvenmezsek birlikte çalışamayız.
Hapisteyken Vanny bana şöyle demişti:
"Tahliye edildiğinde ünlü olacaksın."
Ben de demiştim ki, "Ünlü olmak istemiyorum Vanny. İstersen sen ol."
Kızım protesto etmeye devam ederse
kendisinden daha da ünlü olacağını söylemişti.
Bu yüzden insanlara benim bir casus olduğumu, hükûmetin beni
satın aldığını söylemeye başladı.
Bugün Boeung Kak komünümüz, bu sahneye çıkma
onuruna erişti.
Hepinizi tanıyorum, şu andan itibaren sizler de bizi tanıyacaksınız.
Arazi anlaşmazlığı ve zoraki tahliye kurbanlarının hepsinin
çözüme ulaşacağına inanıyoruz.
Yaşasın beşinci seçimin başbakanı!
Ülkemiz için ölmesek bile bir gün ölüp gideceğiz.
Ülkemizin iyiliği için ölmeye hazır olmalıyız!
Yaşasın Kamboçya!
Adalet! Adalet!
Kamboçya'nın konfeksiyon işçileri, maaşlar üzerine toplu greve
gidiyor ve muhalefet partisinin protestolarına katılıyor.
Bu sırada Boeung Kak protestoları da sürüyor.
Tep Venny nerede?
Tep Vanny! Tep Vanny!
Burada.
Boeung Kak komününün taleplerini destekliyorum.
Ama şimdi sadece Boeung Kak için değil, herkes için adaleti istemeliyiz.
Bugün yüz bin konfeksiyon işçisi grev kararı aldı.
Yüz bin konfeksiyon işçisi ön saflarda
çünkü hükûmet onlardan korkuyor, sizden korkmuyor.
Yolları günlerce kapatın, hükûmet umursamaz.
Lütfen onlara, bizim üzerimize çökme fırsatı vermeyin.
Evet ama haklarımızı kullanıyoruz. Neden Boeung Kak yüzünden diyorsunuz?
Yedi gündür protesto ediyoruz, sadece bugün etmedik.
Ülkemizi önemsiyoruz ama kendi problemlerimizi de çözmeliyiz.
Şimdi duramayız.
Özgür olduğumuzda, her zamanki gibi yanınızda olacağız.
Yarın size yardım edeceğim ama on binlerce işçi ile organize olmak zorundayız.
Yardımınız için sağ olun.
Yarın hepimiz birleşeceğiz.
Adalet var!
Hun Sen patronlarınızla yürüyor.
Vietnamlı patronlarla yürüyor.
Ama Sam Rainsy ve Kem Sokha, Kamboçyalı işçilerle yürüyor.
Haydi! Birlikte ilerleyelim!
Hun Sen istifa! Hun Sen istifa!
160 dolar! 160 dolar!
CPP'ye oy veren herkes,
sorumsuzca davranan
ve darbe istediklerinin sinyallerini veren
insanlara karşı durun.
Adamı öldürdüler!
Çok teşekkür ederim. Dün Ekselansları Sam Rainsy'nin raporunu
gördüğümde çok endişelendim.
Ekselansları Sam Rainsy'e göre işbirliği yapacaklar.
Aylar süren protestoların ve en az altı kişinin ölümünden sonra
Hun Sen, Sam Rainsy'i Ulusal Meclis'in azınlık lideri yapıyor.
Muhalefet, protestolara son verip
hükûmetteki koltuklarını almayı kabul ediyor.
Siyasi krize son vermek için bir anlaşmaya vardık.
Halk yeniden ümitli olmalı. Teşekkür ederim.
Her gün uğruna protesto yapıp talepte bulunduğumuz şey...
Hükûmete karşı değiliz.
Sadece adalet istiyoruz.
Hun Sen'in söylediklerinin gerçeği yansıtmadığını belirtmek istiyorum.
Kendisi ne Kamboçya halkını ne de milletimizi temsil ediyor.
Ben dahil hapse atılan bütün insanlar, evde bir sürü problemle karşılaşıyor.
İyi bir anne olma ve çocuklarıma bakma becerimi kaybettim.
Başta asker olan eşim olmak üzere hepimiz işlerimizi kaybettik.
Görevinden uzaklaştırıldı ve askerî mahkemede yargılandı.
Lütfen yardım edin Kamboçya. Hepinize ihtiyacımız var.
Teşekkürler.
Bugün basın toplantısını seyreden herkese, buraya Bayan Tep Vanny'nin gerçek yüzünü
ortaya çıkarmak için geldiğimizi bildirmek istiyorum.
Kendisinin yurtdışındaki itibarı
Boeung Kak halkına yardım etmeye çalışan iyi bir melek olduğu yönünde.
Ama o kadın sahte bir melek.
Yanından ayrıldığımda insanlara
kendimi hükûmete sattığımı söylemiş.
Ama benim bir ailem var,
bakmam gereken çocuklarım var.
Kendisi kötü bir kadın.
Ne iyi bir ev hanımı ne de iyi bir anne,
ayrıca protestolarına derhal son vermezse
ona karşı harekete geçeceğiz.
Göl çevresinde yaşayan 20 bin insandan, iki binden azı kaldı.
Dünya Bankası ise Kamboçya'ya kredi vermeye devam etti.
Şimdi keşişlerle de problem çıkarıyorlar.
- Evet, beni aşağılıyorlar... - Beni de.
Keşişleri aşağılıyorlar.
Hükûmetin kalan 40 aile için
bir çözüm bulmasını istiyoruz,
bu aileler de hükûmet tarafından söz verildiği gibi
12.44 arazi imtiyazına dahil edilsin.
İmtiyaz sınırlarını çizmeliler!
İnsanların istediği tek şey bu.
Arazilerimiz alınalı yıllar oldu.
Aptal!
Neden bu kadar aptalsınız?
Luon Sovath'a bir tavsiyem var.
Daha önce tutuklanmıştın. Bir daha tutuklanmak mı istiyorsun?
Bizi çekmeyi bırakmazsan kameranı uzaklara atacağım.
Ben Budist biriyim.
Ama pagodanızda kalmalısınız.
Vanny ile çalışmamalısınız.
Bize yardım edip bizi korumalısınız.
Yetkililerin burada olmanızı niye istediğini biliyor musunuz?
Birbirimizle savaşmamızı istiyorlar,
bu da yapmamız gereken şeyin tam tersi!
Birbirimize yardım etmeliyiz!
Sorun istemiyorsanız geri dönün.
Çekil!
İtme beni!
Git!
Srey Pov, yeter artık!
Bir bakayım.
Çok fazla kan akıyor.
Taş attılar!
Büyükanne Niget'in kanaması var.
Görmüyor musunuz? Neden yardım etmiyorsunuz?
İnsanlar birbirleriyle çatışıyor!
Görmüyor musunuz?
Bunu yapan şahsı tutuklamalıyız.
Bunu yapanı tutuklayın!
Ayağa kalk!
Ayağa kalksana!
Şuraya götürün, hâlini görsünler!
Hepiniz bakın!
Bakın!
Şimdi mutlu musunuz?
Burada Demokrasi Parkı'ndayız.
Vanny ile Demokrasi Parkı'nda bir hafta protesto etmiştik.
Sıkıldığımda bakmak için fotoğrafları çıkarır, sonra tekrar yerine koyarım.
Yarın bir daha bakacağım. Bu fotoğraflardan bıkmıyorum.
Burada Danny ile birlikteydim.
Onu özlüyorum.
Bu yüzden fotoğraflara dönüp duruyorum.
İnsanlar atmamı söylese de fotoğrafları atamıyorum.
Daima saklıyorum.
Onları atarsam, nefret etmiş olurum
ve nefret ettiğim yok.
İnsanların hata yapması olağandışı bir şey değil.
Sadece Tanrı hatasızdır, belki o da yanlış bir şey yapmıştır.
Fotoğrafları atmayacağım.
Bunca yıllık anıyı o kadar kolay atamam.
Çeviren: Mehmetcan Boz fullhdfilmizlede.net yorum yapmayı unutmayın!