fullhdfilmizlede.net yorum yapmayı unutmayın!
9 KASIM 2021
DAHOMEY KRALLIĞI'NA AİT 26 DEĞERLİ EŞYA
VATANLARI OLAN BUGÜNKÜ BENİN CUMHURİYETİ'NE GİTMEK ÜZERE
PARİS'TEN YOLA ÇIKACAK.
BU ESERLER, 1892'DEKİ İŞGAL SIRASINDA FRANSIZ SÖMÜRGE BİRLİKLERİ TARAFINDAN
YAĞMALANAN BİNLERCE ESER ARASINDAYDI.
130 YILLIK SÜRGÜNLERİ SONA ERİYOR.
Hayatım boyunca
bunun kadar derin ve yoğun
bir gece görmemiştim.
Burada mümkün olan tek gerçeklik bu.
Başlangıç
ve son.
Zihnimde çok uzun yolculuklar yaptım
ama bu yabancı yer o kadar karanlıktı ki
rüyalarımın içinde kaybolup
bu duvarlarla bir oldum.
Ölüymüşüm gibi
memleketimden koparılmış.
Bu gecenin içinde binlercemiz bir aradayız.
Aynı yaraları taşıyoruz.
Köklerinden koparılmış.
Korkunç bir yağmanın ganimetleri.
En güzel ve en meşru kurbanları olarak
bugün beni seçtiler.
26 ismini verdiler bana.
24 değil.
25 değil.
30 değil.
26 işte.
26.
Neden bana gerçek adımla hitap etmiyorlar?
Adımı bilmiyorlar mı?
"Artık gidebilirsin!
26, evine dön!"
Zamanın yüzeyine çık,
kardeşlerini geride bırak, yüzüstü, isimsizliğe mahkum, unutulmuş.
Eve dönmek mi?
Beni başka yerlerde ne bekliyor ki?
Gece krallığından ayrılıp
başka birine girmek.
Zincirlerin gürültüsünden hâlâ başım çatlıyor.
Ağzımda okyanusun acı tadı kalmış.
Bu anılar, birkaç dilde kulağıma fısıldıyor,
geçidi ve izi olduğum geçmişin tüm ağırlığı.
Karışık duygular içindeyim,
hem kimsenin beni tanımamasından
hem de hiçbir şeyi tanımamaktan korkuyorum.
TARİHİ OLAY!
BENİN'İN KRALİYET HAZİNELERİNİN İADESİ
PALAIS DE LA MARINA BENİN CUMHURİYETİ BAŞKANLIĞI
Hanımlar ve beyler...
Benin Cumhuriyeti başkanı...
Majesteleri...
Sayın konuklar...
Yolculuğun sonu mu bu?
Her şey çok tuhaf.
Rüyalarımda gördüğüm ülkeden dünyalar kadar farklı.
Başım dönüyor.
Bu tropik dokunuşa, çocukların kokusuna
bırakıyorum kendimi, kendime çıkan bir yol.
Günışığını bir daha göremeyeceğimi düşünüyordum.
Kral Ghezo'nun heykeli.
Tür:
İnsan ve hayvan öğeleri taşıyan kraliyet heykeli.
Malzeme:
boyanmış ahşap,
metal,
elyaf.
Ağırlık:
220 kilo.
Durum:
genel olarak orta hasarlı.
Boyalı yüzeyde boşluklar var.
Heykel, çatlaklara rağmen iyi durumda.
Paslanmış ve bozulmuş olmasına rağmen metal iyi durumda.
Tanım:
Bu heykel, Kral Ghezo'nun güç sembolü olan
Bo'nun bir temsili.
Heykelin gövdesini kaplayan demir bıçaklar
Gû vodununun sembolü olan metallere işaret ediyor,
yani demir, dolayısıyla da savaş tanrısı.
Durum:
Çatlaklara ve eksik kısımlara rağmen yapısal olarak iyi durumda.
Tanım:
Bu taht, Abomey'nin yaklaşık 20 kilometre ötesindeki Cana'dan alınmış.
Heykel figürlerinin düzeni,
bunu Yoruba kökenli olduğunu
ve kral için yapıldığını gösteriyor.
Tahtın üst kısmında, şemsiyenin altında oturan kral var.
Hizmetkarları da etrafında.
Bir alt kattaki
zincirli köleler
krallığın iki önemli özelliğine işaret ediyor.
Yayılma politikası
ve fethedilen yerlerdeki nüfusun köleleştirilmesi.
Kral Glele'nin heykeli.
Durum:
genel olarak orta hasarlı.
Bazı yerlerde soyulma ve hasar var,
özellikle baş kısmında.
İnceleme yapılacak.
Fon dilindeki adıyla bir asen veya sinuka,
ölülerin anısını yaşatmayı amaçlar.
Ölen her kişinin bir sinuka'sı vardır.
Dünyada tamamlanan ömrü
ve ataların dünyasına geçişi sembolize eder.
Yüzgeçten tutmayın.
Başından olmaz.
Bırakma, sıkı tut.
Paul, sıkı tut.
Şu taraftan tut.
Kral Béhanzin'in heykeli.
Tanım:
Bu heykel, 1890-1894 yıllarında
Dahomey kralı olan Béhanzin'i tasvir ediyor.
Béhanzin'in armasında,
Fransa'ya savaş açacağını
halka duyururken söylediği sözlere atıfla köpekbalığı yer alıyordu:
"Köpekbalığı öfkelendi, okyanus bulandı."
Önümüzde asırlar var.
Eğer bugüne kadarki muhafaza çalışmalarımız
sizi uzun vadede tatmin etmiyorsa
elimizden geleni yapacağız.
Gördükleriniz, işleri düzgün bir şekilde, tüm standartlara uyarak
yürütme yönündeki azmimizi ve kararlılığımızı gösteriyor.
Burada kalanları,
iade edilenleri ve edilecekleri en iyi şekilde muhafaza etmek için
çok çalışacağız.
Burada ilginç bir asen var.
Hem araştırmacılar hem de muhafazakarlar arasında hâlâ tartışma konusu.
Kumandan Dodds, Kral Béhanzin'inasen'ini götürmeyi nasıl başardı?
Dodds saraya girdiğinde
Kral Béhanzin hâlâ hayattaydı.
Kralın asen'ini görmemesi gerekir.
Yaşayan birinin, asen'ini görmemesi gerekir.
Araştırmacıların şu fikri doğru gibi görünüyor:
Saray müneccimi,
müneccim Guédégué
kâhinlere danıştıktan sonra
krala savaşı kaybedeceğini bildirdi.
Cevap hep aynıydı:
"Majesteleri, Dahomey'ye yaraşır bir oğul gibi savaşın
ama yine de bu savaşı kaybedeceksiniz."
Benin'e ait binlerce eserin başka ülkelerde olduğunu
biliyor muydunuz?
Eğer biliyorsanız bunu ne zaman öğrendiniz?
Ben bu soruya şöyle cevap verebilirim.
Ben Disney izleyerek büyüdüm,
Avatar izleyerek,
Tom ve Jerry izleyerek.
Ama Béhanzin'i anlatan tek bir animasyon bile
görmedim çocukluğumda,
bizim kültürel mirasımızı anlatan.
Bu yüzden çocukken bize ait olan eserlerin
yurtdışına kaçırıldığını
ve ne zaman iade edileceklerinin de
belirsiz olduğunu bana öğreten olmadı.
Bu yüzden mirasımın, kültürümün, tarihimin, hayatımın ve ruhumun
yüzyıllardır başka yerlerde
tutsak olduğuna dair hiçbir fikrim olmadan büyüdüm.
Anlıyor musunuz?
Lisedeyse biraz bir şeyler öğrendim
çünkü hocalarımız sosyal bilimler derslerinde şöyle anlatırdı:
"Bizden çok şey çalındı."
"Çok şey" dendiği için bunların öylesine şeyler olduğunu sandım.
Hazine olduklarını bilmiyordum,
bir şeyler işte diye düşünüyordum.
İlk soruya cevap vereyim: Bilmiyordum.
İlkokulda bize kazananların ve kaybedenlerin tarihi öğretildi.
Bunu öğrendik.
Bu şeylerin iadesini duyduğumda...
Şeylerin diyorum çünkü şimdilik
bu heykellere dair
bir şey hissetmiyorum.
Hiçbir şey hissetmediğim için böyle diyorum.
Benin mirasının yüzde 90'ı...
İstatistik konusunda dikkatli olun.
Tekrar ediyorum, yüzde 90!
Bilerek konuşuyorum. Yüzde 90.
- Tüm mirasımız mı yani? - Bizim mirasımız.
- Sadece yüzde 10'u mu burada? - Aynen öyle.
Kültürel mirasımızın yüzde 90'ının
yurtdışında olduğu doğru değil bence.
Kültürel miras hem maddi
hem de maddi olmayan şeylerden oluşur.
Maddi mirasımızın bir kısmının
başka ülkelerde olduğu doğru.
Ama maddi olmayan mirasımız,
danslarımız, geleneklerimiz, bilgi birikiminiz hâlâ ülkemizde!
Bu 26 eseri gidip görmek
vatanseverliktir. Neden mi?
Benim için mesele gururdan ibaret değil.
Geçen pazar o 26 eseri
görmek için başkanlık sarayına gittiğimde
15 dakika boyunca ağladım.
Aklım başımdan gitti.
O kadar çok ağladım ki...
Bana şu öğretildi...
- Okulda kralın tahtının... - Herkesin hassasiyetleri var...
Ağlamamın sebebi, şöyle düşünmemdi:
Vay be, atalarımız nasıl da...
Atalarımızın marifeti, özellikle de Kral Ghezo'nun tahtında...
Benin'den resimleri ve heykelleri gidip görürseniz
bunların eğlence olsun diye yapılmadığını anlarsınız.
Ama bunun bir hakaret olduğunu söyleyen arkadaşa da katılıyorum.
7000 eserimiz arasında sadece 26'sını geri getirdiler.
Beni en çok üzen de
talep ettiğimiz demir tanrısı Gû heykeli için
beklememizi söylemeleri.
Tarihi bir gün.
İnsanı duygulandıran bir deneyim.
Çok özel.
Yoğun duygular
ve neşeyle dolu bir an.
Ayrıca iade meselesi...
ilk gündeme geldiğinde
şüpheyle yaklaşanlara da
bir cevap.
Aralarında Beninlilerin de olduğu bazı insanlar
Benin'in bu eserleri koruyacak
finansal ve maddi kaynağı olmadığını,
yeterli personeli olmadığını öne sürdü.
Bu eserler bugün burada,
tüm bu süreçte
hâlâ nasıl bir rol oynayabilirsiniz?
Benim oynamam gerek rol,
meşaleyi devretmek
çünkü yaşım kemale erdi
ve güvenilir genç bir nesle
ihtiyacımız var.
Meşaleyi devralacak bir nesil var zaten.
Bu beni çok memnun eder.
Bence tarihi bir olay filan değil.
Tamamen siyasi bir olay.
Başkanımız Patrice Talon'un soyundan olan birinin
yağmaya imkan sağlayan çevirmenlerden biri olduğunu biliyoruz.
Şimdi bu eserleri geri getirmek için uğraşıyor
ama çok küçük bir kısmı bu.
Durumun ne kadar karmaşık olduğunu gösteriyor bu.
Tek istedikleri bizlerin, halkın gözünde
daha popüler hale gelmek.
Çünkü bence...
Kültürümüzü, yani tarihimizi
öğretmek için daha çok çaba sarf etmek istiyorsak
bence başlangıç noktası bu olmamalı.
Amaç, Benin'deki insanları mutlu etmek değil.
Amaç, itibarını kaybeden Fransa'yı
olumlu bir şekilde yansıtarak
Fransa'yı memnun etmek.
Fransa, Afrika'daki gücünü kaybediyor.
Macron bunu biz istedik diye yapmadı.
Markasını parlatmak için yaptı.
Siyasi olsun veya olmasın, tarihçilerin ve sanatçıların
tarihe yeniden sahip çıkmasını,
bunlar üzerinde çalışmasını,
eserler üretip iade edilen eserleri
belgemelerini sağlayacak
tarihi bir olay bu.
Bunun tarihi bir hamle olduğuna katılıyorum.
Her yerde bu konuyla ilgili posterler var,
sanki bu ülkede aç olan kimse yokmuş gibi.
Tek mesele bu oldu. Olsun tabii. Sorun yok.
Ama sakın...
Bunun ağır bir hakaret olduğunu da bilelim.
7000 eserden 26'sını vermek
hakarettir.
Buyurun.
Herkese merhaba.
Ben Diane, sinemacıyım.
Herkesin söylediklerini can kulağıyla dinledim
ve bu hakaret muhabbeti midemi bulandırıyor.
Çünkü Başkan Talon'un çabalarına çamur atıyorsunuz.
Önce cesur olduğunu ve çok emek harcadığını söylüyorsunuz.
Sonra da hakaretten bahsediyorsunuz.
Bunca yıl sonra yuvasına dönen eserler var ortada.
Fon dilinde söyleyeyim...
Aslında bugün buraya geri getirilmiş olan 26 eser sayesinde
ağzınıza geleni söyleyip bunu hakaret addedebiliyorsunuz.
Eğer hiçbir şey iade edilmeseydi...
Önce elinizdekilere şükredin,
sonra da gerisini almak için yöntemler geliştirin!
Biz şöyle düşünüyoruz...
Bizden 7000'den fazla eser çaldılar
ama sadece 26'sını geri verdiler.
- Bu bir başlangıç. - Bundan memnunuz.
Sanırım 100 yıl içinde...
100 yıldan fazla oldu, değil mi?
- 100 yıl içinde iki tane daha... - İki tane daha.
O zaman biz burada olmayacağız.
Haksız mıyım?
200 yıl içinde de dört tane daha verirler belki.
Biz burada olmayacağız. Nereye gidiyor bu iş?
Esas sorun, talep sunmamız gerekmesi.
Gelip bizden çaldılar bunları!
Ve bizi de kapalı kapılar ardında yürütülecek diplomatik anlaşmalar dışında
bunları geri almanın başka bir yolu olmadığına ikna ettiler.
Nelerden vazgeçildiğine dair hiçbir fikrimiz yok.
Bu yüzden bence...
ilerleme kaydedildiğini iddia eden sömürgecilerin
koyduğu kurallara uyuyoruz hâlâ.
Hayır! Bize devrim lazım!
Afrika'nın örgütlenmesi lazım,
her şeyin iade edilmesi için kitlesel bir örgütlenme.
Ayrıca çocuklarımıza tarihimizi öğretmek için
bu eserleri koruyabilelim diye!
Teşekkürler.
Bu eserlerin,
bu hazinelerin iadesi
aslında Patrice Talon'un başarısı değil.
Şunu bilin ki bu
geçmişteki başkaldırıların
sessiz arzusu,
vücuda gelişi.
Bio Guéra, Béhanzin ve Amazonların
başarısı.
Halkımızın kimliğine sahip çıkma
yolculuğunun bu adımında
bugün bir araya gelen
tüm o enerji ve ruh.
Burada niyetin ne olduğuna dair
bir şeyler söylemem gerekirse
ilk bakışta bunun
kendi kaderini belirleme niyeti olduğunu söyleyebilirim.
Tüm halkın kendi kaderini belirleme hakkı.
Tüm sorumluluğu Patrice Talon'a yüklemek istemem, çok fazla olur bu.
Olmam gereken yerde miyim?
Merak ediyorum...
Şu an hâlâ yapım aşamasında olan tarihte
hiçbir şeyi değiştirmeyeceğine eminim.
Kadim zamanlardan bir şey beni kendine çekiyor,
bir nevi davet gibi.
Belki yeni bir başlangıç.
Ben Haitiliyim.
Büyük büyükannem bana buradaki bazı kralları anlatırdı.
Özellikle de Ghezo ve Béhanzin'i.
Üç yaşındayken bana bu adamları, bu kralları anlatırdı.
Unutmamak için bu isimleri zihnime kazıdım.
Ve bugün burada olup
bu sanat eserlerine şahit olmak...
Bir yandan birtakım ilginç metafizik deneyimler de
vuku buluyor.
Bu sanat eserlerinin iadesi ile ihtiyaçlarımız,
tazminat taleplerimiz ve hareketimiz arasında
bir paralellik var.
Afrika kökenli insanların
Afrika kıtasına dönüş hareketinden bahsediyorum.
Nesneler de yavaş yavaş eve dönüyor,
insanlar da.
Hiçbirimiz ruhsal,
siyasi ve duygusal olarak özgür olmayacağız
ta ki bu eserler özgürleşene,
ait oldukları yere iade edilene kadar.
Bu eserleri bu denli önemli kılan bu.
Bize güç ve dirayet veriyorlar.
Ve kim olduğumuzu çok net bir biçimde anlamımızı sağlıyorlar.
Ayrıca
miras denen şeye katkımızı gösteriyorlar.
Bu yüzden...
Gelin! Tadını çıkarın!
Yakınınızdaki müzelere gidin!
Kendiniz hakkında bir şeyler öğrenin.
Kendinizi tanıyın, tarihi öğrenin.
Kendinizi güçlendirin.
Kendinizi böyle sevin.
Herkese merhaba.
Ben Ouemeho, Rose.
Baştan beri söylenenleri dikkatle dinledim.
İlk olarak şunu vurgulamak isterim ki
siz Beninliler...
Biz Beninliler mi?
Peki, biz Beninliler, bugün burada olanlar,
sömürgecilerin bizi
kendimizin kölesini haline getirdiğini gözden kaçırıyoruz.
Her şeyden önce...
Dillerimiz bile. Biz...
Mesela ben, kendi dilimde konuşamıyorum,
her istediğimi ifade edemiyorum.
Söylemek istediğim her şeyi söyleyemiyorum.
Çünkü her şeyden önce bizi dilimizin kölesi
haline getirdiler. Sömürgeciler!
Normalde Fon, Nago ve diğer dillerin
eğitim sistemimizin parçası olması lazım.
Kendi kültürümüzü bile kendi dilimizde öğrenemiyoruz.
Fransızca öğreniyoruz.
Fransızca konuşuyorum ama Fransız değilim. Abomeyliyim.
Eğitim sistemi bu hazinelere yer veriyor olabilir
ama onların gerçek adlarını anmıyor.
Ailelerimizin bizden çalındığını anlattılar,
eli ayağı tutan erkeklerin uzaklara gittiğini...
Ve eğitim sistemini
bizi ilgilendirmeyen bilgilerle doldurarak
dikkatimiz başka yöne çektiler.
Ve ne ilginçtir ki başarı potansiyelimizi alıp götürdü bu.
Başka bir deyişle...
Aristoteles'ten alıntı yapabiliyorsan,
Platon'dan filan mesela...
Dahi sayılıyorsun.
Bu konuda hocalarımla hep sorun yaşadım,
bu insanlardan alıntı yapmadığımda
ödevlerimdeki argümanlarımı değerli bulmazlardı çünkü
olacak şey değildi bu!
Tamamen yanlı bir yaklaşım!
Nelson Mandela, dünyayı kurtarma yolunda
en güçlü silahın eğitim olduğunu söyler. Buradan hareketle...
Şu an bu 26 eser burada.
İnsanlar Palais de la Marina'ya gelip onları görebilir.
Ama şu an hâlâ okul çağında olan çocukların
bu eserleri görebilmesi için bir bütçe ayrıldı mı?
Mesela ücra köylerde
yaşayan çocuklar
nasıl gelecek buraya?
Buraya gelip eserleri görebilmeleri için bir çalışma yapıldı mı?
Gerçekler onlara öğretilirse
kendi kendilerine, hayal güçleriyle
kendi tarihlerini yaratıp kültürleriyle bağlantı kurabilirler.
Yıllarca bize kölelerin soyundan geldiğimiz söylendi.
Ama Amazonların soyundan geliyorum ve bununla gurur duyuyorum!
Eğitim politikaları,
müzelere gitme kültürünü
yaygınlaştırmaya yönelik politikalar...
Benin'de var mı bunlar? Hayır.
Toplumsal boyut ile ekonomik boyutu
birbirinden ayıramayız.
Benin'de kaç insan
günde üç öğün yiyebiliyor?
Eğer Benin'deki insanların artık
müzeye gitme alışkanlığı geliştirmesini istiyorsak,
ekonomiye de faydası olur tabii ama işçilerin
alım gücünü artırmalıyız ki
işçi sınıfı ve orta sınıf bunu karşılayabilsin,
dışarıda talé-talé satan kadın
önce kendini eğitip
öğrendiklerini yetiştirdiği çocuğuna aktarabilsin.
Sonra bu çocuk da müzeye gitme alışkanlığı edinsin.
Müze kelimesine vurgu yapmanızı
doğru bulmuyorum.
Müzeler, Batılı kurumlardır.
Ben Beninliyim.
Bu eserler, ibadet ritüellerinin parçası olarak yapıldı.
Kendimize has kullanım
ve algılama biçimlerimiz vardı ve bunları unuttuk.
Bay Galon lütfen,
Başkan Talon'un bu eserleri burada sergilemesi doğru olan.
Eğer bunları Abomey'ye götürseydik
kutsal yanları otomatik olarak ön plana çıkmış olacaktı.
Net bir biçimde!
Şahsen yanlarına yaklaşmaya bile korkardım.
Amaç, o kutsallığı kaldırmak. Sanat eseri bunlar!
Sanat. Başka bir şey değil!
Herkesin tamamen ikiyüzlü olduğu bir ülkede yaşıyoruz.
Sebebini de söyleyeyim.
Genç hanımefendi, kutsal yanlarını görseydi
korkacağını söylüyor.
Ama insanların yüzde 95'inin kiliseden sonra
Vodun ritüelleri yaptığını biliyoruz.
Kendimizi kandırmayı bırakalım.
Kendimizi kandırmayalım.
Bugün Vodun'dan neden bu kadar korkuyoruz?
Bu korku nereden geliyor?
Bir asır kadar önce esas yağmalanan
ruhumuzdu.
Halkın ruhu.
Gurur duyma gücümüz,
kendi özümüzle bağ kurma gücümüz yağmalandı.
Bu eserlerin canı çalındı.
Çalınan canlarını geri verelim.
Yine gece oldu.
Atlas Okyanusu,
yaranın kıyıları.
Işık seni sarmalasın.
Yürüyorum.
Artık insanlığımın sorgulandığı
her kavşakta durmayacağım.
Medeni dünyanın mağaralarındaki
tutsaklığıma artık kafa yormayacağım.
Asla durmayacağım.
Hiç gitmedim aslında.
Buradayım.
Unutmadım.
Tamir edilecek bir şey yok.
Kıtanın hayalleri var,
bizi sonuna kadar gitmeye davet eden yol.
Ben dönüşümün çehresiyim.
Kendimi sizin aracılığınızla berrak bir şekilde görebiliyorum.
26 diye bir şey yok.
İçimde ebediyet yankılanıyor.
Yürüyorum.
Asla durmayacağım.
YAZAN VE YÖNETEN MATI DIOP
fullhdfilmizlede.net yorum yapmayı unutmayın!