Dağların arkası Lübnan.
Bak, şu dağın arkasında Suriye-Lübnan sınırı var.
Suriye tam orada.
Şurası da Filistin ile Ürdün arasındaki sınır.
Bak Lina, Tiberya Gölü.
Ben oraya gitmek istiyorum.
Çocukken annem beni bu göle yüzmeye getirirdi.
Sanki beni hikayesinde yüzdürmeye çalışıyor gibiydi.
Ben bu topraklardan...
...ve bu gölden çok uzakta doğdum.
Uzun zamandır orada yüzmüyordum.
Nerededir bilmiyorum.
Yıllar oldu bunları çıkarmayalı.
Bu fotoğrafları bana hiç göstermemiştin.
Bu sen misin?
İlk fotoğrafım.
13 yaşında falanımdır.
-Bu fotoğraf beni deli ediyor. -Neden?
Bilmiyorum. Gözlerimdeki hüzüne bak.
Bu Nemat.
Annem, bak.
Ne kadar güzel olduğunu görüyor musun?
Benim gençliğimde saçları böyleydi ve çok şık giyinirdi.
Bu Ümmü Ali.
Büyükannem.
Ben ona benziyorum.
Bak. Benzemiyor muyum?
Lina...
Seni ilk defa Deir Hanna'ya götürdüğüm zaman.
Görüyor musun?
Sen bebekken büyükannen Ümmü Ali'nin yanındaydın.
Bu benim, bu da annem.
Peki ben kime benziyorum?
Kimseye.
Orada çekilmiş ilk fotoğrafım mı bu?
Evet, balkonda çekildi.
Bu not defterleri ne?
Not defterleri...
Şiirler. Gençken şiir yazardım.
14-19 yaş arasında tam bir şairdim.
Bir tanesini okuyabilir misin?
Bu gerçek bir şiir.
Sürüyü çayıra götür
Ovanın yeşilliğine doğru git
Şafak gözlerinizi güzelleştirir
Dans eden ışık hayalleriyle
esintinin ritmiyle
Ah esmer kadın
Ah ormanın şarkısı
Kır hayalleri
Ah esmer kadın
Ah ormanın şarkısı
Bu kelimeleri...
...bu edebiyatı, bu dili...
Keşke bu dili bilseydin.
Konuşabilirim ama okuyamam.
Hiçbir zaman geç değil.
-Ama biliyorum. Sadece yazamıyorum. -Seni zenginleştirir.
Bir dili iyi bilmek ve değerini bilmek...
...insanı gerçekten zenginleştirir.
Lina!
Bana bak.
Bana dur de.
Lina, dur anne de.
Hadi söyle.
Dur anne.
Ben Paris'te doğdum.
Annem kendi dilinin birazını bana öğretti.
Anadilinin bir parçasını.
Ben küçükken...
...yazlarımızı onun Filistin köyü Deir Hanna'da...
...geçirirdik.
Oyuncu olma hayalinin peşinden gitmek için...
...30 yıl önce köyünü terk etti.
Ayrılışından hiç bahsetmedi.
Ben bahsettiğim zaman da...
...geçmişin üzüntülü konularını açma derdi.
Büyükannesi Ümmü Ali ve annesi Nemat da...
...onlara geçmişi sorduğunda aynı şeyi söylerlermiş.
Ben ailemde bu Filistin köyünden uzakta doğan ilk kadınım.
-Büyükanne Ümmü Ali gıdıklasın seni. -Elini ver.
Oyna onunla.
Onunla değil, benimle oyna.
Büyükannen Nemat'a gel. -Hadi.
Gel büyükannenle oyna.
Sana sakız vereceğim.
Yaşlı kadın, yaşlı peri,
bana yağ testisini ver
böylece omlet yapabilirim
Bir...
İki...
Üç...
Dört...
Beş...
-Civcivi mi yoksa tavuk mu? -Tavuk!
Sakızım nerede?
Tekrar. Bu sefer sen yap.
Geçmişin imgeleri bugünün imgeleriyle örtüşüyor.
Babam beni videoya kaydederek...
...ailemdeki kadınların hikayelerinin içine yerleştirdi...
Çocukluk yıllarına ait bu görüntüler...
...bu yerin her an yok olma tehlikesiyle...
...karşı karşıya olduğu gerçeğini gizliyor.
Bu görüntüler hafızamın en değerli yeridir.
Onları unutmak istemiyorum.
Onların da unutulup gideceğini biliyorum.
Ümmü Ali'yi buraya koyalım.
Ümmü Ali ortada mı olsun?
Evet.
Nemat burada.
Nemat...
Hiam, şuraya...
Bu fotoğraf da 1948 yılına ait.
Sürgün zamanı.
Büyükannem ve büyükbabam.
Bu fotoğraf hep evin duvarında asılı olurdu.
Onlar ve çocukları. Bunu da buraya yapıştıralım.
Bu güzel bir fotoğraf.
Bu Tiberias'tan ayrılmadan önce çekilmiş.
-Buraya yapıştır. -Tamam.
Sen niye yapıştırmıyorsun? Parmaklarım acımaya başladı.
Oldu.
Bu dördümüzün fotoğrafı.
Dört jenerasyon.
Ailemdeki kadınlar hakkında bir metin yazdım.
Kaybolmuş yerlerin ve yok olmuş anıların hikayesi.
Büyük, büyükannem...
...büyükannem...
...annem ve teyzemle ilgili bir yazıydı.
Her şeyi bırakıp, yeni bir hayata başlayan kadınlar.
Ümmü Ali büyük, büyükannem...
...senin büyük büyükannen...
...bu zincirin ilk halkasıdır.
Hafızamda önemli bir yeri olan...
...ve her şeyin başlatan kişidir.
Onun hakkında çok fazla şey bilmiyorum.
15 yaşındayken...
...doğduğu yer olan Celile'nin başkenti...
...Taberiye ile aynı ismi taşıyan...
...Hüsnü Taberi ile evlendiğini biliyorum.
...İsa'nın yürüdüğü yer...
...Taberiye Gölü'nün sularıymış.
Küçükken...
...İsa'nın soyundan geldiğime...
...ve ailemin kutsal olduğuna inanıyordum.
Buna gerçekten inanıyor muydun Lina?
Evet.
Ümme Ali'yi genç bir kız olarak hayal edemiyorum.
Benim için onun varlığı...
...1948 yılında savaş çıktığında...
...kocası Hüsnü...
...çocukları ve kendi Tiberya'dan sür ülüp...
...tarihin sayfalarına...
...karıştığında var olmaya başladı.
Onları, sığınacak bir yer bulmak için...
...köyden köye dolaşırken gözümde canlandırıyorum.
Lübnan sınırında...
...durmuşlar.
Ümmü Ali, orada büyük kızı Hüsniye'nin...
...çoktan karşı tarafa, Suriye'ye geçtiğini duymuş.
Ümmü Ali onun ardından gitmek istemiş...
...ama kocası kabul etmemiş.
Kocasının şöyle dediğini düşünüyorum.
Bu ülkeyi asla terk etmem.
Aile perişen hâldedir.
Zeytin ağaçlarının altında uyumuşlar.
O Ay'sız gecede Ümmü Ali'nin hıçkırıklarını duyabiliyorum.
Ertesi sabah...
...aile yaşadığı yere geri dönmüş.
Üzgün bir hâlde tabii.
Ümmü Ali kızının Suriye'de kaybolduğunu düşünüyormuş.
Kocası Hosni evine...
...çiftçilik hayatına...
...ve göle dönmek istiyordu.
İsrail güçlerinin Tiberya'yı ele geçirdiğini...
...ve her şeyini kaybettiğini henüz bilmiyordu.
Aile, yeni İsrail devletinin...
...sınırları içinde, Tiberya'ya sadece...
...30 kilometre uzaklıktaki...
...küçük bir Filistin köyüne sığınmış.
Hüsnü kolay kabullenmeyen bir adammış.
Gece gündüz yoldan geçenleri durdururmuş.
İneklerimi gördünüz mü diye sorarmış.
Eşeğimi gördünüz mü diye sorarmış.
Bu sorunun dünyaya yayılan yankısı kulaklarıma kadar ulaşıyor.
İneklerimi, eşeğimi...
...gördünüz mü?
Hüsnü kederinden aklını kaybetmiş ve hayata gözlerini yummuş.
Ümmü Ali kocasının ölüsünü tek başına bir hâlde bulmuş.
Sekiz çocukları varmış.
Geçimlerini dikiş makinesiyle sağlıyorlarmış.
Ümmü Ali ben 10 yaşındayken öldü.
Ölümü annemi derinden etkiledi.
Bununla ilgili bir şiir yazdı.
Deir Hanna'ya giderken...
...ondan bana okumasını istedim.
İlk defa onların...
...önümde geçmişin izlerini hatırladıklarını gördüm.
Bunu çok uzun zaman önce yazdım. Dinle bak.
Umarım bir gün iyi bir şair olursun.
İnşallah.
Oraya doğru gidiyorum.
O dünyadaki en güzel kadındı.
Yaşına rağmen.
Yüzünün çizgilerinde...
...derin kırışıklıklarının ardında...
...hikayesi gizliydi.
Sesi tatlı bir ninni gibiydi...
Bebekleri uyutan bir ninni...
Başımı göğsüne koyardım
O da saçlarımı okşardı...
Yumuşak güven veren elleriyle...
Omzunda sonsuza kadar uyuyabilirdim
Uyumaktansa gözüm açık, hikayesini dinlemek isterdim...
Bir gün bana şöyle dedi...
Büyükannen değil mi?
Tiberias'ın dışında...
...daha mutlu günler geçirdiğim bir yer olmadı.
Oraya son gidişimden beri 50 yıl geçti.
O zamandan beri hayat çok değişti.
Yalnızca Tiberias'da değil, dünyanın her bir yerinde.
İngilizler, Yahudi birliklerinin Filistinlilere...
...savaş ilan ettiğini söyleyerek evlerimizi terk etmemizi emrettiler.
Yakında öleceğim.
Bedenimle birlikte tarihimi de...
...dualarımı da, anılarımı da gömeceksiniz.
Camii otelin önündeydi.
Sizin eviniz de caminin arkasında mıydı?
Karşısında ama daha aşağıda.
Ama evimizden geriye hiçbir şey kalmadı.
Eski bir binaydı.
Onu yıkmışlar.
Sana rahatsızlık vermek istemiyorum.
Her şey yolunda tatlım.
Seni tekrar ayağa kaldırmak daha zor olacak.
Seni gölün oraya götürmek istiyorum. Biz de görürüz.
Ben ikinizden de güzelim.
Ben Orta Doğu'daki en güzel kadınım.
Hayır, ben en güzelim. Rujunu sil.
Kaimnat güzeli gibi görünüyorum.
Ayaklarımızı çekme. Terlik giyiyorum.
En güzeli benim ayakkabım.
Bu evde doğan kişiler Celal ve Hanan'dır.
Yani Omaya, Buthayna, Johayna...
...Diana, Hiam, Wafa...
...Naief ve Zahera vardı.
Sekizimiz de yalnızca bir mutfağı ve bir odası olan...
...eski evde doğduk.
Sen ve babam büyük bir yatakta yatardınız...
...biz de senin yatağının etrafındaki şiltelerde yattık.
Yatağın önünde bir sıra şilte vardı.
Bu kadar çocuğu nasıl yaptınız? Nerede yaptınız? Anlamak istiyorum.
Sessizlik.
Ben de çocuklarıma sorayım o zaman.
Annenizle babanızın birbirlerini tekmelediklerini hiç gördünüz mü?
Tekmelediklerini mi?
Babam bunu anneme yazmış.
İkinci şiir: Umut ve Sözler.
13 Mayıs 1954'te yazılmış.
Size okumaya başlıyorum.
Dinle anne.
Sana asla ihanet edeceğimi düşünme
Yalnızca acı ve çılgınlık görsem de...
Ben daima senin olacağım...
Sen benim gözlerimin ışığısın...
Dur!
Kalbim sana doğru uçuyor, sevinçle dolu
Vücudum sana uzanıyor
Vay canına!
Neden bilmiyorum...
Ama asla unutmayacağımı biliyorum
Beni öpüşünü...
Bu benimle ilgili değil!
Babam belki de başkasını seviyordu?
Biz arkamızı dönünce birbirinizi öperdiniz siz.
Dur bak.
-Sizin anneniz tertemizdi. -Önemli değil, evliydin zaten!
Anneniz düğününe kadar namusunu korudu.
-Neden böyle söylüyorsun? -İçiniz rahat olsun diye.
Ama sizin 10 çocuğunuz da birdenbire ortaya çıkmadı!
Hepsi meşru!
Ne yakışıklı bir adam!
Keşke sen de bizimle olsaydın.
Çok isterdim.
Umarım yakın zamanda gelirim.
Ne kadar?
İşimi bitirince.
Bir iki ay içinde.
Ne kadar kalacaksın diyorum.
İşime bağlı.
Uzun süre kal.
Uzun süre kalmamı mı istiyorsun?
İnşallah kalırım.
Görüşürüz canım.
Ne oldu?
Ağlama. Mutlu olursun diye aradım.
Bunlar sevinç gözyaşları. Kalbim adeta dans ediyor.
Eminim öyledir.
Tamam tatlım. Seni yarın ararım. Her gün konuşacağız.
Senden şunu istiyorum.
Beni bırakma.
-Birbirimize iyi gelelim. -Tabii ki anne.
Seni asla bırakmam. Seni unuttuğumu mu düşünüyorsun?
Birazcık uzak kaldım o kadar.
Planlayıp seni görmeye geleceğim.
Görüşürüz anneceğim.
Sen hep yüreğimdesin.
Sen de öyle. Sonsuza dek.
Görüşürüz canım.
Hoşça kal.
Herkesi benim için öp.
Öperim.
Büyükannemi en son Deir Hanna'da gördüğümde bana içini dökmüştü.
En çok gurur duyduğu şeyin 10 çocuğunu...
...büyütürken öğretmenliğe devam etmek olduğunu söyledi.
Devam edeyim mi?
Annen Nemat'la ilhili hikayeyle devam edebilir misin?
Tabii.
"Nemat."
Nemat'tan her zaman çekinmişimdir.
O otoriter biridir.
Sert bakışlı ve her zaman düzenlidir.
Büyükannem tam bir öğretmene benzer.
Onu her yıl en az bir kere yaz tatillerinde görüyordum.
Bana sarımsaklı nefis kızarmış patlıcan ikram ediyor...
...ve bana bütün hikayeleri anlatıyordu.
"Nemat Tiberias'ta doğmuştu.
Ümmü Ali ve Hüsnü'nün ikinci kızıydı.
Çalışkan ve yetenekli bir öğrenciydi.
İlkokuldan sonra öğretmeni...
...onu okumaya devam etmesi için teşvik etti.
Bir çiftçinin ve...
...bir terzinin kızı için bu alışılmadık bir durumdu.
Ve böylece...
...13 yaşında Nemat, Kudüs'teki "Öğretmenler Okulu"na katıldı.
Dar el Mo'alimat, rahibeler tarafından yönetilen bir okuldu.
Bu okul Filistin'deki en iyi öğrencileri seçiyordu.
İlk gün giydiği elbiseyi veya en sevdiği derslerin...
...ne olduğunu sormak hiç aklıma gelmemişti.
1948 yılında...
...mezuniyetine birkaç ay kala savaş çıkmış.
16 yaşındaymış.
Bütün hayalleri yok olmuş.
İngiliz ordusu onu tekrar Tiberias'a götürmüş.
Ailesinin yanına gelir gelmez onları şehirden çıkarmışlar.
"Nemat her şeyin sonsuza kadar değişeceğini bilmiyormuş.
Doğup büyüdüğü evi bir daha görmeyecekti.
Kaderin zorluğuna rağmen Nemat hayaline tutundu.
Öğretmen olmayı başardı.
Annem bana hep affetmeyi öğretti.
O, bize her zaman...
...başkalarını nasıl affedeceğimizi...
...öğretmek konusunda ısrarcıydı.
Bugün keşke anneme, onun geleneklerine...
...ve yaşantısına aykırı bir tercih yaptığım için...
...beni affedip affetmediğini sorabilseydim.
Seyahat ederken...
...ona gönderdiğimiz mektuplar.
Buraya saklamış.
Burada da fotoğraflar var.
Saati.
İyi görünüyor.
Bunu alırım ben.
Bunlar kimin bilmiyorum.
Yine de alayım. Herhalde annemindir.
Pekâlâ.
Hiçbir şey kalmamış.
Anne.
Bu eve ne oldu?
Satıldı.
Üzücü.
Elimizde kalmalıymış.
Annem olmadan bu evin bir anlamı yok.
Ruhu olmayan bir evde daireler çizerek dolaşıyor gibiyim.
Burada olmam benim için zor...
...çünkü onu vefat ettiğinde göremedim.
Beni buraya ilk getirdiğinde kaç yaşındaydım?
Buraya getirdiğimde 18 aylıktın.
Seni annemle tanıştırmak istedim.
Neden büyükannem ben doğduğumda Paris'e gelmedi?
Sen doğmadan önce buraya dönmeyeceğime karar vermiştim.
Ailemle bütün bağlarımı koparmıştım.
Ama sen doğduğunda...
...bizi bir araya getiren bir melek gibiydin.
Seninle birlikte oraya döndüğüm zaman...
...kimse geçmişte ne olduğundan bahsetmedi.
Başka patlıcan var mı?
Var tatlım.
Beni bu yüzden mi aldın?
Onlarla barışmak için mi?
Hayır Lina.
Annem olmadan Paris'te...
...sürgünde anne olmak çok zordu.
Hatırlarsan o zamanlar Fransızca bilmiyordum, sadece...
...Arapça konuşuyordum...
...ve bütün anılarım Filistin'le ilgiliydi.
Seni buraya getirerek hata yaptığımı düşünüyor musun?
Hayır,doğru olanı yapmışsın.
Allah Allah, Lina!
Kışlık kıyafetlerim var! Hepsi de yeni koleksiyon.
Yüzde 30 indirimli.
Çocuklar ve yetişkinler için kıyafetler.
Hiçbir şey kalmamış.
Ne var orada? Askeri bir üs mü?
Burada, etrafta sürekli dolaşan...
...bir sürü uçak duyarsın. Etrafımızda çok sayıda...
...İsrail askeri üssü var.
Orada gördüğün bizim koloni dediğimiz yer...
...ama aslında yakın zamanda kurulmuş...
...küçük bir köy.
Topraklarımıza el koyduktan sonra...
...Filistin köylerinin etrafına dağların tepesine böyle bir sürü...
...köy inşa ettiler.
Hep en tepeye yaparlar.
En yüksek arazi; yeni, küçük İsrail köylerine aittir.
Ne arıyorsun?
Ülkeden neden ayrıldığımı aileme açıklamak için yazdığım mektubu.
Bunlar benim mektuplarım.
Neden ayrıldığını yazdın mı?
İlk mektubumda evet. Sonra yurt dışından yazmaya devam ettim.
O mektupta ne yazdığını hatırlıyor musun?
Burayı neden terk ettiğinle ilgili olarak?
Hatırlamıyorum. O yüzden arıyorum.
Sanırım onlara "Boğuluyorum, burada yaşayamam" demiştim.
Nefes almam gerek, kendimi bulmam gerek.
Arapça hat sanatı.
Babam Arapça hat sanatını sevdiği için göndermişimdir.
Emin değil misin?
Bilmiyorum.
Bu neymiş?
-O ne? -Bir mektup...
O ne?
Michael'ın babası tarafından aileme gönderilen bir mektup.
Michael?
Michael, ilk eşim. İngiliz.
Ne diyor?
Sevgili anne ve babacağım. Ben gideceğim yere vardım.
Michael Londra'da iş ararken...
...ben de ailesinin yanında kalıyorum.
Şu ana kadar iş konusunda...
...olumlu bir yanıt alamadı.
Çok gençtin. Onunla yeni evlenmiştin değil mi?
23 yaşındaydım. Hayır 24.
-Bu ilginç. -Evet.
Nasıl hissediyorsun?
Ailemle birlikte olmaktan mutluyum ama...
Sanırım yas tutmam gerekiyor...
...ama nasıl yapacağımı bilmiyorum.
Bir annenin acısını nasıl yaşarım bilmiyorum.
Bence biz anne olmayı biliyoruz...
...ama bir anneden nasıl ayrılacağımızı bilmiyoruz.
Annemin gençlik fotoğrafına çok sık bakarım.
Bir zamanlar olduğu gibi o genç kız hâlini...
...gözlerinde ararım.
O yaşlarda bana benzemiyormuş.
Saçları kıvırcık değilmiş.
Düz siyah saçları varmış...
...ve uzaklara odaklanmış, ateş dolu bakışları.
Sanki çoktan uzaklara gitmiş gibi.
Annem Filistin kelimesinin yasak olduğu bir dönemde doğdu.
Celile'deki Deir Hanna köyü İsrail ordusunun kontrolü altındaydı.
Köyün tiyatrosu ya da sineması yoktu.
Bana kendi dünyasına kaçmak için...
...geceleri kalkıp yazı yazdığını söyledi.
Kardeşleri küçük bir lambanın ışığında uyurken...
...o da defterlerine sırlarını...
...ve en çılgın hayallerini yazardı.
14 yaşındayken şöyle yazmış...
Etrafıma bakıyorum, anneme, babama, kız ve erkek kardeşlerime.
Neden yalnız hissediyorum.
Belki bir gün sınırı geçerim.
Bunu umut ediyorum.
Biz o sokakta oturuyorduk.
Solda.
-Okulun nerede? -Daha yukarıda.
Buraya yakın.
-Yürüyerek mi giderdin? -Otobüsle.
Yokuş aşağı olduğu için yürüyerek geri dönüyorduk.
-12 numaralı otobüs. -Yürüyerek gitmek zordu.
Çok fazla bina yoktu. Bunların hiçbiri yoktu.
Şu üç tanesi vardı.
-O yoldan gitmeliydik. -Hayır, burası.
Anne, Hayfa'da ne kadar süre fotoğrafçılık okudun?
-Üç yıl. -Dört.
-Sen mi üç sene okumuştun? -Evet.
Okula geri dönmek gibi.
Uzun zaman olmuş.
Girişi değişmemiş.
Bina da aynı.
Benim sınıfım üst kattaydı.
Benimki orta katta.
Şu uçaklar. Hiç durmaz.
Hadi, gidelim. Kayıt.
Hazır mısın?
Merhaba.
-Nasılsın? -Hoşgeldin.
Fotoğrafçılık hakkında bir şey hatırlıyor musun?
-Hayır. -Hayır mı?
Babamın bir makinesi vardı.
Okul gezilerinde onunla fotoğraf çekerdim.
Ama fotoğrafçılık hakkında bir şey bilmiyorum.
Hiçbir şey bilmiyorsan bu bölümü nasıl okursun?
Eğer okula girersem öğrenirim.
Beni okula kabul etmeniz gerekir.
Çünkü sen ve ben...
-Bir saniye. -Dur açıklayayım.
Ailem okulda başarılı olduğum için...
...hukuk veya tıp okumamı istiyor.
Ama ben avukat veya doktor olmak istemiyorum.
Hukuk veya tıp okumak benim için ölmek gibi bir şey olurdu.
O hayatı istemiyorum.
Fotoğrafçılık okursam hoşuma giden bir şey bulabilirim.
Lütfen!
Üzülme evlat.
Seni memnuniyetle buraya kabul ederim.
Seni ve kız kardeşini almaktan memnun oluruz.
Mümkün olsa sizi öperdim.
Benim için sakıncası yok.
-Hoşgeldin evlat. -Teşekkür ederim.
Görüyorsun, oyunculuğu hep sevmişimdir.
Ama sen benden önce davrandın ve bana şans vermedin.
-Ben mi? -Evet.
Sana karşı haksızlık mı ettim Diana?
Hollywood'a tek başına gittin. Beni de yanında götürebilirdin.
Merhaba.
Merhaba. Lina!
-Canım benim! -Uzun zaman oldu!
Nerelerdeydin?
Nasıl ortaya çıktın canım?
Gençken sevgi hakkında konuşuyor muydunuz?
Erkeklere olan sevgimiz mi yoksa birbirimize olan mı?
Erkekler tabii.
Genç erkekler mi?
Kadınlar konusundaysa...
...bize söylemedinse bilemem!
Aramızda en çok sevilen annen oldu!
Soru net değil.
Neden ben?
-Say! -Saymam mı gerekiyor?
-Senin annen bir Don Juan'dı! -En çok onun seveni oldu.
Ah annen! -Her gün farklı biri olurdu!
-Gerçekten mi? -Evet.
Size babama ilk arkadaşımı söylediğimde...
...ne olduğunu anlattım mı?
Eve geldim. O da galiba balkondaydı.
Babamla konuşmam gerektiğinde her zaman balkonda konuşurdum.
O dışarıya bakarken.
Ona dedim ki, "Baba, başkalarından duymadan önce ben sana söyleyeyim."
Ben bir adama aşık oldum. Kendisi bizim köyden.
Bir ilişkimiz var.
Ne demek istiyorsun dedi.
Ben de...
"Onunla görüşüyorum, onun evinde kalıyorum, yemeğe çıkıyoruz..."
Yemin ederim.
Bana karanlık bir bakış attı, sonra sordu,
"Nişanlanmanız için babasıyla tanışmalı mıyım?"
Daha hoşgörülü bir baba olamaz!
O zamanki tavrımın nasıl olduğunu biliyorsunuz.
Gerek yok dedim.
Nişanlanmayı ya da evlenmeyi düşünmüyoruz.
Yalnızca flört ediyoruz.
Onlar sadece flört istiyorlardı!
Bana baktı ve "Gözümün önünden çekil!" dedi.
Hayfa'yı unut.
Okul da yok. Evde kalıp annene yardım et!
Bunu hatırlıyorum.
Haifa'ya gitmeni yasaklamıştı.
Ve senden sonra bütün kızkardeşler de evde kalmak zorunda kaldılar.
Hepimiz senin hatalarının bedelini ödedik!
Teyzem Buthayna'nın düğün görüntülerini buldum.
Aile düğünlerinin hepsi köyde yapılırdı.
Bu görüntülerde annem 21 yaşında.
Gelin ve damadın fotoğraflarını çekiyor.
Deir Hanna'nın resmi düğün fotoğrafçısıydı.
Burada da kızkardeşleriyle oynarken görüyoruz.
Çok mutlu görünüyorlar.
Bu görüntüler o, köyden gitmeden iki yıl öncesine ait.
O zamanlar annem Kudüs'te yaşıyordu.
Hakawati Tiyatrosu'nda gizli gizli oyunculuk yapıyordu.
Dört kızkardeşi de evliydi.
Ve sıra beşinci kız...
...Hiam'a gelmişti.
Onun düğününün görüntülerini bulamadım.
Babası düğünün köyde yapılmasını istemedi.
Daha önce büyükbabamı hiç dans ederken ve gülümserken görmemiştim.
Her köy düğünü vatan şarkılarıyla biterdi.
Teyzem Buthayna'nın kocası çok vatanseverdi.
Ailesi de Deir Hanna'ya başka bir yerden gelmişti.
1948 yılında sürüldükleri...
...Chajara adlı köyden geliyorlardı.
Chajara, Tiberya'ya 14 km uzaklıkta bulunuyordu.
O köy şimdi harabe bir hâlde.
Şuradaki neydi?
-Süleyman'ın mağarası. -Onun üstündeki?
Onlar Kudüs'ün surları. O yol boyunca yürüyebilirsin.
Bak, duvarlar oradan başlıyor.
-Sen hiç gittin mi? -Oraya mı? Hayır.
Sen gittin mi?
Hayır, ama gidenler anlatıyor...
Gerçekten özelmiş. -Evet.
Çok güzel.
70'inci doğumgününde seni oraya götüreyim.
Selamün Aleyküm
-Ehlen ve sehlen. -Nasılsın?
-Bu adamı tanıyorum. -İsmi Amer.
Ne var ne yok?
Bu kızkardeşim Buthayna.
Onu hatırlıyor musun?
-Kudüs'te yaşıyordum. -Şeyh Cerrah'ta.
Amer'i hatırlıyor musun?
-Biraz. -Çok gençtik.
Çok çok genç.
-Nasılsın? -Ben iyiyim, sen nasılsın?
Eski günler değil mi?
-Hakawati Tiyatrosu hatıraları. -Hiam burada tiyatroda evlendi.
Bodrum katında.
Jackie'nin oyunundan...
...kostüm bulmuştum. Başımda büyük bir şapka vardı.
O zaman ahşap zemin yoktu.
Babana nasıl söylediğini bana oynar mısın?
Tabii.
Amer, sen de sahneye gelir misin?
Senin sıran Amer.
Neden olmasın?
Birini seviyorum. O bir İngiliz.
Ama o Müslüman oldu ve ben hayatımı onunla paylaşmak istiyorum.
Senin izninle onunla evlenmek istiyorum.
Onunla yurtdışında gizlice evlenebilirdim.
Ama seni sevdiğim ve saygı duyduğum için...
...bunu burada, evimde, senin izninle yapmak istiyorum.
Yavaşça kameraya dön.
Sen ne yaptın?
Ne istiyorsun Lina?
Benim için çok zordu.
Tekrar gelmesini bekledim. Onun için endişelendim.
Annem sinirlendi ve babanın ölümüne sebep olacaksın dedi.
O zamanlar hiçbir şeyi yanlış yapmadığıma...
...ikna olmuştum.
Babam tekrar gelmeyince odaya...
...ondan özür diledim ama şunu da söyledim...
Üzgünüm ama ben bu adamla eveleneceğim...
...beş yılımı alsa bile...
...senin de onayınla evleneceğim dedim.
Çok öfkeliydi. Ben de gittim.
Bir gece köyde kalıp Kudüs'e geri döndüm.
Ondan sonra ne oldu?
Babamı ikna etmenin başka yollarını düşünmeye çalıştım.
Babamın tanıdığı ve saygı duyduğu...
...Michael'ın da ders verdiği...
...Zeit Üniversitesi'nde profesör olan biri aklıma geldi.
Michael ve ben Ramallah'taki evine gittik.
Hadi Buthayna.
Profesör rolü.
Professor Sharif. Merhaba.
Merhaba canım.
O bana Hiam derdi, canım değil.
Tekrar başla.
Dön ve tekrar yap.
Sonunda razı gelince ne hissettin?
Bana onay vermedi. Profesör Sharif'e tamam dedi.
Profesör Sharif de bana söyledi.
Babam da anneme demiş ki:
Söyle ona, evlilik kağıtlarını getirsin imzalayayım.
Michael'la boşanmaya karar verdiğinizde ne oldu?
Londra'daydım. Annemi aradım.
Ona Michael'la anlaşamadığımızı ve ondan ayrılmak istediğimi söyledim.
Bir süre sessiz kaldı.
Ona daha iyi hissetmesi için...
...bir şeyler söyledim.
Endişelenme anne, ben iyiyim dedim.
Bir dahaki sefere karşınıza bir Müslüman çıkaracağım dedim.
Kim?
Kim mi? Baban!
Ondan da boşandı.
Bunun hakkı üçtür derler.
Düğün görüntülerini bulmayı çok isterdim.
Ne diyorsun? Niçin?
Evet evlendim, ama sadece onunla yaşayabilmek için.
Bunun tek yolu buydu.
Bir seçeneğim olsaydı asla evlenmezdim.
Bu görüntülerde huzursuz olduğunu hiç fark etmemiştim.
Boğuluyordum.
Her şey beni boğuyordu.
Sevdiğim insanlar bile beni boğuyordu.
Bu konuyla ilgili kız kardeşlerinle konuştun mu hiç?
Kız kardeşlerimle tercihlerim hakkında konuştuğumu hatırlamıyorum.
Oyunculuk kariyerinden hiç bahsetmedin mi?
Yalnızca gülüşmek, eğlenmek için.
Ya da bunu neden yaptın diye sorduklarında.
Oynadığın filmleri annen izledi mi?
Sanırım bir tanesini izledi.
Oyuncu olmamdan hoşlanmıyordu.
Sen işini benden daha çok seviyorsun derdi.
Kalsaydın nasıl biri olurdun acaba merak ediyorum.
Nasıl bilebilirim Lina? Oradan ayrılmıştım.
Son bir soru sorabilir miyim?
Tabii.
Annesi evi terk etmiş bir ailenin torunu olmak nasıl bir şeydir?
Bir kere daha söyler misin?
Ne demek istiyorsun?
Annem gitmeyi seçti.
Ben bu ayrılık sonrası doğdum.
İki dünya arasında.
Bana şöyle der hep:
Uçup gittiğin zaman, hem geride bıraktığın insanları...
...hem de kendini üzersin.
Her zaman kalbin kırık kalır.
Acaba kendi yarattığımız bir dünyada...
...kendimizi tam anlamıyla bulmayı başarabilir miyiz?
Hüsniye'yi düşünüyorum.
Annemin teyzesini, büyük teyzemi...
Onların seçme şansı yoktu.
Hayatının tümünü...
...annesi Ümmü Ali...
...ve kız kardeşi Nemat'tan ayrı olarak Suriye'de geçirdi.
Annem onunla tanıştığımı söylüyor...
...ama ben yüzünü unuttum.
Deniz şurada.
Lübnan orada.
Suriye orada.
Ürdün orada.
Biz de ortadayız.
Hüsniye, Suriye'nin...
... bu dağlarının ardında...
...dünyanın en büyük...
...Filistinli mülteci kampı olan...
...Yarmuk'ta gömülüdür.
Kamp artık tamamen yıkılmış durumda.
1948 yılında...
...Hüsniye ailesinden ayrı olarak...
...sınırın diğer tarafında kaldı.
Bütün Filistinli mülteciler gibi...
...memleketine dönmesine izin verilmiyordu.
Kamptan kampa dolaştı.
Sonunda Şam'ın güneyindeki Yermuk'a yerleşti.
Bu kadının yüzünde onu arıyorum.
Onu ailesinden...
...annesinden ve kız kardeşlerinden haber alırken hayal ediyorum.
Doğru olup olmadığı belli olmayan bilgi kırıntıları.
Geriye kalan ise beklemek...
...umut etmek ve kendine yeni bir...
...hayat kurmaktan ibaret.
30 yıl sonra...
...bir yaz gecesi Hüsniye Suriye sınırını geçip...
...Celile'ye gitmeyi başardı.
Gizlice.
Bu yolculuğun sonunda...
...annesi Ümmü Ali ve kız kardeşi Nemat'a ulaştı.
Saatlerce birbirlerine sarıldılar...
...bedenleri mıknatıs gibi birbirine yapıştı.
30 yıl sonra.
Büyükannem bana bu buluşmayla ilgili o kadar çok şey anlattı ki...
...oradaki enerjiyi hissediyorum.
Annem yasak topraklardan gelen...
...teyzesiyle tanıştığında 18 yaşındaydı.
Bu topraklar Arap dünyasıydı.
Hiam'ın hiç görmediği bir dünya.
Hüsniye anneme Şam'ı...
...kokularını, renklerini...
...kafelerini, kadınlarını anlattı.
Ona özgürlüğün tadını anlattı.
Tekrar gitmeden önce...
...Hüsniye anneme...
...biliyorum, bir gün Suriye'deki evime geleceksin demiş.
Yıllar sonra...
...annem Suriye'yi ziyarete gitti.
43 yaşındaydı ve...
...Paris'ten oraya yola çıkmıştı.
Oraya hiç gideceğimi düşünmüyordum.
Fransız pasaportum sayesinde gidebildim.
Bir taksiye bindim.
Teyzemin nerede oturduğunu tarif ettim, o da beni oraya götürdü.
Yermuk kampının ana girişinden içeri girdik.
Abu Hasan Felafel'in...
...nerede olduğunu sormaya başladık.
İnsanlar bize yardım etti.
Falafel yapan bir yere girdim ve...
...biraz ileride...
...evinin dışında oturan bir kadın gördüm.
Ben yanına gittiğimde o da yanıma geldi.
Bir ara ikimiz de ne yapacağını bilmeyen...
...iki insan gibi durduk.
Birbirimize baktık.
Ve birbirimize doğru koştuk.
Bana sıkıca sarıldı...
"Ailemin kokusu!" dedi. İkimizin de gözlerinden yaşlar boşalmıştı.
Mıknatıslar gibiydik.
Seni görünce ne dedi?
Koklamaya başladı ve şöyle dedi:
Annemin, babamın...
...kardeşlerimin kokusunu alayım senden dedi.
Ailedeki herkesin ismini sayıyordu.
Beni her öpüşü ailemden biri içindi.
Birbirimizi bırakmak istemiyorduk.
Herkes bize bakarken birbirimize sımsıkı sarılmıştık.
Herkes bu benim Filistinli yeğenim diyordu.
Bana ailemin kokusunu getirdi. Buraya Filistin'i getirdi diyordu.
Yani o an...
...duygusal olarak hem onun için hem benim için yoğun bir andı.
Bir Arap ülkesine gitmek nasıl bir duyguydu?
Bir savaşı kazandığımı hissettim.
Yasak olduğu halde Suriye'ye gitmek için...
...sınırı geçmek benim için bir zaferdi.
Bu, onların yasaklarına karşı kazanılmış bir zaferdi.
İsrail'in aynı aileden olan Filistinlilere...
...dayattığı sınırı paramparça etti.
Başardım dedim.
İçimde hissettim bunu.
Bu bir dünya savaşı.
Hâlâ çocuk gibiyiz.
Temizle, Hiam! Bu ne özensiz iş?
-Annen, baban böyle mi konuşuyordu? -Evet.
Keşke sesimizi çıkarsaymışız.
Şimdi senin odanı temizleyeceğim Lina.
Merhaba.
Nasılsın?
Bu evde bir arada olmayalı yıllar geçmiştir.
Mektupları buldun mu?
Zahera!
Zahera için şarkı söyleyelim!
Bu annem değil.
O annem!
Bakın ne kadar da büyükmüş.
Bak bu Naief.
Ne yapıyorsun Lina?
Herkes kendisinin ve Tiberias'ın bir fotoğrafını seçip duvara assın.
-Nereye yapıştırıyorsun? -Duvara.
Büyükannem Tiberias'ta burada otururdu.
Camiinin yanında.
Orada şimdi hiçbirşey kalmadı.
Evlerinin caminin yakınında olduğunu söyledi.
O nerede?
Camiinin yanındaydı.
Büyükannemle büyükbabamı da koyuyor muyuz?
Sıraya sen de katıl.
1, 2, 3, 4, 5...
Şuraya.
Hepiniz profilden bakın.
Profilde durun ve kameraya bakın.
Beni görebiliyor musun?
Tren dağıldı.
Doğru durun, hadi.
Devam edemiyorum. Boğuluyorum!
Yalnızca kadınlar çekilsin.
Gülüşlerimizin ardında...
İçimizde uyuyan korkuyu biliyorum.
Peki ya bu yerin kalıntıları da yok olursa?
Bu gölden uzakta bir şehirde dünyaya geldim...
...ama yine de kendimi ona yakın hissediyorum.
Neyi düşünüyorsun?
-Ne? -Neyi düşünüyorsun?
Bütün bu hikayeyi düşünüyorum.
Büyükannem ve büyükbabamın...
...büyükannem Ümmü Ali'nin ve büyükannen Nemat'ın...
...küçük bir kızken, nasıl Tiberya'dan...
...bu şekilde yürüyerek gelip...
..., sonra o dağları aştıklarını...
...hayal etmeye çalışıyorum, çünkü Lübnan uzakta Lina.
Anlıyor musun?
O tepeye ulaşmışlar.
Tüm yolu yürüyerek aşmışlar.
Suriye de şu tarafta.
Teyzem Hüsniye de orada.
Ve sen Fransa'ya gittin.
Evet Fransa'ya gittim.
Şimdi Tiberias'tasın.
Gençken geldiğimiz yerde oturuyorum, hatırlıyor musun?
Buraya küçükken yüzmeye gelirdik.