GERÇEK ACI
Selam Benji. Benim. Şimdi çıkıyorum. En az üç saat önceden orada olmalıyız.
Hatırlatayım dedim. Mesajımı alınca ara.
Selam Benji. Umarım yola çıkmışsındır, BQE'de trafik var.
Mümkünse bu yoldan gelme. Neyse, mesajımı aldığında beni ara.
Selam Benji. Yol birden açıldı. Merak ettiysen endişelenme diyecektim.
Belki de etmedin. Neyse, mesajımı alınca ara.
Selam Benji. Mesajlar için kusura bakma.
Dinlemesen de olur, ben neredeyse geldim diyecektim.
Seni görmeyi iple çekiyorum. Başka mesaj yok. Görüşürüz.
Selam Benji. Havalimanındayım.
Umarım yola çıkmışsındır ya da ne bileyim, yoldasındır.
Neyse, mesajı alınca ara.
- Oh be, vaktinde geldin. - N'aber kuzen?
Gel sarılayım sana. Seni çok aradım.
- Dur, sana bakayım. - Seni gördüğüme…
- Tamam. - Dön.
- 360 derece görmek istiyorum. - Sahi mi?
- Derviş gibi dön. - Peki.
- Tamam. - Vay, vay, vay.
Sağlıklı, zengin ve zeki. İyi gördüm.
- Check-in yap. Ben online yaptım. - Hallettim.
- Geldiğimde hallettim. - Öyle mi?
- Evet. - Ne zaman geldin?
Birkaç saat önce.
- Sahiden mi? - Evet.
Uçağın kalkmasına iki saat var.
Ama havalimanı erken açılıyor. Gelip takılabiliyorsun.
Vay canına. Peki.
Burası çılgın insan kaynıyor.
Bu arada, yemek yedin mi?
- Yedim, evet. - Peki.
- Ben bir şey yemeliyim de… - Merak etme. Sana yoğurt aldım. Ilık ama.
- Ilık mı? - Cebimdeydi de.
Maalesef kaşığım yok. Şey yap… Kutuyu sıkıştırıp kafaya dikiver.
Bunu bana mı aldın?
Herhâlde oğlum.
- Tamam mı? - Tamam.
- Bir şey daha. - Nedir?
İnince malımız hazır olacak.
- Hem de çok kalite mal. - Polonya'ya ot götürüyorum deme.
- Götürüyorum. - Benji?
- Taktıkları yok. - Bence epey takıyorlar.
- Ciddi misin? - Evet.
Polonya'ya gelen iki Yahudi'yi ot için tutuklayacaklar mı?
- Dünyaya rezil olurlar. - Sessiz ol.
- Bağırma. - Tamam. "Esrar" deme.
- Kollarınızı açın. - Sahiden mi?
Pardon. Normalde hiç… Teşekkürler.
Bu mu? Bu küçük olan mı?
Babamdan hediye.
- Babandan mı? - Evet.
Tabii ya.
- Senin var mı? - İnanmam.
- Evet. - Hiç tutturamadım. Neyse, hoşça kal.
- Güle güle. - Hoşça kal.
Buyurun.
Kadın çok kafa ya.
- Kim? - Güvenlik görevlisi.
- Babası Knicks'in güvenliğiymiş. - Hadi ya.
Alır mıydın?
Priya hazırladı.
Şey, ben… Tamam, ver.
- Al. - Tamam.
Bu ne böyle? Brezilya fındığı mı?
E, anlatsana, hayat nasıl gidiyor?
- Açıkçası… - Evet.
Ben…
Çok iyiyim. Acayip iyiyim.
- Programa bir göz gezdirelim mi? - Olur.
- Şunu bir tutsana. - Tabii.
- İstediğin kadar ye. - Tamam.
Büyükannemizin memleketini görmek sence de güzel olmayacak mı?
- Bir şey anlamadım. Al. - Tabii.
- Grubu takip ederim işte. - Olur.
Selam.
- Koltuk numaran ne? - 24 A.
- Benim B. Orta koltuk ve cam kenarı bizim. - Evet.
- Ortaya sen otursan olur mu? - Şey…
- Nasılsın bakalım? - Burası biraz sıkışık.
- Hâlâ iş arıyor musun? - Hayır.
Seyahat boyunca çalışacak mısın?
Hayır. Bir haftalık izin aldım, hiç işim yok.
- Anı yaşamak istiyorum. Dolu dolu geçsin. - Süper. Çok sevindim.
Hâlâ online satış işinde misin?
Evet ama eBay'de forma satmıyorum.
- Dijital reklam satışı yapıyorum. - Peki.
Hani internette gezerken reklam görürsün ya…
- Of, onlardan nefret ederim. - Yapma canım.
Yok yani, herkes nefret eder.
- Öyle mi? - E, tabii.
- İşim bu işte. - Sıkıntı yok.
- Onları satıyorum. - Dert etme. Sayende dünya dönüyor.
Senin hatan değil. Sadece boktan bir sistemin bir parçasısın.
Online reklamlar olmasa ücretsiz girdiğin pek çok site kapanır.
Reklamlar internetin can damarı.
- Sessiz ol. - Efendim?
Dikkatle dinlememizi istiyorlar.
- Sadece hikâyeyi bitirmek istedim. - Anlıyorum ama kabalık etmiş oluyorsun.
- Ciddi misin? - Evet.
- İşlerini yapmaya çalışıyorlar. - Kemerinizi takmak için metal tokayı…
VARŞOVA'YA HOŞ GELDİNİZ
Bu bir güvenlik anonsudur.
Lütfen kişisel eşyalarınızı yanınızdan ayırmayın.
İyi misin?
Evet. Ne bileyim.
Hah, işte bizim adam. Hey, birader!
- Ne haber? Kaplan'lar biziz. - Selam.
Neye bakıyorsun?
Bilmem. Saçma bir şey. Sanırım şimdiden evi özledim.
Abe işte. Bu aralar binalara takmış durumda.
Her gökdelenin yüksekliğini öğrenmek istiyor. Tek düşündüğü şey bu.
- Anladım. - Evet.
Bakabilir miyim?
Evet. Elbette.
- Doğru. Peki Empire State Binası kaç kat? - 103.
- Tamam. 30 Hudson Yards kaç kat? - 112. Ama balkon 100'üncü katta.
Doğru!
- Peki Empire State Binası kaç kat? - 103.
- Tamam. 30 Hudson Yards kaç kat? - 112.
- Pijama mı getirdin? - Tabii ki.
- İki takım. - Sahi mi?
Ödünç vereyim mi?
Viktoryen gecelik, terlik ve başlık falan mı?
Yok yahu, bende öyle bir takım yok.
Merhaba. Varşova Central Hotel'e hoş geldiniz.
Teşekkürler. Giriş yapacaktık. Heritage Tour'layız.
Benjamin ve David Kaplan. Pasaportlarımız.
- Tabii. Hoş geldiniz. - Teşekkürler.
En son siz geldiniz.
Sanırım size bir paket var.
- Günlerdir burada… - Aslında paket bana.
- Tamam. - Teşekkürler.
- Buyurun. - Teşekkürler.
Odanız beşinci katta ve 30 dakikaya grup toplantınız var.
- Tamamdır. Çok teşekkürler. - Harika. Beşinci kat ha?
Bu ne şimdi?
Ot işte, demiştim ya. İyi mal.
Todd'dan aldım. Kendisi Ithaca'da berber.
- Bir saniye, kendine ot mu yolladın? - Hayır, bize yolladım.
Üstünde taşıyorsun sanmıştım.
- Sahiden mi? - Evet.
- Ne kadar gergindim, fark etmedin mi? - Ettim ama normal hâlin sandım.
- Seninle burada olduğuma çok mutluyum. - Ben de.
Nihayet.
Yarım saatimiz var, ben duşa giriyorum.
İyi fikir.
Harika! Dolap var.
Tabii ya, nasıl unutmuşum. Ayakların çok güzel.
- Öyle mi? - Evet.
Hâlâ gençler.
- Hem de dümdüzler. Harika. - Teşekkürler.
Tuhaf eklemler veya aykırı kıllar da yok. Çok klas.
- Hadi ya? - Tabii.
Enteresan. Ayaklarımı hiç değerlendirmemiştim.
Ayaklarını hiç değerlendirmedin mi?
- Hayır. - Yapma. Acayip zarifler.
Resmen büyükannemin ayakları gibiler.
- Onun ayaklarını mı hatırlıyorsun? - Elbette.
Target marka dandik, pembe plastik sandalet giyerdi.
- Her yere onlarla giderdi. - Sahiden mi?
- Bazen sana baktığımda onu görüyorum. - Öyle mi?
Yaşlı bir Yahudi kadına mı benziyorum?
Hayır, bilge görünüyorsun. Bence güzel bir şey.
- Sahiden mi? - Evet.
- Sağ ol. Pekâlâ. Duşa giriyorum. - Tabii.
- Sakıncası yoksa önce ben girsem? - Şey… Olur.
- Telefonunu ödünç alabilir miyim? - Alabilirsin. Ne için?
Duşta müzik dinlemeyi severim de.
Telefonun yok mu?
Var ama müzik çalmıyor.
Olur, tabii. Al.
- Süper. - Tabii.
Duş vakti.
- Merhaba, David ve Benjamin? - Selam.
- Evet. James? - Evet.
- Merhaba, ben James. - Selam.
Merhaba. Benji.
- Benji mi? Merhaba. - Evet, Benji.
Pardon, amacım pusu kurmak değildi, yerimizi bilmiyorsanız
- yol gösteririm diye geldim. - Sağ ol.
Ufak bir grubuz.
- Samimi bir ortam olacak. - Harika.
- Millet, onları buldum. - Selam.
Tanıştırayım, David ve Benji.
- Merhaba. - Selam.
- Merhaba. - Merhaba.
- Hoş geldiniz. - Buyurun.
Memnun oldum. Teşekkürler.
Çok uzatmayacağım, kısaca kendimi tanıtayım.
Umarım bir haftaya benden bıkmazsınız.
Bildiğiniz üzere adım James.
Polonya'da bu gezinizde sizin İngiliz rehberinizim.
Oxford'da akademisyendim, Doğu Avrupa üzerine çalışıyordum.
Şahsen Yahudi değilim
ama dünyanın bu köşesiyle
ve özellikle de Yahudi tarihiyle yakından ilgileniyorum.
Tarihinizi büyüleyici, karmaşık, bazen trajik buluyorum
ama neticede çok güzel bir tarih.
Neyse, benden bu kadar. Kes sesini James.
Sırada kim var?
Hadi, ben başlayayım!
Merhaba. Adım Marcia Kramer.
Aslen Brooklyn'liyim.
Maalesef 20 yılımı Los Angeles'ta heba ettim ve boşandıktan sonra
New York'a döndüm.
Fazla detaya giriyorsam pardon
ama hiç hazzetmediğim bir kadına dönüştüğümü fark ettim.
Sürekli eş dostla buluşan bir kadın oldum yani.
Annem toplama kamplarından kurtulmuş
ama hiç anlatmazdı. Asla.
Buraya onu anmaya geldim.
Benden bu kadar. Sıradaki?
- Merhaba, bizler Diane ve Mark Binder. - Merhaba.
Biz sıkıcıyız.
Yakın zamanda Shaker Heights'ta emekli olduk.
Mark'ın ailesi buralı, Lublin'liler.
Ama savaştan çok önce, yüzyılın başında göç etmişler.
Mayflower Yahudileriydik.
Hep bu espriyi yaparım.
- Komikmiş. - Merhaba.
Ben Eloge.
Tahmin etmişsinizdir, Yahudi olarak doğmadım.
Bu gezide Yahudi doğmayan tek sen değilsin.
Beni yalnız bırakmadığın için sağ ol Eloge.
Ama yaklaşık 10 yıl önce Museviliğe geçtim.
Aslen Afrika'da, Ruanda'da doğdum.
İçinizden sormak geçebilir,
cevap vereyim, evet, soykırımdan kurtuldum.
Vay anasını!
Pardon, şey demek istedim… Yani iyi anlamda dedim.
Bu tabiri bilir misin?
"Eyvah." "Vay be." "İnanmıyorum" anlamına gelir.
Farklı yerlerden insanlar ilgimi çeker.
Hayranınım gibi düşün. Devam et.
- Kusuruna bakma. - Önemli değil.
İnsanlar ülkeme ilgi gösterince çok sevinirim.
- Ha. - Süper.
- Adın ne? - Benji.
- Benji, ben açık bir kitap gibiyim. - Mükemmel.
Soykırımdan annemle birlikte kurtulduk.
Annemin tüm birikimini ceketimin içine diktim
- ve Winnipeg'e taşındım. - Oha be.
Winnipeg'de bir Yahudi cemaatiyle bir bağ kurdum.
Doğal olarak.
Evet, doğal olarak Benji.
Yahudilerin tarihini öğrenince
savaştan beri ilk defa içimde bir huzur hissettim.
Öğrendikçe ve insanlarla tanıştıkça,
sizin gibi harika insanlarla yani,
doğru kararı verdiğimden emin oldum.
Vay be.
Tur başlamadan ağlamayı beklemiyordum.
Olağanüstü bir hayat öyküsü.
- Paylaştığın için sağ ol. - Evet.
- Teşekkürler. - Çok güzeldi.
Bunun üstüne kim daha iyisini anlatabilir ki?
Peki madem, ben anlatayım.
Davers ve ben kuzeniz. Biz…
Üç hafta arayla doğduk.
- Olaya bak. - Evet.
Hangimizin daha büyük olduğunu bilene bir zloti.
Ben!
Babalarımız kardeş. Biz de kardeş gibiyiz, değil mi?
Yapışık ikiz gibiydik, şu Katie ve Eilish ikizleri gibi.
- Hatırladın mı? - Öyle deme.
Neyse, büyükannemiz Dory… O buralıydı.
Hep onun memleketini
ve büyüdüğü evi görmek istemiştik.
O yüzden son gün biz yokuz. Benji illa onun kasabasını görmek istiyor.
- Çok yakın. - Kesin gitmeliyiz.
Neticede büyükannem gibisi yoktu.
O öldüğünden beri
moralim acayip bozuk. Bir türlü kendimi…
Dünyada en sevdiğim insan oydu da.
Hatırlamak güzeldir. Bir anlamda bu yüzden buradayız.
Sağ ol James. Bunu demen hoş.
Evet… Takma kafana.
Ama konumuza dönersek…
- Evet. - Pardon. Öldüğünde
buraya gelmemiz için bize para bıraktı.
Ama Dave paso meşguldür. Hiç vakti olmaz. Stresli bir işi var.
- İnternette reklam satıyor. - Üstüme gelme.
Ama son zamanlarda kafamın bozuk olduğunu biliyordu,
o yüzden her şeyi bırakıp siz güzel insanlarla dolu
bu bunaklar Polonya turunu ayarladı.
Herkes lütfen burada toplansın. Acele etmeyin.
Tura hep burada, Getto Kahramanları Anıtı'nda başlarım.
Çünkü bu anıt Nazilere direnen Yahudi kahramanlarına
bir övgü niteliğindedir.
Birkaç güne sizi toplama kamplarına götüreceğim,
o yüzden halkın mezbahaya giden koyunlar gibi
ölüme gittiği algısını en baştan yıkmak lazım.
Muhtemelen biliyorsunuz ama benden söylemesi,
bu tur acılarla dolu olacak.
Olmaması mümkün mü?
Acı, ızdırap, ölüm, bunlardan kurtuluş yok
ama şunu da belirtelim, bu tur süresince
bu halkı yücelteceğiz.
Bu dirençli halkı.
Pekâlâ.
Bu anıtı da görmüş olduk.
Bu şehrin son derece talihsiz bir tarihi var.
Defalarca küllerinden yeniden doğduğu için Anka Kuşu Şehri diye bilinir.
Bu işlevsel Sovyet tarzı mimariyi herkesin sevdiğini söyleyemeyiz.
Zevkler ve renkler…
Dikkat ederseniz yapılar yine basit ve sade.
II. Dünya Savaşı sonrası mimari.
Şuna bak. Savaş olmasa burada yaşıyor olurduk.
Düşününce manyakça geliyor.
Kendimizi son derece Amerikan sanıyoruz, bir bakıma da öyleyiz tabii.
Neticede, Amerika özünde farklı kültürlerin birleşimi.
Ama paralel bir evrende ikimiz de Polonyalıyız.
Muhtemelen sakallıyız ve kadınlarla el sıkışmamız yasak.
Çok komik. Sokakta ne zaman bir Hasidik görsem şöyle derim,
"Tanrı sayesinde kurtuldum."
- Ne? - Boş ver. Salakça bir espri işte.
- Evet. - Sıkıntı yok.
- Şuna bak. - Kime?
O kadına, Marcia'ya. Yalnız yürüyor. Onunla konuşalım.
Daha yeni tanıştık.
Ama gözlerinde derin bir hüzün var.
- Öyle mi? - Evet. Fark etmedin mi?
- Tanışma faslında mı? Hayır. - Bence hatırını soralım.
Belki yalnız kalmak istiyordur.
Kimse yalnız kalmak istemez. Ben bir bakayım.
Baksana. Niye yalnızsın? Eziğin teki falan mısın?
- Ciddi misin? - Evet. İlginç birine benziyorsun.
- Pardon. - Peki.
Burası Varşova Gettosu'nun
en iyi korunmuş yerlerinden biri.
Kasım 1940 ila Kasım 1942 arasında duvarın bir parçasıymış.
Şehri gezerken şunu fark edeceksiniz…
Alın bakalım, su. Diane. Mark. Al. Su içmek önemli. James, Eloge.
Marcia, su iç.
Tamam. Hazır mıyız?
Neyi bekliyoruz?
Yeni Delhi'de hiç şarküteri yok. Knish'ler nerede?
Havalimanıydı ama yeni değildi, eskiydi.
Selam!
Selam.
Otursana.
Sağ ol.
- Sağ ol mu? - Senin için yer tuttum.
- Ama oraya oturabilirdin. - Yok ya.
- E, kadının olayı neymiş? - Nasıl yani?
Hani "gözleri hüzünlü" kadın var ya.
- Marcia. - Evet. İyi mi?
- Şu anda kafası allak bullak. - Hadi ya?
- Öyle mi dedi? - Evet.
İkimiz de bir yakınımızı kaybettiğimiz için bana açıldı.
Büyükannemizi mi yani?
Evet. Şu anda kadın acayip stresli.
Kocası mayıs ayında birden onu terk etmiş.
Yazık ya.
Yeni bir sevgilisi var, mutlu olmalıydı ama eleman pisliğin teki galiba.
Ne gibi?
Kadının dedikodusunu yapmayalım.
- Sadece sordum. - Biliyorum.
Yine de…
Çorba bir tuhaf.
Ben bayıldım lan.
Varşova Ayaklanması'nın bence en tuhaf ve yürek parçalayıcı yanı
Almanların ayaklanmayı bastırması değil,
Rusların bu süreçte oynadığı roldür.
Ruslarla Lehler sözde müttefikti.
Ortak bir düşmana karşı birlikte savaşıyorlardı.
Eminim herkes fotoğraf çekmek ister.
Sorusu olan varsa çekinmesin. Seve seve cevaplarım.
- Şu heykeli sevdin mi? - Evet.
Eloge, işin bitince bizi de çeker misin?
- Anıtın önünde. - Elbette.
- Sağ ol. - Ne dedin?
Elemanlarla fotoğraf. Komik olur.
- Sence bu saygısızlık olmaz mı? - Ne saygısızlığı? Aynı taraftayız.
- Ruslarla, Almanlarla çarpışıyoruz. Hadi. - Bilemedim ya. Emin değilim.
O zaman Leh silah arkadaşlarımla beni çek.
Tamam.
Beyler, ben göreve gidiyorum.
Onlar yaprak.
Pardon, geciktim. Şu savaşı kazanalım ya da kaybedelim.
Harika görünüyorsun.
- İyi kareler çektim. - Gerçekçi mi?
Hepsi senin iki katın ve metalden yapılma. O yüzden hayır.
- Yardım lazım. Gelsene. - Yok, ben almayayım, sağ ol.
Eloge! Seni askere alalım.
Ben savaşçı değilim. Sağ ol.
O zaman sıhhiyeci ol, onlara yardım lazım.
- Bu çok saçma. - Sorma.
Nazlanma, annen fotoğrafları sever.
- Beni çeker misin? - Hadi.
Marcia.
- Bir tane yeter. - Tabii.
İşte bu be.
Sen sıhhiyecisin, bu elemanın bacağına bak.
- Tamam. - Çok acı çekiyor.
- Tamam. - Sana ihtiyacı var.
Konuşarak sakinleştir.
- Merak etme. Yardıma geldim. - Aferin. Genç Florrie Nightingale'e bak.
Dave, çekiyor musun?
- Evet. - Komik mi?
Evet, komik. Tabii.
Gelmek istemediğine emin misin? Adam lazım.
Ben olup bitenleri merkez karargâhtan izlerim.
Merkez…
- Karargâh. İyi espri. - Ben de katılabilir miyim?
General Marcus. Şeref verdiniz komutanım.
- Rahat. - Marcia.
- Tamam. Sağ ol. - Gel!
- Marcia, ikmal malzemesi lazım. - Seni de sıhhiyeci yapalım.
- Hayır, istemem. Silah falan yok mu? - Hey yavrum hey.
Bunu yaptığıma inanamıyorum, sağ ol.
- Rica ederim. - Sen de geç istersen.
Gerek yok. Anıt boşken güzel birkaç kare çektim.
Jimothy! Bize Kraliyet Hava Kuvvetlerinden bir komando lazım.
Geliyorum!
Seni paraşütle atacağız. Yoksa uçak mısın?
Galiba uçak oldum.
O zaman uçaksın.
Dave, hazır mısın?
Kıpırdamadan poz verin.
Çektin mi Dave? Kollarım kopacak.
Son telefondayım. Bir saniye.
Tamamdır, çektim.
Rahat ol asker.
- Hepimiz çok cesurduk. Ama maalesef… - Epey detaylı bir hikâye var.
Ah, dizlerim.
Çok sağ ol, epey eğlendik.
- Sağ ol. - Rica ederim.
- Eğlenceliydi. - Çok eğlenceliydi.
- Tamam. Mekân önerisi gerekirse haber ver. - Güzel.
Herkes harikaydı.
Muhteşem.
Bizim kat. İyi akşamlar deliler.
- Size de. - İyi akşamlar.
Yarın uzun bir gün olacak.
- Dave? - Efendim?
Bir saniye banyoya gelir misin?
Ne? Niye?
- Selam. - Merhaba.
Niye buraya girdik?
Buraya benimle geldiğin için teşekkür etmek istedim.
İşe ara vermek, oğlundan ayrı kalmak senin için kolay değil
ama buna çok ihtiyacım vardı.
- Sahiden mi? - Evet.
Bunu duyduğuma, seni böyle mutlu gördüğüme çok sevindim.
Son birkaç aydır zor günler geçiriyorsun…
Sosyal ortamlarda, grup içinde falan pek rahat olmadığının da farkındayım.
- Öyle miyim? - Tabii.
Buna rağmen hatırım için cesurca bu ortamlara ayak uydurman takdire şayan.
- Sağ ol. - Cigara tüttürelim.
Şirketler insanı çocuk yerine koyuyor ya, fitil oluyorum.
- Nasıl yani? - Burada nasıl tüttüreceğiz?
Pencereyi kilitlemişler. Resmen polis devleti.
Ben galiba yatacağım. 24 saattir ayaktayız.
Sakın ha. Sakın uyuyacağım deme. Yıllardır ilk gecemiz lan.
- Çok yoruldum. Duş almadım. - Yorulduysan ot mis gibi uyutur işte.
Uyku yapan cinsten mi?
- Hayır, diğer cins. - Yapma.
- Abi, dinle. - Ne?
Duşunu al, yüzünü fırçala.
Poponu diş ipiyle temizle. Seni ne paklıyorsa yap.
Ben de kallavi bir cigara sarayım. Sonra da çatıya çıkarız.
Pekâlâ, neredesin bakalım?
Belki de ot içmeye çalışan Amerikalı hıyarlara
çatılarını açmıyorlardır.
Galiba şurası. Ne dersin?
Bence kapıyı açarsak alarm çalar.
Çalarsa çalsın. Lehçe bilmiyoruz deriz. Yalan mı?
Bilemedim ya. Bence dönsek daha iyi.
- Öyle mi dersin? - Evet. Pek içime sinmedi.
- Peki, tamam. - Tamam.
- İçine sinmediyse boş ver. - Üzgünüm. Ezikçe belki…
- Yo, ezikçe değil. Sadece… - Benji!
Acele et. Az kaldı.
İşte benim adamım.
Nasılsın bakalım?
İyiyim.
İyiymiş.
- David. - Efendim?
Nasıl hissediyorsun?
- İyi hissediyorum. - Harbi mi?
Evet. İyi hissediyorum.
Azıcık ot seni kendine getirdi.
- Sahi mi? - Tabii.
- Tek ihtiyacım buymuş. - Aynen öyle.
- Al. - Aynen.
Sen aslında
muhteşem birisin ama sanki hep geç kalan birinin bedeninde hapis gibisin.
Seni her gördüğümde içindeki muhteşem insanı
çekip çıkarmam gerekiyor.
Teşekkürler, iltifattı galiba.
- Bizi düşününce aklıma hep şey geliyor… - Ne?
New York sokaklarında sabahlamaya çalıştığımız geceler.
Sen hep sabahlardın.
Sen de hep yarı yolda zıbarırdın.
Williamsburg Köprüsü'nü geçerdik
ama Çin Mahallesi'ne vardığımızda sen bir bankta sızardın.
Biliyorum.
Hemen nakavt olurdun.
VARŞOVA CENTRAL HOTEL Hizmetler - Hoş Geldiniz
Dave?
Söyle.
Hemen nakavt olurdun dediğim için affet.
Önemli değil.
- Hep uyuyakaldığım için üzgünüm. - Saçmalama.
İşin, eşin falan vardı.
Gün boyu ayakta önemli şeyler yapardın.
Benim hayatımda bir şey yoktu.
Uyumana takılmıyordum yanımda olman yetiyordu.
- O ne dedi? - Epey küçümsedi.
- Sahiden mi? - Evet. Bence kötü gitti ama…
Çok komik.
Benji.
Gitmeliyiz, tren bir saate kalkıyor.
Pardon, geciktik.
Dave beni resmen iki dakika önce kaldırdı.
Pekâlâ.
Tren iki dakikaya geliyor, çabuk.
- Çok teşekkürler. - İyi misin?
Biliyorum, biraz ağır, kusura bakma.
Hadi millet, peronun sonuna gitmeliyiz.
Pekâlâ millet, tur paketimize
birinci sınıf bilet dâhil.
Biraz keyfimize bakarız. Devam edin. Sona kadar gitmeliyiz.
- Birinci sınıf bilete bayılırım. - Döviz kuru iyiymiş.
Pardon.
Vaktiniz olursa Lublin Tünelleri'ne gideriz.
Bence abartıldığı kadar yok ama yine de harikadır.
- Grodzka Kapısı görülmesi gereken… - Kapı'ya hâlâ erişim var mı?
- Bence yer değiştirmeliyiz. - Ne?
- Başka vagona geçmeliyiz. - Niye?
Birinci sınıftan rahatsız olmadın mı?
- Hayır. Parasını verdik. - Hayır mı?
Kimseye zararı yok.
Oğlum, Polonya'da trendeyiz ve Yahudi'yiz. Bir düşün.
- Düşünüyorum… - Benji?
- Benji. - Efendim?
Her şey yolunda mı?
- Evet. Tabii. - Evet.
- Pardon. - Sıkıntı yok.
Ne yalan söyleyeyim, büyüleyici…
Yani aslında… Pardon.
Bunu benden başka hisseden yok mu?
Ne hissi?
Bu trende asilzade muamelesi görmemizin verdiği tuhaf his.
İroniye bakar mısınız!
- Sakin ol. - Yediğimiz önümüzde,
yemediğimiz arkamızda. Oysa 80 yıl önce
bizi bu trenin arkasına hayvan gibi tıkarlardı.
- Tanrım. - Benji…
Bence kimse bunu duymak istemiyor.
Niyeymiş? Niye istemiyorlar?
- Acıklı da ondan. - Acıklı mı?
Hassas bir noktaya değindin. Bazen bu turlarda gündeme gelir.
Lüks otellerde kalıp güzel yemekler yiyorsunuz,
bir yandan da ailelerinizin yaşadığı dehşetle yüzleşiyorsunuz.
Bu da bazen insanda biraz rahatsızlık,
hatta suçluluk hissi yaratabilir.
Hayatınla kıyaslayınca…
Ben suçlu hissetmiyorum.
- Bunun için bir sebep yok. - Niye hissedeyim ki?
Hissetmemelisin zaten ama…
Çünkü ayrıcalıklı bir hayatımız var.
Diğer insanların gerçek acısından kendimizi soyutladık.
Kafanıza dipçiği yiyip vagona atıldığınızı
- hayal edin. - Benji!
- Ne yapalım? - Sakin.
Kabul edin. Bir şekilde hissetmeye çalışın.
- Bu ne şimdi? - Hislerimi söylüyorum.
İyi de şimdi sırası mı?
Of be, eskiden her şeyi hissederdin.
Sürekli endişeli, son derece şirin bir çocuktu.
Birlikte yaz kampına gitmiştik.
- Ya, lütfen. - Bir hafta ağladı.
Evini özlediği için ilk hafta boyunca ağladı.
Uyusun diye ona sarılırdım. Sakinleşsin diye ona anacığını anlatırdım.
- Ne alaka? - Ama şimdi resmen koca adam oldu.
Kıvırcık saçını zapt etmek için bahçıvan gibi kırpıyor.
Şapka çıkarıyorum. Hepinize.
Siz burada kalın. Ben arka tarafa geçiyorum.
- Bence orada da acı çeken kimse yoktur. - Lütfen sus.
İzninizle. Pardon.
Pekâlâ, umarım çok rahatsız olmadınız.
Elbette tur boyunca çeşitli hassas mekânlardan geçeceğiz.
Ama normalde tren bu mekânlardan değil.
Yanına gitsem iyi olur.
Bilemedim. Yemeğini falan götüreyim.
Tabii. İneceğimiz yeri biliyor musun?
Lublin Główny gibi bir yerdi, yanlış söylemediysem.
Yok, doğru dedin.
- Kolay gelsin. - Sağ olun. Kusura bakmayın.
Pekâlâ.
- Selam dostum. - Selam.
Sağ ol.
İyi misin?
Herkesin derdi tatil gibi bir gezi yapmak.
Anlamadım. Ne demek istiyorsun?
İnsan sürekli mutlu mesut yaşayamaz.
Takma kafana.
- Selam. - Selam.
Sızdım mı?
- Evet. - Kahretsin.
Hemen inmeliyiz. Acele et.
Herhâlde bizi ön tarafta bekliyorlar.
Olabilir.
- Bir şey diyeceğim. - Nedir?
Doğru istasyonda değiliz.
Efendim?
Evet.
Olamaz. Kraśnik de neyin nesi?
- Kraśnik'teyiz. - Lublin'de inmeliydik.
Biliyorum ama çok derin uyuyordun.
- Nasıl yani, Lublin'i geçtik mi? - Evet, geride kaldı.
Niye uyandırmadın?
- Çok tatlı uyuyordun. - Ya sabır!
- Bir grupla turdayız. - Pardon.
- Uyandırmaya kıyamadım. - Öncelik anlayışın rezalet.
Bunun farkında mısın?
Bana kızma lütfen.
- Nasıl kızmam? - Seni uyurken izledim.
Herkes sana bakıp gülüyordu çünkü horlayıp tuhaf sesler çıkarıyordun.
Ama ben hiç takmadım. Bu benim kuzenim, ondan utanmıyorum.
Çin Mahallesi'nde banka yatan Davey bu,
eskiden etle tırnak gibiydik. Uyandıramadım.
- Peki. Şimdi ne yapacağız? - Planım hazır bile.
- Sahi mi? - Sen uyurken düşündüm.
Peki.
Ters yöne giden trene bineceğiz. Para da vermeyeceğiz.
Kondüktörden saklanırız. Bizim orada hep yaparım, işe yarar.
- Bu tren galiba. - Sahi mi?
- Koş! Çabuk. - Harika.
- Normal insanlar gibi bilet alalım. - Vakit yok. Koş.
Kahretsin.
Abi, hadi.
Hep hareket edeceğiz, çevik olacağız.
Kondüktör bilet sorduğunda tuvalete gidiyoruz, deriz.
Arkadan başlayarak biletsizleri arayacak.
- Bizi mi yani? - Evet.
Öne vardığında gelmiş olacağız, kurtulduk.
- Çok aptalca. - Aptalca olan, seyahatin özelleştirilmesi.
Zenginler her yere gidip
istedikleri gibi çocuk yapsın, fakirler toplumdan soyutlansın.
Harika. Sibirya'ya sürülürken Marksizm konuşuruz.
Sibirya, Rusya'da.
- Bu çok saçma. Bilet 12 dolar falandır! - Prensip meselesi.
Polonya'da trene para vermemeliyiz. Burası bizim ülkemiz.
Hayır. O eskidendi. Cimriyiz diye ülkeden attılar.
- Kader anı, sakin ol, doğal davran. - Tamam.
Merhaba, tuvalete gidiyoruz. Kuzenimle tuvalete gitmek.
- İki tarafta da tuvalet var. - Teşekkürler.
- Pardon. - Teşekkürler.
Ayrıca biletimiz var. Sadece…
Heyecandan kalbim duracak.
- Güzel bir his, değil mi? - Evet.
Tehlike geçmedi. Öne ilerleyip istasyona dek saklanmalıyız.
- Tamam. - Hazır mısın?
- Evet. - Hadi.
- Burası iyi. - Ne? Tamam.
Başardık.
- Sakın yine uyuma kardeşim. - Uyumam.
- Benji. - Efendim?
Birinci sınıftayız.
Ama hak ettik.
Önce yemek yiyelim mi?
- Hayır. - Peki.
Selam. Kusura bakmayın.
Selam. Geciktik, pardon. Dave uyuyakaldı.
Evet. Ne?
- Merhaba. - Çantalarınızı aldık.
Çok sağ olun. Özür dilerim. Bizimkinin uykusu vardı.
- Pardon. Al, çantan. - Yardım edeyim.
Çantaları otele bırakalım.
- Elbette. - Çok özür dilerim.
Aslında diğer trene atlayınca epey hızlı…
Yahudilerin katkısı önemliydi.
Lublin'de çok zengin bir Yahudi tarihi var.
Hatta bir dönem Yahudi Oxford'u olarak bilinirdi.
Hem kültürel hem entelektüel olarak çok zengindi.
Lublin Kâhini Haham Horowitz'in, Isaac Bashevis Singer'ın yaşadığı dönemdi.
Şehir esnaf, yazar ve şair doluydu.
Sen epey dindar mısın yani?
Evet, öyle de diyebilirsin.
İnanılmaz geliyor.
- Öyle mi? - Evet.
- Dinin tüm gereklerini yapıyor musun? - Hayır, her şeyi değil.
Ama Şabat'ta dinlenirim.
Hayatımda ne olursa olsun,
haftada bir tempomu yavaşlatır ve gerektiği gibi istirahat ederim.
- Ya sen? - Ben mi? Yok, hayır.
Bunların hepsi bana biraz,
nasıl desem, keyfî, mekanik ve ilkel gelir.
Yanlış anlama.
Bence çok faydasını görürsün.
Herkes mi görür, yoksa bilhassa ben mi görürüm?
Bilhassa sen.
Benji.
- Selam. - Selam!
Acı çekmeyi anlamakla ilgili trende söylediklerini epey düşündüm.
- Gerçekten etkilendim. - Cidden mi ya?
- Evet. - Mükemmel.
Geçen yıl kızım çok zengin bir adamla evlendi.
Hadi ya.
Artık kızım anlamlı bir muhabbet yapmaktan âciz.
Çok normal. Para, sıkıcı insanlar için eroin gibidir.
Bu dediğini pek anlamadım
ama ne kadar şanslı olduğunu unutup hayatın akışına kapılmak çok kolay.
Muhabbete katılabilir miyim?
Yok tabii ki.
Marcia'nın dediklerine katıldığımı belirtecektim.
- Sahiden mi? - Elbette.
Sanki dünyada dehşete düşmek için binlerce sebep yokmuş gibi
hayatın kayıtsızca devam etmesine
- tek kelimeyle şaşıyorum. - Aynen.
Ben de bunu diyorum işte.
Bilemedim. En ufak şeye gözyaşı dökersek elimize ne geçer?
Bilmem. Belki de üzücü şeyler artık olmaz.
Aynen.
David, yaratacağımız etkiyi düşünmemek için kendimizi uyuşturuyoruz.
Bonfileyi keyifle yiyebilmek için mezbahayı düşünmüyoruz.
Yerinde bir benzetme.
Onu anlıyorum ama yas tutmanın da bir yeri ve zamanı var. Belki de…
- Dave. - Efendim?
Soykırım turundayız.
Burada içimizi döküp yas tutmayacaksak sana ne diyeceğimi bilmiyorum.
Hadi, yetişin bakalım.
Evet, burası
meşhur Grodzka Kapısı
ya da eski adıyla Yahudi Kapısı.
Eşiğin diğer tarafı eskiden Yahudi Mahallesi'ydi.
Kapıdan geçerken
asırlar önce buradaki hayatı hayal etmeye çalışın.
Yaşanmayı bekleyen dehşeti değil, canlı bir şehri hayal edin.
Yahudiliğe ait anılar şehrin her yerinde.
Ama gizli saklılar.
Şehrin en eski sinagogu bir iş hanının ikinci katında.
Ama tarihe ait minik kırıntılar donmuş hâlde
bizi bekliyor, yolumuzu gözlüyor.
Eski bir Yahudi tiyatrosu.
Yahudi din okulu.
Sahipleri Yahudi olan bir bira fabrikası.
Tarbut İbranice Okulu.
Lublin İhtiyar Heyeti.
Terzi.
Manifaturacı.
Fırın.
Kitapçı.
Kumaşçı.
Mezarlığın kuruluş tarihi kesin bilinmiyor
- ama 1541 olduğu düşünülüyor. - Vay be.
Düşünsenize. ABD'nin kuruluşundan önce.
Hatta Shakespeare'den bile önce.
Polonya'daki en eski mezar taşı bu mezarlıkta,
- tam burada. - Evet. Kopelman.
- Doğru. Nereden biliyorsun? - Bu sabah bir yerde okudum. Çok şaşırma.
- Ne? - Bravo, yine bildin.
- Şimdi neye taktın? - Jacob Kopelman Levi. 1541.
Kimin umurunda?
Ne olduğunu bilmezsen anlamsız.
- Benji, ne oluyor? - Sadece…
Yahudi toplumunun neden Lublin'i seçtiğini
- bilmek zor, belki de… - Benji?
- James, baksana. - Dur. Benji!
- James. - Benji.
- İyi misin? - Bir şey diyeceğim. Her şeyi biliyorsun.
Acayip etkileyici, ona hiç lafım yok.
Hepimiz artık biliyoruz. Ama bunlar gerçek insanlar be James.
Toprağın altında yatan basit bir detay ya da tarih dersi değiller.
- Benji, sakin. - Sen bir mola ver.
- Karına mesaj at. - Kırıcı bir şey dediysem…
Yanlış anlama. Detaylara hâkimsin.
Eloge, sen de çok hâkimsin. Ama böyle sürekli istatistik verince
tüm bu deneyim oldukça duygusuz geliyor.
Pekâlâ.
Kusura bakma, belki İngiliz tarzımdan kulağa öyle geliyordur.
Samimi fikrim bu. Geri bildirim istersen diye söylüyorum.
- Turla ilgili büyük bir eleştirim var. - Peki.
- İnanmıyorum. - İzin var mı?
- Eleştirebilir miyim? - Buyur.
Sanki tur boyunca
gerçek her şeyden soyutlanmışız gibi hissediyorum.
- Bunların hepsi gerçek. - Öyle mi?
Söylediklerimin hepsi gerçek.
Öyleyse niye hiç bir Polonyalı ile tanışmadım?
Niye buralı biriyle hiç muhabbet etmedim?
- Anladın mı? - Yapma.
Bir turistik yerden diğerine gidiyoruz.
Ama tur dediğin böyle bir şeydir. Bir turistik yerden diğerine gidersin.
Bu tura bunun için gelmedin mi?
Aslında bu turu Dave istedi.
Anlıyorum. Kusura bakma.
Yani şunu da söyleyeyim,
tur aslında harika.
Cidden bak. Çok sevdim.
Tam Dave'e göre.
Ama detayları, verileri falan abartma yani.
Sana da uyar mı?
- Tabii. Olur. Dozu azaltırım. - Harikasın.
Süper ya. Tek isteğim bu.
Aslında tam şey önerecektim, birer taş koyalım…
Kopelman'ın mezar taşına.
- Olur. - Olur mu?
- Bu fikre bayıldım. - Bence harika.
Sağ ol.
- Diğerlerini çağırsam? - İstediğini yap, rehber sensin.
Herkes buraya gelsin lütfen.
- Millet? Marcia? - Birer taş bulun.
- Şurada bir tane var. - Evet, sıkıntı yok.
Kısaca hemen anlatayım…
Bu, Polonya'daki en eski mezar taşı.
Jacob Kopelman Levi adında bir adama ait.
Kendisi gerçek dünyada yaşayan
gerçek bir insandı. Leh'ti.
Polonyalıydı.
Benji'yle düşündük de, hepimiz mezarına bir taş koysak iyi olur.
Bu Yahudi geleneğiyle ilgili birçok teori var.
Şahsen ben bunu
sade, samimi bir jest olarak görüyorum, anlamı da…
"Unutulmadın."
Çok güzel ifade ettin, sağ ol.
Pekâlâ. Taşlarımızı koyalım mı? Ne dersiniz?
- Hadi güzel taşlar bulalım. - Evet.
- Çok güzeldi. - İyi fikir.
Ben bir taş bulayım.
- Harika. - Bence çok güzel bir fikirdi Benji.
- Sağ ol Marcia. - Çok güzel.
Beraber düşündük.
- Bulalım. - Taş avı.
En büyük taşı ben bulacağım.
Düz bir taş arıyorum…
- Kusura bakma. - Sorun yok.
- Hey, Marcia. - Efendim?
Taşlarımızı bulduk mu?
Ben bunu istiyorum.
Babamı herkes severdi ama sülalenin kafası çalışanı amcamdı.
Yahudi doktorlara uygulanan kontenjan sınırı yüzünden
tıp fakültesine alınmadı.
Ve… Kusura bakmayın.
"Hava Nagila" ile yarışmakta zorlanıyorum.
Kusura bakma, evet.
Buraya her turda geliriz.
Yemekler bir harika ama müzikler biraz zayıf.
Yahudi düşmanı şerefsizler.
Yahudi düşmanı mı bilmem, restoranın sahipleri Yahudi…
Pardon. Lütfen devam et Marcia.
Velhasıl Sam amcam tıp okuyamayınca eczacı oldu.
Zaman içinde de beş eczanesi oldu.
Şikago ve civarında beş eczane.
- Vay. - Günümüzdeki
eczane konseptini o başlattı.
- Evet. - İnanılmaz.
Tam öyküm bitti, şarkı da bitti. Şansa bak.
Bu öykü göçmenlik deneyiminin özeti gibi.
- Aynen. - Yüzde yüz katılıyorum.
Mark'ın babasının amcası Polonya'dan gemiyle gelip
her nedense Galveston'da karaya çıkmış.
Teksas'ta bir Yahudi.
Zenginlerin sokağa attığı mobilyaları alıp yenileyip satarmış.
- Sahiden mi? - Gerçekten.
Hatta bazılarını mobilyaları atanlara satarmış.
- Yok canım. - Evet.
Hiç şaşırmadım.
Muhteşem.
Zenginler süzme salaktır.
Neyse, büyükannemiz çok şeydi…
Büyükanne Dory.
Evet. Büyükanne Dory, ki her perşembe evine giderdik,
muhteşem bir kadındı.
Günümüzde artık pek görmediğimiz realist insanlardandı.
Lafını hiç esirgemezdi, dobraydı ve…
Açıkçası çocukluğum boyunca ondan çok korktum.
- Ben hiç korkmadım. - Doğru.
Benji ile aralarında özel, gizli bir dil vardı.
Akıllarından ne geçiyorsa söylerlerdi.
- El mahkûm. - Evet.
Benzer bir öyküsü var. Binbir mucizeyle kamplardan kurtulmuş
ve New York'a gelmiş. Modacı olmak istiyormuş.
Moda okuyacak parası olmadığından yıllarca sekreterlik yapmış.
Sonunda canına tak etmiş ve çalıştığı şirketin başına geçmiş.
- Vay canına. - Affetmez.
Darbe yapmış gibi anlatıyor, yok öyle bir şey.
Büyükannem çok zeki kadındı.
Ufak bir emlak şirketiydi. Çok da şey…
- Onunla her perşembe konuşurdum. - Evet.
- Hiç aksatmazdım. - Çok hoş Benji.
Benim çocuklar ayda bir arasa dişimi kırarım.
Siktir et onları. Ben bir kere bile aksatmadım.
Bana karşı sertti.
Koca ailede beni doğru yolda tutan tek kişi oydu.
İhtiyacım olduğunda herkes ortadan kayboldu.
Ama büyükannemiz hiç mağdur edebiyatı yapmazdı.
Hatta çektiklerine minnettardı.
Kurtulması ona umut vermiştir tabii.
Evet, hatta bana şöyle derdi.
Birinci nesil göçmenler taksi şoförlüğü, kuryelik gibi
önemsiz işlerde çalışırmış.
İkinci nesil okuyup doktor veya avukat falan olurmuş.
Üçüncü nesilse anasının bodrumunda yaşayıp
tüm gün ot içermiş.
Yani…
Öyle mi dedi?
Bence genel olarak göçmenlikten bahsediyordu.
Ben annemin bodrumunda yaşardım.
- Göçmenlerden bahsediyordu. - Peki.
- O kadar. - Peki.
Benim çişim geldi.
Evet.
Tuvalete giderken yerden alırım. Sıkıntı yok.
İşeme vakti.
Kusuruna bakmayın.
Yok canım.
Dertli olduğu belli.
İyi olmak istiyor. Bir parıltısı var.
- Değil mi? - Aynen.
- Sihirli parıltıyı göremedim, affedin. - Kes şunu. Bir derdi olduğu belli.
- Peki. - Esprili.
Tüm deliliklerine rağmen tatlı biri.
Onun için üzülüyorum.
- Eskiden de böyle miydi? - Evet.
Sürekli iniş çıkışları vardı.
Hassastır, insanları çok iyi anlar aslında
ama yanlış bir şey söylediğin anda şalteri atar.
Arkasından konuşmam yanlış.
Hayır, ne yanlışı?
Belli ki aranızda bir gerilim var.
Acı çektiği ortada.
İyi de herkes acı çekmiyor mu?
Ailelerimize olanlara bakın. Nereden geldiğimize bakın.
Hangimiz darmadağın değiliz?
- Sen iyi görünüyorsun. - Ama değilim.
Obsesifliğimi bastırmak için hap alıyorum, koşuyorum, meditasyon yapıyorum.
Sabah işe gidiyorum, akşam eve geliyorum ve hayatıma devam ediyorum
çünkü acım özel değil.
Bu yüzden de derdimi başkalarına yük etmiyorum.
- Anlatabildim mi? - Evet.
- Kusura bakmayın. - Sorun yok David.
Kusura bakmayın, çok söylendim.
Bilmiyorum.
Benji bazen beni o kadar yoruyor ki…
Onu hem seviyorum
hem ondan nefret ediyorum…
Onu öldüresim geliyor.
Aynı zamanda da ona özeniyorum.
Onun yanında tam bir salak gibi hissediyorum
çünkü o çok havalı ve hiçbir şey umurunda değil.
Bir yandan da
onunla burada birlikte olmak âdeta beynimi yakıyor
çünkü anlamıyorum…
Buradan kurtulmayı başarmış insanların torunu nasıl böyle biri olabilir?
Misal, amcan zenginlere kullanılmış mobilya satmış.
Marcia'nınki tıp okuyamamış.
Eloge, sen de son 30 yılda
bu gezegende yaşanan en kötü olaydan sağ çıkmışsın.
Ya da bizim büyükannemiz tüm dünya onu öldürmeye çalışırken
binbir mucize sayesinde hayatta kalmış.
Bir de Benji'ye bakın…
Ona sormak istiyorum…
Sormaya dilim varmıyor ama sormak istediğim şey şu…
Binbir mucizenin tohumu nasıl oldu da
aşırı doz uyku hapı aldı?
Ne?
Ne dedin?
Evet, denedi…
Kusura bakmayın. Anlatmamalıydım.
Dert etme. Bunu duyduğuma üzüldüm.
Çok üzüldüm. Gerçekten.
Bu ne zaman oldu?
Yaklaşık altı ay önce.
Leah yengem, Benji'nin annesi, onu kanepede buldu.
Onun çok esprili ve büyüleyici olduğunu biliyorum.
Turdan sonra onu muhteşem biri olarak hatırlayacaksınız,
ki pek çok açıdan da öyle,
ama ben onu düşündüğümde
gözümün önüne o kirli kanepedeki baygın hâli geliyor.
Bense New York'ta güzel eşim ve dünya tatlısı oğlumlaydım.
Bu düşünce beni kahrediyor.
Kusura bakmayın. Gereksiz detaya girdim.
Müzisyenler döndü.
Bu Benji.
Piyano çaldığını biliyor muydun?
Eskiden birlikte ders alırdık.
İzninizle.
- Harika çaldın Benji. - Muhteşemdin Benji.
Hay sokayım.
Selam. Rahatsız ediyorum ama kuzenim buradan geçti mi?
Kendisi…
Bu numara telesekretere yönlendirilmiştir.
Çadırı diktim.
Şu anda müsait değil.
Posta kutusu dolu, yeni mesaj bırakacak yer yok.
Hoşça kalın.
- Alo? - Abi, neredesin ya?
- Herkes aşağıda seni bekliyor. - Kahretsin.
- İn çabuk. - Siktir.
İşte geldi. Günaydın Dave. Alarmını duymadın mı?
Hayır. Gece boyunca seni aramaktan şarjım bitmiş, hangi cehennemdeydin?
Kusura bakma. Çoktan uyumuştun.
Senin için çok endişelendim.
Pardon ya. Marcia'yla takıldım. Seni uyandırmak istemedim.
- Günaydın ahali. - Günaydın.
- Erkenden kalkmışsınız, harika. - Günaydın.
Minibüs gelmiştir.
Beklenmedik derecede kısa bir yolculuk olacak. Tamam mı?
Neyse. Yani iyiydim aslında, ta ki…
Şeyi sevmiyorum…
Pekâlâ. Lütfen herkes beni dinlesin.
Malumun ilamı olacak ama duygusal anlamda yorucu bir gün bizi bekliyor.
Daha önce hiç toplama kampı görmediyseniz ağır gelebileceğini belirteyim.
İki dakikaya varmış olacağız.
Tamam mı? Teşekkürler.
Herkes iyi mi?
Hemen fark etmişsinizdir,
Majdanek ile Lublin kent merkezi arasında sadece üç kilometre var.
Düşünebiliyor musunuz,
buradan sadece birkaç kilometre ötede capcanlı bir kent merkezi var.
Kızıl Ordu, Majdanek'e girmeden önce
Naziler esirlerin çoğunu batıdaki kamplara göndermişti.
Ama acele eden SS, kanıtları yok edemedi.
Dolayısıyla diğer kampların aksine
Majdanek büyük oranda, tabiri caizse iyi korunmuş hâlde.
İçeri girmeden önce
bugün sizi bilgi bombardımanına tutmayacağımı belirtmeliyim.
Burası binlerce insanın katledildiği kutsal bir mekân.
Bu kampın kendi dili olduğuna bizzat tanık olacaksınız.
Hazır mıyız?
Burası esirlerin koğuşu.
Burası erkek banyosu.
"Kırbacıyla bizi banyoya yönlendirdi.
Orada vücudumuzdaki tüm saç ve kıllar tıraşlandı.
Sonra da yan odaya geçtik."
Burası gaz odası.
Duvarlardaki mavi lekeler ölümcül gaz Zyklon B'nin kalıntıları.
Fırınlar.
Burada bir dakika toplanalım.
Tamam.
Burada bir dakika toplanalım.
Nasıl hissediyoruz?
Ben pek iyi hissetmiyorum.
Uyuşmuş gibiyim.
Evet, ben de aynı şekilde.
Eloge, nasılsın? Diğerlerine kıyasla sen daha yakın bir süre önce travma atlattın.
İyiyim diyelim ama sarsıldım.
- Sanırım hiçbir şey hissetmemekten iyidir. - Evet.
Hislerinizi paylaştığınız için teşekkürler.
Acele ettirmek istemiyorum ama Zamość'a yola çıkmalıyız.
Bu noktada genç arkadaşlarımız bizden ayrılıyor.
Tabii ki çok üzgünüz.
Bir gece daha burada kalıp Büyükanne Dory'nin evine devam edecekler.
Doğru, evet.
Sizi özleyeceğim. Benim için tuhaf, arıza bir aile gibiydiniz.
- İzninle… - Tabii.
- Sağ ol David. - Muhteşemsin.
Çok sağ ol.
Büyükannenin evinin resmini at.
- Görmek istiyorum. - Atarım.
- Tamam. - Teşekkürler.
- Size iyi eğlenceler. - Kendine iyi bak.
Sen de. Kocana da iyi bak,
- onun bakacağı yok. - Tamam.
- Ona iyi bak. - Tamam.
- Sen iyi bir insansın. - Hayır. Asıl sen iyisin.
- Ciddi misin? - Tabii ki.
Yolun açık olsun dostum.
Oha, çok duygulandım.
Anlamına bakacağım.
- Kendine iyi bak. - Benji, sana bir şey söylemek istiyorum.
Bu işi beş buçuk yıldır yapıyorum.
Gruplarıma hep "Neyi daha iyi yapabilirim?" derim.
Ama bugüne dek gerçek anlamda geri bildirimde bulunan ilk kişisin.
- Çok teşekkürler. - Hadi ya, ne dedim ki?
Nasıl yani? Polonyalı halkla ve kültürleriyle
etkileşimde bulunmaktan bahsettin ya.
Çok sevindim. Kesin yapmalısın.
Biliyorum, ilk başta direndim ama o günden beri aklımdan çıkmıyor.
İçimde bir uyanış yaşamamı sağladın.
- Hadi oradan. - Çok dürüstsün.
- Nadir görülen bir özellik. Sağ ol. - Sus, tamam.
- Yürü git. - Çok sağ ol. Minnettarım.
Oh, rahatladım. Kusura bakma, söylemesem içimde kalırdı.
Sağ ol David.
İyi çocuk ya.
- Öyle mi? - Aslında hayır.
Bence saçma.
- Evet. Ne? - Yakıştı mı?
- Evet. Hadi gidelim. - Ne kadar?
Almana gerek yok.
- Sen de ister misin? - Hayır. Dağcı gibi oldun.
İster misin? Üstü kalsın. Onunla ne yapacağımı bilmem.
Yiyecek bir şey bulalım ama turşu olmasın.
- Polonya mantısı nasıl? - Mantı veya turşu olmasın.
- Sauerkraut? - Sauerkraut dediğin Alman lahana turşusu.
…sonra çocukların kafasını yalardı.
- İğrenç. - Evet! Bushwhacker!
Evet, onu hatırlıyorum.
Selam köpekçik.
- Bir fırt içebilir miyim? - İstediğin kadar iç. Ucuzundan aldık.
- Şu binaya bak. - Evet.
Epey yüksek. Son bir cigaram var.
Yukarı nasıl çıkacağız?
Girelim mi?
Blork.
- Güzel. - Evet. Fena değil.
- A, şurası ne biliyor musun? - Ne?
Aşağıya, şu üç ışığa bak.
- Ne? - Bir, iki, üç.
- Evet. - Toplama kampı.
- Evet. - Evet.
Gerçekten çok yakın.
E, Binghamton'a dönünce ne yapmayı düşünüyorsun?
Nasıl yani?
Yani planın ne?
Öyle bön bön bakacaksan cigarayı ver.
- Pardon. - Sonuncu bu.
- Pardon. Kusura bakma. - Sıkıntı yok.
- Döndüğümde çok yoğun olacağım. - Sahiden mi?
- Süper. - Evet.
Arkadaşım Tim çatısını yeniliyor, ona yardım ederim.
Bir sürü kiremit almış. Ne yaptığını zerre bilmiyor.
- Sahi mi? - Evet.
- Güzel olacak ama. - Tabii.
Bitince harika olacak.
Dandik banliyö evlerinde kullanılan zehirli plastik malzemeden
- daha iyi yalıtım sağlıyor. - Süper.
Evet. Mükemmel olacak.
Ama bu anlattığın Tim'in evi.
- Yani? - E, sen ne yapacaksın?
Bunu niye soruyorsun ki?
Her şeyin yolunda olduğundan emin olmak istiyorum.
- Pardon. Kafam güzel. Al bunu. - Sıkıntı yok.
- Bana güven olmaz. - Evet.
Eve dönünce sen ne yapacaksın?
Bilmem. Her zamanki gibi işime, aileme dönerim.
Harika. Altı ay sonra görüşmek üzere.
O ne demek şimdi?
- Biliyorsun. - Öyle mi?
- Tartışmak istemiyorum. - Başlatma o zaman.
Eskiden çok farklıydın. Duygusaldın.
Her konuda ağlardın.
Biliyorum. Berbattı. Kim her konuda ağlamak ister ki?
Dave, dinlemiyorsun.
- Diyorum ki, biz farklıydık. - Anladım Benji.
- Ama bir işim ve ailem var. - Biliyorum.
- Seninle her gece takılacak vaktim yok. - Öyle bir şey istemiyorum.
Bal gibi istiyorsun. Hep görüşelim istiyorsun.
- Bence bunun farkında değilsin. - Ama sen hiç ziyarete gelmiyorsun.
- Nereye? Binghamton'a mı? - Evet, orada yaşıyorum.
Meşgulüm. Ayrıca New York'tayım.
- Senin gelmen daha kolay değil mi? - Aynı mesafe değil mi?
Ama biri New York.
Kahrolası Binghamton'a gitmekten daha mantıklı.
- Binghamton'ın nesi varmış? - Bir şeyi yok.
Sorguladığım için kendimi
- kötü hissettiriyorsun. - Siktir git.
Sen siktir git.
- Artık beni niye umursamıyorsun? - Tabii ki umursuyorum.
Sadece o kadar aptalca bir şeyi nasıl yaptığını anlamıyorum.
Dave, ya…
Benji.
Sürekli senin o berbat hâlini hayal ediyorum.
Yani…
Seni kaybetmek istemiyorum.
İnsanların seni ne kadar sevdiğini,
bir yere girdiğinde ne olduğunu görüyor musun?
Bu hissi tatmak için her şeyimi feda ederdim.
İnsanları büyüleyebilmek için…
Bir yere girdiğimde insanları etkilemek için…
Ama sen önce büyülüyorsun, sonra ağızlarına sıçıyorsun.
Tamam. Girebilirsin.
Sağ ol.
Taksi geldi.
Bakalım.
25 yazan bir yer görüyor musun?
Hayır, hiç numara yok. Bir saniye.
Ben de görmüyorum.
Sanırım şu tarafta.
"Sul-hâk-imi." Sence bu ne demek?
- Muhtemelen "sulh hâkimi". - Ha.
Sanırım.
Burası gerçek bir sokak mı yoksa…
Yirmi sekiz.
Galiba burası.
- Burası mı? - Evet.
Yirmi beş.
Tanrım.
Vay be. Bulduk mu?
Son derece sıradan bir yer.
Evet. Ne beklediysem.
Al benden de o kadar.
Bir keresinde bana tokat attı.
- Ne? - Evet. Büyükannem bana tokat attı.
- Hadi ya. Harbi mi? - Evet.
Akşam yemeğine geç kalmıştım.
Sadece 15 dakika.
Kafam güzeldi. Üçüncü Cadde'deki Hudson restoranında buluştuk.
- Murray Hill'de, tam azap yeri. - Biliyorum. Acıdı mı?
- Acımaz mı, hem de nasıl. - Vay.
Başıma gelen en güzel şeydi.
Tokattan sonra 24 saat boyunca acayip mutluydum.
- Gerçekten mi? Niye? - Bilmem.
Her hafta gittiği restorandaydık. Oradaki herkes onu tanıyordu.
Büyük bir etkinlikmiş gibi süslenip püslenmişti ve…
- Evet. - Bilmem.
İnsanların ne düşündüğünü değil, beni umursadığı için sanırım.
Bilmem.
İyi hissettim.
Baksana.
- Aklıma bir fikir geldi. - Nedir?
Sahanlığa birer taş koyalım.
Nasıl yani?
Buraya geldiğimizi göstermek için birer taş bulup sahanlığa koyalım.
Unutulmadığını gösterelim.
- Ama burada gömülü değil. - Biliyorum.
Polonya'da son yaşadığı yerdi.
Köklerimizin koptuğu yer.
- Hadi yapalım. - Tamam.
- İyi fikir. - Tamam.
Yok, bu taş olmaz. Hayır.
- Bir, iki. - Buldun mu?
Evet, iki tane.
- İster misin? - Evet.
Sağ ol.
Bu.
Merhaba. Pardon, biz Amerikalıyız.
Dilimizi biliyor musunuz?
Pardon ama hiç anlamadım.
- Döndü gidiyor. - Evet.
- Ne diye mal gibi "Amerikalıyız" dedim? - Amerikalıyız da ondan.
Acaba buna mı kızdı?
- Belki de kahvaltıya çağırdı. - Kesin kahvaltıya çağırdı.
"Yukarı kek yemeye gelin."
"Leziz kanlı sosisim var."
Biri daha geldi.
Merhaba.
Tamam, İngilizce biliyor musunuz?
- Evet. - Azıcık.
Merhaba. Sorun nedir?
Babam kapıya taş koyduğunuzu söyledi.
Evet. Burası büyükannemizin eski evi, kendisi yeni öldü.
Başınız sağ olsun.
Teşekkürler.
Peki kapının önüne niye taş koydunuz?
Gelenek gibi bir şey. Yahudi geleneği.
Bir mezarı ziyarete gittiğinde
oraya geldiğini göstermek için mezara taş bırakırsın.
Ama büyükanneniz kapının altında gömülü değildir.
Yok, değil. Sadece manevi bir şey olarak yaptık.
- Bir tür jest yani. - Ha, anladım.
- Jest gibi. Öyle mi? - Evet.
Tamam. Manevi…
- Anladım. Çok hoşmuş. - Teşekkürler.
Sağ ol.
Bir dakika.
Tamam arkadaşlar.
Sizi anlıyorum ama üzgünüm.
Babam diyor ki
taşlar orada tehlike yaratıyor.
- Tamam. - Orada yaşlı bir kadın yaşıyor.
- Takılıp düşebilir. - Tabii.
- Tamam. - Anlaşıldı.
- Mecburen… - Tabii.
Hallederiz. Pardon.
Evet.
İşte oldu.
Peki.
Chopin Havalimanı
Hanımlar ve beyler, yarım saat içinde New York'a alçalmaya başlayacağız.
Şansımız yaver gitti.
Sizi kapıya 15 dakika erken ulaştıracağız.
İnşaat sebebiyle kapı numaranız değişebilir.
Lütfen güncel bilgileri panolardan takip edin.
Anlayışınız için teşekkürler.
Düşündüm de
birlikte şehre dönelim, akşam yemeğini bizimle ye.
- Öyle mi? - Evet.
Priya seni görmek ister,
Abe de sana Özgürlük Anıtı'yla ilgili her şeyi anlatır.
- Cazip bir teklif. - Gel hadi.
Sağ ol, gelmeyeyim.
- Sahiden mi? - Evet.
Peki. O hâlde birlikte taksi tutalım,
seni Penn İstasyonu'na bırakırım, oradan trenine binersin.
Ben galiba biraz burada takılacağım.
Havalimanında mı?
Evet. Burayı seviyorum.
Burası çılgın insan kaynıyor.
- Gerçekten mi? - Evet.
- Kahretsin. - Ne oluyor yahu?
- Pardon. - Niye vurdun?
Büyükannemiz ve restoran. Başına gelen en güzel şeydi.
O farklıydı, 18'dim. Yönlendirilmeye ihtiyacım vardı.
Çok haklısın. Pardon.
- Bu düpedüz şiddet. - Biliyorum. Canlandırır sandım.
- Sorun değil. - İyi misin?
- Bakayım. Kızarmış. - Normal. Suratıma tokat attın.
- Pardon. - Sıra bende.
Olmaz.
Özür dilerim.
Gel sarıl.
Seni seviyorum.
Ben de seni.
Her şey yolunda.
Beni merak etme.
Emin misin?
Pardon.
Sarılman bitmemiş.
Pekâlâ.
Görüşürüz kuzen.
Görüşürüz.
Merhaba?
Kimse yok mu?
- Merhaba, ben… - Merhaba!
Merhaba.
- Döndün! - Gel bakayım.
Merhaba tatlım.
Selam.
- Merhaba aşkım. - Seni seviyorum.
GERÇEK ACI
Çevirmen: Berkcan Navarro