Eleştirmen. Latincede "criticus",
Yunancada "kritikós".
"Via krités" ise yargıç.
LONDRA, 1934
DUKE TİYATROSU KARA KULE
- Koltuklarınız Bay Erskine. - Tom.
- Perde kaçta? - 10.40'ta.
- Vaktinde çıkarsak. - Gecikmeyin. Vaktim sınırlı!
Tiyatro eleştirmeni
vermesi gereken hükümden dolayı korkulan ve kötülenen biridir.
Ama hakikat gereklidir.
Eleştirmen soğukkanlı ve yalnız olmalıdır.
Sadece büyük eserler hatırlanır.
Size şunu söylemeliyim, tiyatroya gittiğinizde
sahnelenen oyunlarda
bir sürü soğukkanlı katille karşılaşacaksınız.
Ama siz vicdan sahibi sıradan katillere
dikkat edin.
İki seansa daha ihtiyacım var.
Zaman ayırabilir misin?
Ölümsüzlük içinse kim ayırmaz ki?
ELEŞTİRMEN
Seni melun ihtiyar.
Babam bu gazeteyi şımartmaktan zevk alırdı.
Ama günümüz çok daha zor.
Korkarım ki tüm bölümlerde tasarruf etmemiz gerekecek.
Bunula beraber, masrafları kesersek
The Chronicle'ı ülkenin en çok okunan gazetesi olarak
hak ettiği yere getirebiliriz.
Evet, görevimize yeniden dört elle sarılalım mı?
Artık anlaşılmaz masraflar yok. Uzun öğle yemekleri yok.
Son baskı yok.
Gazeteyi 20. yüzyıla taşıyor.
Bu ne cüret?
Aklınızda bulunsun.
Arkanızı kollayın.
Eskilerin peşine düşmeyecektir. Bizsiz gazete olmaz.
Gemisinde korsan istemez. Hepimiz davaya sadakat göstermeliyiz.
The Chronicle'ın öteden beri tek davası
okuyucular için Daily Mail ile rekabet etmek.
Faşistler.
Sadakatmiş! Bu kokuşmuş yayınla 40 yıldır beraberim.
Kırk üç.
O bize sadakat göstersin.
Silindir şapkalı Robespierre.
Bayan Giyotin'e selam olsun!
Yapma Jim. Sarhoş oldun.
- Stephen. - İyi günler.
David.
"Vikont Brooke" demeliydim.
Tekrar başınız sağ olsun. Hepimiz babanıza hayrandık.
Teşekkürler.
Benimkinin öldüğü zamanı hatırlıyorum.
Önemsiz bir adamdı ama yokluğunu çok derinden hissettik.
Babanız beni işe bu kulüpte almıştı.
Öğle yemeğinde. Yok, akşam yemeğinde.
Genç yanaklarımı sıkıp,
"Jimmy, seni baş oyun eleştirmenim ilan ediyorum." demişti.
Akşam çalışıyor musunuz?
Ak Şeytan.
En iyisi ayık izlemek sanırım.
Pek sayılmaz.
Yarım saat Bay Cooper. 30 dakika.
Yarım saat hanımlar ve beyler. Yarım saat Bayan Reverly.
- Yarım saat. - Tamam.
Yarım de. Yarım saat Bayan Land.
- Uza Lennie. - Denerim.
Affedersiniz.
Bunun için çok yaşlıyım.
Gizli hayranınızdan.
- Kim o, hanımefendi? - Kimse bilmiyor.
Orkneys'e gidip ahırda rol yapsam
ilk gece iki düzine beyaz gül beliriverir. Sen al.
"Efendim Dük'e selamların selamı.
Dük için daha fazla ışık."
Jakoben trajedisi izlemeye hazırım.
Bunu pek sık demem.
Becerememişler ki, bu oyun bir rahibeyi kundakçı yapar.
Bay Erskine?
Ak Şeytan kumpanyası, beş dakika.
Beş dakika.
Sansasyon yaratacaksın.
Chronicle'da iyi bir haber bekleme.
En azından performansım için. Jimmy Erskine beni hiç sevmez.
Bu gece canavar baştan aşağı değişecek.
Hazır mısın? Cesur ol.
"Lordum Dük'e selamların selamı. Daha fazla ışık."
Bay Erskine nerede?
Şurada.
- Portresi nasıl gidiyor? - Gayet iyi.
Yüzü, fikirlerinden daha ilginç.
Onu seviyorum. Gözü pek biri.
Vikont saat bir yönünde.
Yazık, eşi hanımefendi ona eşlik etmiyor.
Belki bir varil lityuma önceden verilmiş sözü vardır.
Size iyi istirahatler.
Lordum Dük'e selamların selamı.
Dük'e eşlik edin!
Daha fazla ışık!
- Flamino. - Lordum.
Kayboldum Flamino.
Şimdi sıra kanda.
Koca cehennemde üç gazaptan başka bir şey yoktur.
Sanırım bu oyunu diğer oyununa tercih ederim.
- Diğer oyununa mı? - Diğer ünlü olanına.
Malta Düşesi.
- Malfi. - Tabii ya!
Malfi Düşesi.
Maltalı Yahudi. Malfi Düşesi.
Yine de aynı dönem.
Webster, Jakoben'dir. Marlowe, Elizabeth Dönemi'nden.
Biraz basmakalıp bir ayrım.
Doğru bir ayrım.
Yine de bu gecenin performansında fikir birliğine varacağımıza eminim.
Nina Land'e bayılıyorum.
Öyle yetenekli bir oyuncu ki.
Eminim bu gece kaleminizi bala batırarak yazacaksınız.
- Siyanür asidine gerek yok. - Affedersiniz.
Meadows!
Şu dilli düdüğü alır mısın?
Özür dilerim. Sorun nedir ki?
"Nedir ki?" değil. Masamı işgal etti, fikirleriyle beni kuşattı
ve kuru yemişimi çaldı! Bana sessizlik lazım!
Halktan korunmam lazım!
Evet. Başka yere al.
Koş!
Sarayı hiç görmeyenler
ve yüce adamı tanımadan duyanlar ne mutlu.
Bitmiş mum misali son bir kez parlıyorum.
Ama hemen sönüyorum.
Askı, darağacı ve işkence çarkı
bana deliksiz uyku gibi geliyor.
Benim istirahatim bu.
Bu karanlık sahneyi ürettim, en iyi eserimi verdim.
Cesetleri çıkarın. Saygıdeğer efendime bakın.
Suçlular işledikleri günahların
sazlardan yapılmış koltuk değneklerine yaslandığını hatırlasınlar.
Hayır.
"Dişi şeytan" ile değiştir.
Şunların hepsini çıkar.
- Burayı mı? - Hayır, şurayı.
"Uyurgezer"de "a" harfi yok.
Hiç olmadı, bundan sonra da olmayacak.
"Fiyasko"yu "iç karartan"la değiştir. Hayır, yardım et.
- "Can sıkan?" - Mükemmel. Yok, "can sıkıcı". Evet.
Tamam, yaz bakalım. "Can sıkıcı."
Dünyanın en uzun oyunuydu.
Hayatın kendinden bile uzun.
- Hayat ne kadar uzun? - Sonsuz.
Sebzelerini yediğin sürece.
Nina Land harika değil miydi?
Büyüleyici. Onun resmini yapmalısın.
Bence sakladığın şeyler var.
- Çok açık sözlüsün. - Sen öyle yetiştirdin.
Doğru ama yok.
Olsaydı da sorun etmezdim.
Annemle mutluysan yani.
- Anneni seviyorum. - Pek ikna edici söylemedin.
Baban keyif alıyor gibiydi.
Oyun fenaydı.
Sıra dışı.
Tüm o ağlayıp sızlamalar.
17. yüzyılın başında yazılmış, farkında mısın?
Göz atmıştım.
Bugünlerde insanlar ağlayıp sızlamıyorlar.
- Biz yapmıyoruz. - Biz yapmıyorsak...
- Biz herkesi temsil ediyoruz. - Mecbur musun?
Tamam. Hadi Tom, acele et.
Teşekkür ederim.
"Bracciano Dükü'nün steatopygous hâli" mi?
Yunancadan. "Kalçalarda aşırı doku bulunması."
Okuyucuların kelimeye aşina olduğunu sanmıyorum.
Okuyabildikleri bile şüpheli.
Değiştir onu lütfen.
Yerine "koca popolu" diyelim.
- Partiden ayrılamazsın! - Üzgünüm, çok yorgunum.
Yapımcılar havanın çok olumlu olduğunu söyledi.
Daha açılış gecesi.
Popüleriz! Canavar bile başıyla onayladı.
Koridordan sıvışırken gözüme takıldı.
Muhtemelen hakkımda söyleyeceği kötü şeyleri düşünüyordu.
Anın tadını çıkaramıyorsan çek git o zaman.
Seni seviyorum!
Bir tavsiye vereyim.
Brooke, "Bu sezon gördüklerimin en iyisi." dedi.
Ama gazetenin tiyatro eleştirmeni o değil.
Henüz değil.
Ne biliyorsun?
Söz dinlemeyen ihtiyarları gönderiyor. Senden de pek hoşlanmıyor.
İmalı ifadelerini de...
...sevmiyor.
Aile gazetesi. Dikkatli ol.
Baskın! Çömel.
Dur!
Bırakın beni!
Sen de pısırık, buraya gel!
- Akşam 10.00'dan sonra banyo yok. - Özür dilerim!
Herkesi uyandırmadan muslukları kapat.
Teşekkürler.
Bayan Nina Land, tüm o vamplığı ve çığlıklarıyla
ürkmüş bir katırın zarafetiyle Vittoria olmaya kalkıştı.
Tek bir dinginlik veya ustalık anı yok.
Üç uzun saatten sonra Bayan Land nihayet son nefesini verirken
sönmüş bir balon gibi öldü.
Bayan Land?
Ziyaretçi!
- Felaket. O adam çok önemli. - Biliyorum.
Dün gece ne düşündün?
- Söyledim ya, çok beğendim. - Ama?
Ben senin en büyük destekçinim.
- Alakası yok. - Anne.
Ellerini biraz fazla abartılı kullandığını düşündüm.
Biraz da zorladın. Bazen çok fazla.
Ama göz kamaştırıyordun.
Ve...
Telaffuzun harikaydı.
Yani her hece apaçık anlaşılıyordu.
Nina, sen 30 küsur yaşında bir kız kurususun.
Pis, küçük bir odada yaşıyorsun.
Hayat geçip gidiyor.
- Ben gayet memnunum. - Memnun olmadığın belli.
Onunla konuşmalısın.
Eleştirmenlerle konuşmayız. Öyle bir şey yapılmaz.
- Onunla yüzleş, diyeceğini de. - Sen çok kızgınsın!
Sana tekrar hakaret etmeden icabına bak onun.
On İkinci Gece'nin açılışına on gün kaldı. Hemen yap!
- Keşke burnunu sokmasan. - Burnumu sokmuyorum.
Annelik yapıyorum.
Hayır, hayır.
Benden ne istiyorsunuz?
Önemli bir toplantım var.
- Lütfen kısa olsun. - Bir özür istiyorum.
Fikrim için mi?
İfade şekliniz için.
Kabalık, saygısızlık.
Okuyucuyu oyalamak önemli görevlerimden biri.
Olan bana olsa bile mi?
Sadece sen değilsin, değil mi?
Yılda yarım milyon kelime yazıyorum.
Eğer 12'si seni gücendirdiyse benim hatam.
Son on yılda beni çiftlik hayvanlarına, su canlılarına
ve soyu tükenmiş bir kuşa benzettiniz.
Sesimi "flüt gibi", "tırmalayıcı", "kız gibi"
ve "erkeksi" olarak tarif ettiniz.
Beni hem tombul hem sıska olarak tanımladınız.
Hangisiyim?
Geçen sezon dediniz ki "Bayan Elvestad göz alıcı ama hantal.
"Yürümeyi bilmiyor gibi."
Yürümeyi mi?
On yıldır bana bunu yapıyorsunuz,
artık bu son bulacak.
Emekli mi oluyorsunuz?
Gözlerinizi oyabilirim!
Hiç tavsiye etmem.
Wigan Boks Kulübü'nün yardımcı kaptanıydım.
İyi misiniz? Tuhaf biri.
- Bu özel bir konuşma. - Tuhaf mı?
Uslu dur ve defol git. Hanımefendi tamamen güvende.
Söylesene, lütfen.
Sertlikten hoşlanıyor.
Öyle mi?
Özür dileyin.
Dilemem Bayan Land.
Düşünce ve ifade özgürlüğü için
ölümüne savaşacağım.
"The Chronicle'dan Erskine,
"sert seks için parayla partner tutuyor."
Bunu neden seviyorsunuz?
Anladığınızı tahmin ediyorum.
Dün gece söylediniz ya.
"Ruhum kara fırtınadaki bir gemi gibi
"sürülüyor, nereye bilmem."
Aşağılama. Tehlike.
Bence anlıyorsunuz.
Yazdıklarımı ciddiye almayın.
Başka eleştirmenler de var,
sizi muhteşem buluyorlar.
Ben onlarla ilgilenmiyorum.
- Sizi takip ediyorum. - Beni mi?
- Ben bir canavarım, tuhafım. - Kesinlikle öylesiniz.
Ama ben sizi okuyarak büyüdüm.
Sizin yüzünüzden oyuncu olmak istedim.
Benimle eğleniyorsunuz.
Beni siz yarattınız.
Bunu söylemeniz çok gurur verici.
Sizi etkileyen oyunlar ve oyuncular hakkında
kibarca ve tutkuyla yazıyorsunuz.
Ama hayal kırıklığı yaratanları acımasızca reddediyorsunuz.
Sanki ihanete uğramışsınız gibi.
İngiltere'de standartlarımız günden güne düşüyor.
Ben de kendimce standartları korumaya çalışıyorum.
Standartlarınızı karşılamayı çok istedim.
Sizce ben korkunç muyum?
Maalesef öyle.
Dağılabilirim.
Sizin içinizde sanat var Bayan Land.
Ona ulaşmakta başarısız olduğunuz için hayal kırıklığı yaşıyorum.
Yaşadığım yeri biliyorsunuz.
İsterseniz ziyaret edebilirsiniz.
Dorothy.
- Joan! İyi günler. - Jimmy.
Evet.
İyi şanslar.
Jimmy.
Biraz yumuşat.
Tam olarak neyi?
Hoşnutsuzluğu, aşırılığı.
Azalt.
Daha açık olur musunuz? İtaat edebilmem adına.
"Dük Tiyatrosu'nu geçerken nefesinizi tutun
"çünkü tiyatro lağımı akıyor.
"Tutku konulu bir oyun
"can sıkıcı bir şeye dönüşmüş."
Okuyucularımızın böyle saçmalıklara para kaptırmasını önlemek
benim sorumluluğum.
Mesele o değil.
Tarzının aşırılığını konuşuyoruz.
Ama insanlar bu yüzden beni okuyor.
Ya övüyorum ya yeriyorum.
Sevgili babanız tarafından kurulan bu gazetenin
gurur verici geleneği de...
Seni sevdiğini biliyorum. Sör Oswald Mosley'yi de severdi.
Beni onunla kıyaslayamazsınız!
Bu gazetenin itibarına zarar veren herkes sakıncalı kişidir.
Yani bu bir cadı avı mı?
Jim!
Yasaları çiğneme. Olay çıkarma.
Daha kibar ol.
Daha çok hoşluk, daha az çirkinlik.
Son uyarı.
Kal.
Öyle düşünüyorsam senin için de öyle düşünüyorum.
Doğru düşünüyorsun. Ben olduğum gibi değilim.
Keşke...
- Evet? - "İstediğim gibi olsaydın."
Keşke...
Keşke istediğim gibi olsaydın.
Ara verdir.
Öğle yemeği millet. Yemek vakti. Bir saate döneriz. Sağ olun.
Bu incelemeyi unutup programa odaklanmalıyız.
- Repliklerimi biliyorum. - Bildiğini biliyorum.
Neden söyleyemiyorsun?
- Söylüyorum. - Ağır ağır.
Hafiflik nerede? Zekâ nerede?
Sensiz deliye dönüyorum.
Merhaba. Onu özlediğimi söyler misiniz?
Evli ve iki çocuğu var, söyler misiniz?
Lütfen.
Teşekkürler.
- Nina... - Prova yapıyorum.
Berbat hâldeyim ve iki güne açıyoruz.
Uzun uzun konuştuğumuz gibi, artık metresin olmayacağım.
Biz sevgiliydik.
Benim sevgilimdin.
Evine, ailene git.
Daha fazla!
Diyorum ki...
- Daha fazla! - Daha çok!
Özgürce yazamıyorsam hiç yazamam!
- İstifa etme. - Gerek yok.
Bir bahane bulur bulmaz benden kurtulacak.
Giyotin iskelesi üzerindeyim, başımda siyah bez torba var
ve o duygusuz herif kolu yokluyor.
Geri dönmeliyiz.
Sokaklar onların değil. Henüz değil.
Burada yürümeye hakkımız var.
- Hadi. - Geri dönüyorum.
- Bırak. - Hayır!
İyi misin?
Evet. Sen nasılsın?
- İyiyim. - Çok sevindim.
Arkadaşın kim?
Sen seninkileri söylersen ben de benimkini söylerim.
Arkadaşına eve gitmesini söyle.
Ama onu evine götürüyorum. Bu civarda yaşıyor.
Arsız, yaşlı bir ibnesin, değil mi?
İltifatı iade edip rozetin, armaların ve kırışıksız siyah gömleğinle
ne kadar harika göründüğünü söyleyebilir miyim?
Kendin mi ütüledin?
Seni yakalayacağım! Hadi!
Hadi, hemen!
Kes şunu!
Öleceğim!
- Canımızdan olacaktık! - Saçmalama.
Bizi öldürebilirlerdi.
Kimse Bloomsbury'de öldürülmez.
Eceline susamış bir manyaksın sen.
Doğru!
Kes şunu artık. Korkuyla yaşayan utançla ölür.
Kim demişti bunu?
Ben. Az önce. Biyografi için not al.
Başına kötü bir şey gelmesine asla izin vermeyeceğim.
- Hey! - Polis geliyor.
- Siktir et yasaları! - Sessiz ol!
Ev bu tarafta. Kahretsin!
Lütfen kalk. Gitmemiz gerek.
- Bir öpücük verirsen kalkarım. - Kalk!
Öp beni yakışıklı piç.
- Sonra kalkacak mısın? - Evet.
- Yetti artık, pis ibneler! - Tutun şunu.
Kalk ayağa ihtiyar pislik.
Dön!
Ruj var mı bakayım.
Homoseksüel misiniz?
Hayır.
Doğal olmayan işlerle uğraştınız mı hiç?
Hayır.
Genç arkadaşınız Thomas Turner sekreteriniz olduğunu iddia ediyor.
Görevleri nedir?
Yazma, dosyalama, araştırma.
Peki steno yazıyor mu?
Uzman bir sekreter mi?
- Birinci sınıf. - Birinci sınıf mı?
Yetenekli olmasına şaşırmış gibisiniz.
Teninin rengi yüzünden mi?
Sekreterinizle birlikte yaşadığınız doğru mu?
O benim kiracım.
Yatak odanız bir mi?
Hayır, kanepede uyuyor.
Ne zamandır kanepenizde uyuyor?
Altı yıldır.
Sırtı nasıl dayanıyor?
Onu nerede buldunuz Bay Erskine?
- Parayla mı tuttunuz? - Hayır!
Tiyatroya ilgi duyuyormuşsunuz.
Tiyatroya ilgi duymuyorum.
Daily Chronicle'ın baş tiyatro eleştirmeniyim.
Avukatı geldi efendim.
Lambert, teşekkürler.
Polis seni mahkemeye sevk edecekti.
Brooke'a söylemek zorunda kaldım. Torpil yapması gerekti.
- Mecbur kaldım Jim. - Evet.
İkiniz hapse giremezdiniz.
Dorothy.
Şartlar ve bir ay süre.
Ne bekliyordun?
Kamuya açık bir yerde ahlaka aykırı davranmışsın.
Tutuklanmaya direnmiş ve bir polise saldırmışsın.
Sözleşmeni ihlal ettin.
Şartlar, Vikont Brooke'a
sunmasını önerdiğimden çok daha cömert.
- Tom. - Jim...
İlk geceler bitti, yemek yok, hayat yok.
Yaşayan bir ölüyüm.
Hadi ama. Kendine acıdığın yeter.
Borçlarımı biliyorsun.
Dilenci maaşıyla kral gibi yaşıyorum.
Bir düşmeye başladın mı gerisi gelir.
Şevkin nerede?
Mücadele azmin nerede?
Canları cehenneme!
İşte bu!
Stephen, seansıma geldim.
Doğru günde mi geldim?
Evet ama...
Vikont Brooke'un ofisiyle iletişime geçmelisin.
O pirzolayı yiyecek misin?
İşsizlik nasıl?
Öğlen uyan, iri dilim bir ekmek ye, bir bardak şeri iç,
yatağa dön.
Hâlâ operaya gidiyor musun?
Param yetmiyor.
Elinde hiç koz yok mu?
Kulübün değerleri. Diğer üyelere karşı dolap çevirmeyiz.
Tabii ki çeviririz.
Brooke çok iyi biri olarak bilinir.
Bunca yıldır deli karısına nasıl baktığına bak.
Adam bir aziz.
Duygusal olma. Kimse aziz değildir.
Edebiyat bunu öğretir.
Romeo?
Kendi bencil arzuları için tüm Montague hanedanına ihanet ediyor.
- Oliver Twist? - Sınıf haini.
Nancy'nin ölüm sebebi.
Sapıtmışsın sen.
Bütün erkeklerin sırları vardır.
Onun sırrını bulacağım.
Gel çocuk. Düşüncelerim fesatlık içinde olgunlaşıyor.
Güvercinin içindeki kuzgunun kalbine inat
sevdiğim kuzuyu kurban edeceğim.
Ve en neşeli, en yatkın ve en istekli olarak ben,
huzurun için binlerce kez ölürüm.
On beş dakika ara lütfen. Saat 4.20'de geri geliyoruz.
Nina Land.
Ne istiyormuş?
Ağladı ağlayacak.
İçeri al. Bir kez olsun iyi bir şey yapalım.
Hoş geldiniz!
Geçiyordum. Çok geç olduysa özür dilerim.
Her saat gelen olur.
Bu Tom.
- Merhaba. - Merhaba.
Teşekkürler.
HAMLET - FIRTINA
Aktör müydünüz?
İki yıllığına.
Benim zirvem Laertes'ti.
Dundee'de.
Oscar Wilde tabii ki.
Gençken onu bir kez görmüştüm.
Kraliyet Tiyatrosu'nun sahne kapısına gidip
saatlerce bekledim.
Sonra o göründü.
Suffolk Caddesi'nde yalnız dolaşıyordu.
Güpegündüz.
Bir kral.
Ona orada bedenimi ve ruhumu vermemi emretse
minnetle yapardım.
Ama yanımdan geçip gitti.
Gözüne cazip gelecek kadar güzel değildim.
Henry James.
Ona atfedilmiş. Son sözleri.
"İşte nihayet burada, o güzide şey" mi?
Ölüm.
Bağışlayın. Gelin. Oturun.
Bir şey mi oldu?
Korkuyorum.
Yarın gece açılışımız var.
Bu dünyada söylemem gereken son kişisiniz.
Veya söyleyebileceğiniz tek kişi.
İçki?
Bir tane daha.
Memnun etmek için çok heveslisiniz.
Bir aktör çok çabaladığında bu sevimsiz bir hâl alır.
Güvenmelisiniz. Güvenmek çok zordur
ama benliğini tümüyle adama cesareti tüm büyük aktörlerin
ortak özelliğidir.
Yani görkemliliği çağrıştıracak kapasitede olanların.
Sizin için hazır olduğumuza güvenmek zorundasınız.
En derin acılarınızı, en nazik hislerinizi,
en mahrem düşüncelerinizi anlamaya hazır olduğumuza.
Bunların tümünü sizin yardımınız olmadan
algılayacağımıza güvenin.
Daha az.
Kabullenmek ağır geliyor ama tek gereken tek "daha az".
"'Kökenin nedir?
"'Servetimin üstünde ama durumum gayet iyi.
"'Ben bir centilmenim.' Öyle olduğun belli.
"Dilinden, yüzünden,
"uzuvlarından, hareketlerinden, tavırlarından asalet akıyor.
"Dur bakalım.
"Yavaş ol.
"Tabii o adam efendi değilse.
"Nasıl yani?
"İnsan bu kadar çabuk kara sevdaya yakalanır mı?
"Bu kusursuz gencin cazibesinin
"görünmeden, hissettirmeden
"gözlerime süzüldüğünü hissediyorum..."
Ağlıyor.
Boş ver.
Bay Erskine, bu tarafta size özel bir oda ayırdım.
Umarım uygun olur.
Teşekkürler Graham. Çok düşüncelisin.
Adını alamadım.
- Ivan. - Ivan.
Vikont'u bize katılması için özel odaya davet eder misin?
Adına yemek düzenlemeliyiz. Emekliliğini kutlamak için.
Onur duyarım.
Yazmaya devam edecek misin?
Hayır, başka bir gazetede çalışamam.
Ama anılarımı yazmaya başlayabilirim.
İyi şanslar o zaman.
Oyunu beğendiniz mi?
- Çok. - Güzel oyunculuklar.
Evet, özellikle...
- Affedersiniz. - Hayır...
Hem Olivia hem de Viola'nın mükemmel olduğunu söyleyecektim.
Bayan Nina Land.
Hangisi?
Olivia.
Olivia, öyle mi?
Çok özel bir yeteneği var.
- Öyle mi? - Evet.
Çok da seviliyor.
Ne zaman ona karşı biraz sert davransam
sadık destekçilerinden çuvallarla öfkeli mektup geliyor.
Hayranı mısınız?
Onu daha önce gördüğümü sanmıyorum.
Ama gördünüz, burada.
Ak Şeytan'da.
Sanırım iki kez.
Evet, elbette.
The Globe'da Hedda Gabler'ı izlediğinizi
hatırlıyor gibiyim.
Geçen sezon.
Nina Land orada
"uygunsuz bir şekilde çekici" Bayan Elvestad'dı.
Babanızdan alıntı yapıyorum.
Bu beni hayran yapmaz.
Hayır.
Tabii ki hayır.
Son paragraf.
Son olarak ayağa kalkmalı ve alkışlamalıyım...
"Bayan Nina Land'in muhteşem Olivia'sını alkışlamalıyım."
Gerçekten mi?
Gizemli hamleler yaparım.
Veda haftalarımda neden cömert olmayayım?
Aldwych'ten gelen pis kokuyla ilgili son uyarımı
dikkate alanların dikkatine.
Sizlere şaşırtıcı ama iyi bir haberim var.
Bayan Nina Land'in müthiş Olivia'sını ayakta alkışlamalıyım.
Şimdi kendisi öyle şaşırtıcı,
hoş bir nüans ve duygu derinliği içeren
bir performans sunuyor ki korkum...
Bayan Land!
Git.
Alo?
Günaydın Bayan Land.
Merhaba. Yazdıklarınız için teşekkür ederim.
Ciddi miydiniz yoksa acıdınız mı?
Asla yalan söylemem.
Ve bu daha başlangıç. Büyük bir başarı sizi bekliyor.
Nina?
Evet, Jimmy?
Konuşmak istediğim hassas bir konu var.
Bir tür rol.
Oyunda mı?
Hayır. Bir performans.
60 yaşlarında, güçlü ve zengin bir adam düşün.
Ama çok kötü bir evlilik yapmış.
Ve ortaya çıkıyor ki
hayat dolu genç bir kadına kafayı içten içe takmış.
Hangi rolü ben oynuyorum?
Kim bu adam?
Vikont Brooke.
Gazetenin sahibi mi?
Onu tanıyor musun? Düzgün, yakışıklı bir adam.
Karısı kafayı oynatmış.
- Ama soylu usulü. - Yani?
Adamı memnun etmeni istiyorum.
Utangaçlık sana yakışmıyor.
Onunla yatmamı istiyorsun.
Aferin, işte bu.
Maalesef rolü geri çevirmek zorundayım.
Fahişeyi oynamak istemiyorum.
Sevgili Nina, işin içinde edebe aykırı para yok.
Senden sadece bir ricada bulunuyorum.
Karşılığında sana hep olumlu yaklaşacağım.
Muhteşem yorumlar yazacağım.
Takdir edeceğim. "Kendi kuşağının aktrisi."
Sahne Arkası Fısıltıları köşem için
bir röportajla başlayabiliriz.
Dostum Cecil de fotoğrafını çeker.
Nina için en iyisi.
Partiler, toplantılar, kokteyller, yemekler olacak.
Seni yıldız yapmak için gereken her şey.
Arzuladığın her şey.
Hak ediyorsun.
Sahnelerin ölümsüz isimlerinden biri olacaksın.
Yapamam.
- Ben öyle biri değilim. - Sadece rol. Değişmeyeceksin.
Bu acımasız meslek sadece gençleri yüceltir.
Ve zamanın acıması yoktur.
Ya nam salarsın ya dışlanırsın.
Yazarları suçluyorum.
Repertuvarda olgun bir aktrise uygun çok az rol var.
Hizmetçi kızı ve yaşlı hizmetçiyi oynuyorlar
ama arada onlarca yıl ziyan oluyor.
Az sayıda kişi hariç.
Standartlarımı karşılamaya can attığını söylemiştin.
Buyur.
Bayan Land.
Merhaba.
Tebrikler. Bu sezon çok ses getirdiniz.
Çok teşekkür ederim.
Bayan Land.
- Hoş geldiniz. - Merhaba.
- Oturun. - Teşekkürler.
Beni kabul etmeniz büyük incelik.
Rica ederim.
Buraya bir iyilik istemeye geldim.
Bugün gazetenizde çıkan fotoğrafımı gördüğünüzü sanmam.
Oldukça talepkâr olan annem
haftaya doğum günü için bir baskı istedi.
Anlıyorum.
Ben de size oynadığım oyunlara bilet verebilirim.
Açıkçası ikisini de gördüm.
Ve harikaydınız.
Kızarmışımdır.
Annenizi hayal kırıklığına uğratmayalım.
Nasıl teşekkür edebilirim?
İsterseniz akşam yemeği yiyelim. Size fotoğrafı vereyim.
Makul bir takas.
Evet, Joan'a bilgilerinizi verirseniz yemeği organize eder.
Masasındaki çiçekler muhteşem.
Evet, kız kardeşi çiçekçidir.
1928'den beri her açılış gecesinde
bana iki düzine beyaz gül gönderen gizli bir hayranım var.
Kendini hiç tanıtmadı mı?
Gizemli, değil mi?
Şuraya lütfen.
- Teşekkürler. - Bayan Land.
Teşekkürler.
Fotoğrafı getireyim mi?
Siz gidin, ben takip ederim.
Mantonu alabilir miyim?
Senin için.
İçki ister misin?
Sonra.
Çok aydınlık!
Eve gitmeliyim.
- Arabayı çağırayım mı? - Hayır, teşekkür ederim.
Buyur.
Teşekkür ederim.
Mantomu nereye koydun?
Manton burada.
Bir şey unuttun.
Bak, ben yaşlıyım ve evliyim.
Çok minnettarım.
Ama bu istediğin bir şey değilse bir daha görüşmeyelim.
İstemediğini mi söylüyorsun?
Körkütük âşığım sana ben.
O zaman yarın görüşürüz.
Bunu bir daha yapmayacağım. Bu gece de, bundan sonra da.
Bir rol oynuyorsun, anlaştığımız gibi. Sözleşmemizdeki gibi.
Sen bana onu memnun et dedin. Ettim.
Çok minnettar. Fazlasına ihtiyacı yok.
Harika ortaklığımız daha bebeklik döneminde.
Brooke bu gece seni bekliyor. Beni düş kırıklığına uğratma.
Yoksa ne olur?
İstediğimi yapmazsan iyiliğimi geri alırım.
Tam tersine maruz kalırsın.
Yanlış ve kötü bir şey bu.
Burada hayatım için savaşıyorum.
- Yeterince şey yaptı! - Bir kez asla yeterli olmaz!
Sen yardımcısın. Sen yaverimsin.
Benimle değilsen bana karşısındır!
- Nina. - Git başımdan.
Yapamam.
Sen iyi birisin, hemen hemen.
Bense kibirli, bencil ve delicesine hırslıyım.
Bu yeni bir şey mi?
Anlamadığım yönlere savruluyorum.
Aklına gelmeyecek şeylere ihtiyacım var.
Ben belayım. Uzak dur benden.
Geç olduğu için özür dilerim
ama önemli bir konu.
Beklesin, meşgulüm.
Hayır, değilsiniz.
- Seni temin ederim ki öyleyim. - Kadın gelmiyor.
Kim?
Bunu yapmayalım.
Aşağıya geldiğini doğrulayabilirim
ama sonra küçük yelloz gitti.
Ne?
Dün gece bu odaya çektiğin savunmasız genç oyuncu.
Yararlandığın zavallı masum kadın.
Taciz ettiğin tatlı kız.
Ya da o öyle diyecek.
Mahkemede.
- Bu doğru değil. - Doğru ya da yanlış.
Her türlü skandal.
Ama lütfen umutsuzluğa kapılma Vikont.
Yardım etmeye geldim.
Mütevazı bir maaş artışıyla işine geri dönmeni
kabul edebilirim.
Ama Hugh Morris'i opera eleştirmeni olarak geri almam.
Zorlanıyordu, biliyorsun.
Resme tekrar dâhil olman imkânsız.
Başka birini seçtik.
Kurtulun ondan.
"Kulübün 12 Seçkin Beyefendisi."
Sence hak ediyor musun?
Kesinlikle.
Hiç vicdan azabı çekmiyor musun?
Biraz çekiyorum aslında.
Şimdi resme dönelim.
Birkaç mektup yazdım.
Eşine, kızına, kulüp sekreterine,
Daily Mail editörüne,
diğer hortlaklara.
Şimdi onları aşağıdaki posta kutusuna atmaya
zorlama beni lütfen.
Tahminimce...
Sanırım,
Bayan Land benden hoşlanmıyor.
Onu hiç konuşmadık aslında.
Kendisine sorayım mı?
Adam kim?
Sorma.
Beni sevdiysen sorma.
Seni özledim.
Ne?
Seni özledim.
Neredeydin?
Stüdyoda uyudum.
Tek başına mı?
Hayır.
Yani ilişkiniz devam mı ediyor?
Sanırım.
Kim o kadın?
Söyleyemem.
O zaman topla eşyalarını.
Dönecektir.
- Yoksulluğa dayanamaz. - İyi bir şey gibi görecek.
Servetimize hep içerledi.
Adımıza, konumumuza.
Bir Yahudi ile evlenmemeliydim.
Cora!
Ayıplamanı kendine sakla.
Ne?
Onu da dâhil edersen minnettar olurum.
- Neden? - Babam öyle isterdi.
Öyle renkli karakterleri severdi. Gerçi benimkinden pek hoşlanmazdı.
İstifa ederim, temiz 12'li olur.
Resimden beni çıkarıp onu koyabilirsin.
Sanatını küçümsemek değil kastım.
Peki.
Ama onaylamıyorum.
Ben de ölümsüzlüğü hak etmiyorum.
Tüm başarılarım torpil sayesinde oldu.
İkinci madde.
Cora.
Kızımın zor olabileceğini biliyorum.
Tuhaf davranışları var. Ama mesele şu ki...
- Bu onun suçu değil. - David.
Geri dönemem.
Kadın kim?
Torunlarımın üvey annesi olacaksa
hakkında bir şeyler bilmek isterim.
Ama mecbur hissetme. Burnumu sokmamalıyım.
Hep centilmensindir.
Bu bir lanet.
Bir aktris. Geçen yıl tanışmıştık. Benim açılışıma geldi.
Aslında onu Dük'teki yapımlarda gördün.
Kimi?
Nina Land'i.
Kendisi oyunda
çok iyiydi.
İtiraf etmeliyim ki sırılsıklam âşığım.
David?
Bunu söylememeliyim ama...
...sana iyi şanslar diliyorum.
Sen aç.
- Bu kişisel. - Senden gizlim saklım yok.
Beni her gün en kötü hâlimde görüyorsun.
"Sevgili Bayan Land, dün geç saatlerde iş birlikçiniz..."
...beni ziyarete geldi.
Hayal kırıklığımı tahmin edebilirsiniz.
Kişisel hislerim bir yana,
iş birliğinizin size hayırlı olmayacağını
söylemek için yazıyorum.
Buna son verin istiyorum.
Tom!
Kullanıldım.
Hepimiz kullanılırız tatlım. Sen de onu kullan.
İstediği şeyi yaptın, şimdi karşılığını al.
Bunların hepsi iğrenç.
Ben iğrencim, o iğrenç,
sen de bunu yapmasına izin verdiğin için iğrençsin.
Sabah ola, hayrola.
Jim.
Nina Land.
Kendisi oyunda
çok iyiydi.
- Kayınpederim intihar etti. - Biliyorum. Çok üzgünüm.
Biliyor muydun?
Yani, şeyi bilmiyordum...
Sadece öldüğünü biliyordum.
Ne zaman öğrendin?
Bu öğleden sonra.
Sekreteri sahne kapısına bir mesaj göndermiş.
Joan bunu neden yapsın ki?
Neden ölümünü sana bildirsin ki?
Yoksa...
- Ona âşık mıydın? - Onu tanımıyordum bile.
O zaman neden?
Çok utanıyorum.
Açıklamama izin ver.
Gerek yok.
- Neden bu kadar klişesin? - Neden böyle ucuzsun?
Sen ve ben lanetliyiz. Zayıf adamlara düşkünüz.
Çocukları o alsın.
Sana layık bir adamla bir daha yaparsın.
Sevgili Jimmy. Bu odada tanışmıştık.
Ne güzel bir vesileydi.
Tek bildiğiniz palavra.
Kesinlikle haklısınız.
Unutmuşum, hatırlatır mısınız?
Onuncu yaş günümdü.
Tabii ya.
Haberiniz olsun, gazetenin yönetimini devralacağım.
Harika.
Yeni Chronicle, sağduyuya ve ölçülü tartışmaya yer veren
bir platform olacak.
Bir kaynağımın dediğine göre kovulmanızdan birkaç hafta sonra
merhum babam sizi daha iyi şartlarda bir sözleşmeyle işe geri almış.
Sözleşmenize saygı göstereceğim. Ama artık kanunları çiğnemek yok.
Ve eğer sapkınlığınızı icra edecekseniz
bunu gizli yapın.
Cömert şartlarınızı memnuniyetle kabul ediyorum.
Mırıldanman şart mı? Adam intihar etti.
Gazeteleri okumuyor musun?
Kazara olmuş.
Onu oraya sen sürükledin.
Lanet tetiği kendisi çekti!
Hiç utanman yok mu?
Ben sadece işimi korumaya çalıştım,
tüm işçilerin bu karanlık günlerde yapacağı gibi.
İstifamı veriyorum.
- Dört hafta sonra gidiyorum. - Tanrı aşkına.
Londra'daki en iyi ikinci işe sahipsin.
Ne?
Tiyatro çevrelerinde yani.
Sağcı bir paçavra için yazıyorsun!
Okuyucuları olan. İğrenç gazetemizin milyonlarca okuyucusu var.
Ve biz nesillerin estetik zevkine şekil veriyoruz.
Faşistler geçicidir ama tiyatro ebedîdir.
Siyasetten daha önemlidir.
Toplumdan da daha önemlidir. Hayatın ta kendisidir!
Tanrım!
Hey!
Ne hoş bir sürpriz.
Seninle konuşmak istiyorum Jim.
- Şahane! - Burası iyi.
Hayır, yukarıda. Hadi.
İşte.
Kaygandır. İşte geldik.
Burası biraz kaygan. Evet. Güzel.
Pardon. Nina Land hâlâ içeride mi?
Bu gece rahatsızlandı efendim. Yedek oyuncu devam etti.
Evet, öyle. Keyfine bak.
Onu öldürdüğümüzün farkında mısın?
Öyle bir şey yapmadık!
Ölmesi senin umurunda mı ki?
Tabii ki umurumda.
Çok üzücü.
Gerçekten öyle.
Bu konuya dolaylı olarak dâhil olmamız aşırı gizli.
Çok iyi bir adamdı.
Tatlı, bir bakıma.
Çok heyecanlıydı, her şey bir anda bitmişti.
Buraya yas tutmaya mı geldin?
Cenazeye gittim
ve zaten hatırı sayılır miktarda yas tuttum.
Stephen orada mıydı?
- Damadı. - Stephen Wyley mi?
Onu tanıyor musun?
Onu çok iyi tanıyorum.
Brooke'la beni öğrenmiş. Ona sen mi söyledin?
Hayır. Neden söyleyeyim?
Çünkü sen canavarsın.
Kes şunu. Yapma!
Senin için küvete soğuk su dolduracağım.
Sen de profesyoneller gibi makyajını temizleyeceksin.
Sonra da ayılıncaya kadar o küvette yatacaksın.
Sonra da harika yeni kariyerin hakkında
yapıcı bir konuşma yapacağız.
Uzun sürmez.
Ben polise gidiyorum.
Polise gidiyorum!
Ne? Ne yapacaksın?
Vakayla ilgili her şeyi anlatacağım.
Çözmelerine faydası olur.
Vaka falan yok! Adam toprağın altında.
Ama bu önemli. İnsanlar gerçeği öğrenmeli.
Gazetelere gideceğim.
Böylesi daha iyi.
Dur. Düşün.
Bitti.
O öldü.
- "Güzide şey." - Tam olarak.
Onunla buluştuğumuzda ne diyecek?
Bizi nasıl yargılayacak?
Kıyamet Günü diye bir şey yok.
Hayat burada. Tanrı yok, adalet yok.
Sadece bir odada iki kişi var.
Ne yaptıysak yaptık,
şimdi bununla yaşamak zorundayız.
- Buz gibi! - Sana iyi gelecek.
Tom'la banyonu paylaşıyor musun?
Yıllardır paylaşmıyorum.
Nerede o?
Yakında döner.
Küçük bir teknen var.
İstersen onunla oynayabilirsin.
Biraz sıcak su ekleyebilir miyim?
- Henüz ayık değilsin. - Hadi!
Tamam.
Olivia'mı gerçekten sevdin mi yoksa beni desteklemek için mi övdün?
Bence muhteşemdin!
- Her zaman öyle düşüneceğim. - Gerçekten mi?
Evet!
Belki de Stephen'ın eşine babasıyla benden ve senden
bahsetmem gerek.
Bunu neden yapasın ki?
Çünkü beni kızdırdın ve kalbimi kırdın.
Evet, Cora'ya her şeyi itiraf edeceğim.
Hoşuna gitti mi Jimmy?
Jimmy?
Buradayız.
Polisi aramalıyım.
Hayır, bekle. Şimdi düşün.
Kadının burada olduğunu kimse bilmiyor.
Hayır.
Sana hayatımı borçluyum
ama yapmayacağım.
Seni suçlamazlar mı sanıyorsun?
Ellerinde ceset olan iki ibneden polisler şüphelenmez mi?
Ben önemli değilim ama...
Hayır, geleceğini düşün.
Son bir görev, sonra söz,
seni özgür bırakacağım.
Nina'yı ziyarete mi geldiniz?
Ben arkadaşıyım. Stephen Wyley.
Ben Annabel Land, annesiyim.
Merhaba! Tanıştığımıza sevindim.
Ev sahibi burada olmadığını söyledi. Ben de sabaha kadar bekledim.
Yakın arkadaşı mısınız?
Benden bahsetmedi mi?
Biraz tartışmıştık.
Ama onun için deli oluyorum. Ondan af dilemeye geldim.
Dün gece Kent'te bir sahilde bulundu.
Polis, alkol seviyesinin çok yüksek olduğunu söyledi.
Evet, kendi canına kıymış.
Daha önce de denemişti,
16 yaşındayken.
Şu boğulan aktris.
Ölümü, İngiliz tiyatrosu için büyük bir kayıp mı?
Sıradan bir soydan, sıradan bir kız.
Okuyucularımız gibi bir kız. Yolunu kaybetmiş.
Yaz o zaman. Methiye yaz.
Gelecek vadeden genç bir aktrisin ölümü her zaman bir şoktur.
Bayan Nina Land'in ölümü ise
tam bir trajedi.
Ondan övgüyle bahsettim.
Ve kısa süreliğine de olsa zaferi tattı.
Kim bilir zavallı Nina'yı nasıl bir güç mezara götürdü.
Belki de Londra sahnesindeki son oyunlarında
sergilediği muhteşem performansın arkasında da bu güç vardı.
Mektubum üzdüyse özür dilerim.
Neden bu kadar uzun sessiz kaldınız?
Onun suç ortağıydım.
Söylemekle hapsi göze alıyorum.
Ama yine de buradasınız.
Vicdan sahibiyim.
Şaşırmış görünüyorsunuz.
Vicdanlı biri Bay Erskine'i uzun zaman önce durdururdu.
O benim dostumdu.
Ona büyük hayranlık duyardım. Bana iyi davranırdı.
Evet...
Babanıza şantaj yapmak için kullandığı mektuplar.
Karşılığını isteyeceğinizi farz ediyorum.
Hayır.
Adalet istiyorum.
CHRONICLE'DA CİNAYET
EMEKTAR ELEŞTİRMEN YILDIZ ADAYINI ÖLDÜRMEKTEN HÜKÜM GİYDİ
Tom, duruşmayı izledin mi?
Seni nasıl koruduğumu gördün mü?
"Hayır Sayın Yargıç, yalnız yaptım."
Bayan Land'in başına gelen kötü olaya üzülüyorum.
Ama ona güvenemezdim. Başka seçeneğim yoktu.
BAY D. BROOKE - Annenin Doğum Günü için, sevgilerimle DB.
Aslında ondan hoşlanmıştım.
Tiyatroya karşı işlediği suçlara rağmen
sarhoşken çarpıcı bir şekilde muhteşemdi.
Bay Wyley ve yağlı küçük fırçasına gelince,
pis resminde olmadığıma mutluyum.
Onlarla birlikte ölümsüzlük mü? Kalsın, ben almayayım.
Konuya dönelim.
Tüm mülkümü sana bıraktım.
Fazla bir şey yok.
Ufak sanat eserleri, mobilyalar, kitaplar.
Seni edebiyat konusunda vekilim olarak atadım.
Adımın çıkması, derlenmemiş makalelerimin
yayınlanmasına ilham olabilir.
Makaleler "ıvır zıvır" diye etiketlediğin dosyada.
AVUKAT TOM TURNER J.E.
Tiyatro eğitimine devam etmeni öneririm.
Bu iş için yeteneğin olduğuna inanıyorum.
Hançeri vuramayacak kadar iyi biri olduğunu düşündüğüm oldu.
Olaylar, benim bildiğimden daha güçlü biri olduğunu gösterdi.
Tom, nerede olduğumu biliyorsun.
Ziyarete gel.
Lütfen.
Sonsuza kadar burada olmayacağım.
ANTHONY QUINN'İN "CURTAIN CALL" KİTABINDAN UYARLANMIŞTIR.
Bu film BILL KENWRIGHT CBE.'ye adanmıştır
Hayal eden ve her zaman inanan bir adam...
Risk yoksa, sihir de yok!